فدراتیف روسیه

(۳) به کارگردانی اولگا ساووستيانوواست Olga Savostianova که بارها در تلويزيون روسيه نمايش داده شده‌است.

آلکسی يورچاک زوال ايدئولوژی شوروی را از راه مصاحبه با افرادی از واپسين نسل جوانان شوروی مطالعه می‌کند. نظريه‌ی آغازين او اين است که از پايان دهه‌ی ۱۹۵۰، يا در واقع پس از مرگ استالين در ۱۹۵۳ ديگر چهره‌ی معينی برای بازتوليد ايدئولوژی وجود نداشت. به‌جای آن عبارات سياسی موجود را تکرار و تکرار می‌کردند و همين عبارت‌ها سپس در همه‌ی سطوح حزب از هیأت سياسی تا پايين‌ترين رده‌های کامسامول (سازمان جوانان کمونيست) نقل می‌شد و تکرار می‌شد. حتی رهبران حزب هم ديگر نوشته‌ای توليد نمی‌کردند و مطالب موجود را می‌بريدند و می‌چسباندند. يورچاک نشان می‌دهد که هيچ‌يک از رهبران حزب بعد از خروشچف جرأت نداشتند در سخنرانی‌ها چيزی بيرون از نوشته‌ای که در دست داشتند بگويند.
اين نوشته‌های سياسی به‌تدريج عملکردی آيينی داشتند. اين‌ها را سخنرانان گوناگون به مناسبت‌های گوناگون می‌خواندند، و هيچکس گوش نمی‌داد. البته يورچاک می‌گويد که اين بی‌علاقگی ناشی از جبهه‌گيری مخالفت‌آميز نبود. بر عکس، بسياری از جوانانی که در سخنرانی‌ها شرکت می‌کردند به‌شکلی مبهم وانمود می‌کردند که انديشه‌های سوسياليستی درست‌اند. ولی آيينی که برگزار می‌شد ربطی به محتوای مشخص سخنرانی‌ها و قطعنامه‌ها نداشت. رأی دادن به يک قطعنامه به معنای تأييد و توجيه خود نظام موجود بود و نه تأييد يک تصميم معين.

برای بسياری افراد در شرايط آن روزگار مسأله بر سر يافتن modus vivendi (راهی برای سرکردن) بود. و اين يعنی پشتيبانی عام از نظام، گوش ندادن به لفاظی‌ها، و تلاش برای راهی يافتن و سود بردن از مواردی که ناگهان معنايی در تبليغات و در زندگی روزمره يافت می‌شد.

مهم‌ترين تز يورچاک اين است که اتحاد شوروی جامعه‌ای دو قطبی متشکل از استثمارگران و استثمار شوندگان نبود. اغلب جوانان، از فعالان سياسی پشتيبان راستين حزب، و از مخالف‌خوانان به يک اندازه گريزان بودند.

يکی از گزينه‌های جوانان اين بود که به سوی گروه‌های گوناگون "در حاشيه" بروند، و در حاشيه بودنشان معنای سياسی نداشت. در واقع سياست از نظر آنان وجود خارجی نداشت. يورچاک فرهنگ کافه‌نشينی و پناه بردن به علم را در زمره‌ی اين‌گونه حاشيه‌نشينی‌ها مطالعه کرده‌است. يک راه معمول ديگر برای حاشيه‌نشينی عبارت بود از کار به عنوان نگهبان شب که اغلب دستمزدی کم، اما وقت آزاد بسياری داشت تا بتوان به تفريح مورد علاقه پرداخت. جوانان راه‌های ويژه‌ای برای تحصيل، تفکر، نوشتن قطعات ادبی، يا تفريح ساده برای خود می‌يافتند.

راه ديگر عبارت بود از غرق شدن در شيفتگی به غرب، به محصولات، لباس و بيش از هر چيز به موسيقی غربی. يورچاک خود در دهه‌ی ۸۰ عضو گروهی بود که موسيقی راک اجرا می‌کرد. اين‌جا نيز هيچ ذهنيت مخالف‌خوانی وجود نداشت. جوانان تصويری رؤيايی از غرب در خيال خود می‌ساختند که هيچ ربطی به واقعيت جهان غرب نداشت و از اين رو خطری سياسی در بر نداشت. يک جوان دارای مقام رهبری در کامسامول می‌توانست در سخنرانی‌های گوناگون نفوذ دشمنانه از جانب غرب را محکوم کند، اما در عين حال می‌توانست مجموعه‌ی بزرگی از صفحه‌های موسيقی خارجی در خانه داشته‌باشد، شلوار جين بپوشد، و بطری‌های خالی مشروبات با برچسب‌های خارجی را در قفسه‌ی افتخاراتش چيده‌باشد.

يورچاک می‌گويد که حتی لطيفه‌های سياسی که بر زبان‌ها جاری بود تأثير عملی در سياست نداشت. سخن از طنزی بود که کم‌ترين تأثيری در دگرگون کردن جامعه نداشت و مخالفان و رهبران حزب کمونيست را به يک اندازه به شوخی می‌گرفت. البته يورچاک در اين‌جا اشتباه می‌کند. بخش بسيار ناچيزی از اين لطيفه‌ها با مخالفان شوخی می‌کرد.

جوانان به فراخوان واتسلاو هاول "بياييد در حقيقت زندگی کنيم" يا فراخوان سالژه‌نيت‌سين "در دروغ به‌سر نبريم" گوش فرا نمی‌دادند. و سرانجام يورچاک به شکلی بسيار مضحک می‌کوشد نقش مخالفان در سرنگونی نظام شوروی را ناچيز جلوه دهد. چيزی که او گويا نمی‌فهمد اين است که تنها همکاری و تأثير متقابل ميان قهرمانان، يعنی آنان که جرأت رويارويی مستقيم دارند، مانند ساخاروف و سالژه‌نيت‌سين، و افراد ملايمی که فقط هنگامی ابراز پشتيبانی می‌کنند که خطری تهديدشان نکند، دگرگونی‌های سياسی را ممکن می‌سازد. اما از سوی ديگر می‌توان به او حق داد که بايد نگرش دو قطبی امروزين به جامعه‌ی گذشته‌ی شوروی را نقد کرد، به‌ويژه آن که بسياری از افرادی که در آن زمان ملايم بودند و با باد حرکت می‌کردند، امروز می‌خواهند مانند قهرمانان مخالف به‌شمار آيند.

يورچاک می‌خواهد از توصيف اين زمينه‌های تاريخ معاصر سود ببرد و توضيح دهد که چه‌گونه جوانانی از آن نسل اکنون کارآفرينان موفقی شده‌اند. آنان در يک بام و دو هوای دوران شوروی پرورش يافته‌اند و تجربه آموخته‌اند. و من می‌خواهم اضافه کنم که توضيح بی‌علاقگی سياسی اين افراد را نيز شايد در همين جا می‌يابيم: اينان اکنون در پنجاه سالگی يا شصت سالگی هستند و همان بی‌علاقگی به دموکراسی و حقوق بشر را دارند که در آن هنگام داشتند. برای آنان امروز نيز همچون گذشته مهم آن است که خود را با شرايط هماهنگ کنند، نه آن که آن را تغيير دهند.

ميان رهبران و رهبری‌شوندگان تعادلی سياسی وجود داشت، تا آن که گارباچف به رهبری رسيد. اجرای آيين‌های سياسی تا پيش از آن احساس ثبات در جامعه ايجاد می‌کرد. يورچاک می‌گويد که حتی مراسم پرشمار تشييع جنازه‌ی اعضای هیأت سياسی که همگی به کهنسالی رسيده‌بودند، احساس تداوم ايجاد می‌کرد. می‌توان اضافه کرد که همين احساس وجود تداوم بسياری را فريب داد و خيال کردند که اين نظام تا ابد پايدار است. بر خلاف ديگر کشورهای هم‌پيمان شوروی، اگر نخواهيم با غرب مقايسه کنيم، بالا بردن سطح قيمت‌ها در اتحاد شوروی ناممکن شده‌بود: بهای بليت مترو سال‌ها و دهه‌ها همچنان ۵ کوپک بود. بهای نان ۱۸ کوپک بود و فرقی نمی‌کرد که آيا خشکسالی بوده، يا بزرگ‌ترين برداشت محصول. اما هنگامی که بحران اقتصادی کشور گارباچف را ناگزير کرد که در خود محتوای گفتمان سياسی ترديد کند، تعادل برای هميشه بر هم خورد. چنين محتوايی وجود نداشت و هنگامی که خواستند در آن دست ببرند، تمامی نظام فرو ريخت. و از اين‌جاست که بسياری احساس می‌کردند اين نظام تا ابد خواهد پاييد، و با اين حال فروپاشی آن نيز همان‌قدر بديهی بود.

چيزی که يورچاک نشان می‌دهد عبارت است از فروپاشی ايدئولوژی شوروی. و چيزی که يگور گايدار در کتابش نشان می‌دهد عبارت است از فروپاشی اقتصاد شوروی. آماری که او ارائه می‌دهد کم‌وبيش دوزخی را تصوير می‌کند: سال به سال واردات غلات افزايش می‌يافت و صادرات نفت کاهش می‌يافت. تا پيش از جنگ جهانی اول روسيه بزرگ‌ترين صادر کننده‌ی غلات در جهان بود، و در پايان دوران شوروی اين کشور مقام بزرگ‌ترين وارد کننده‌ی غلات جهان را داشت. هيچ‌کدام از رهبران حزب لياقت اتخاذ تصميمی عاقلانه را نداشتند. اينان مانند شاهانی فرتوت و بی اراده بودند که گوئی در جهانی شکسپيری تکيه به قدرت زده‌بودند.

درس گايدار برای روسيه‌ی امروز آن است که تنها به صادرات نفت اتکا نجويد و بداند که اگر بهای نفت کاهش يابد و ديگر شاخه‌های اقتصاد رشد نيافته‌باشد، چه فاجعه‌ای در انتظار کشور است.

گايدار تأييد می‌کند که جامعه‌ی دوران برژنف ثبات داشت، اما آن را با اعمال قدرت پليس امنيتی و واردات مواد غذايی توضيح می‌دهد که نمی‌گذاشت بحران اقتصادی کشور به چشم مردم ديده‌شود. نزديک به همه‌ی بودجه‌ی کشور برای کمک به مواد غذايی اصلی مصرف می‌شد، اما کمبود شديد ديگر محصولات وجود داشت و ماشين‌های چاپ پول به‌شدت کار می‌کردند. مردم پول ‌ها را روی هم می‌انباشتند، اما نوبت به اصلاحات اقتصادی که رسيد، همه‌ی اين پول‌ها بی‌ارزش شدند، و بايد اضافه کرد که خود گايدار معمار اصلاحات اقتصادی بود.

اقدامی که برای نجات اتحاد شوروی لازم بود، اما از لحاظ سياسی عمل بدان ناممکن بود، از جمله عبارت بود از منحل کردن کالخوزها، و کاهش هزينه‌های نظامی. اما مهم‌ترين نتيجه‌ای که گايدار در کتاب خود می‌گيرد اين است که: "تلاشی ديگرباره برای ساختن يک امپراتوری در روسيه به معنای به‌خطر انداختن موجوديت کشور است".

تلاش سوم برای يافتن علت‌های فروپاشی اتحاد شوروی فيلم نيمه‌مستند "سقوط يک امپراتوری"ست. فيلم در واقع درباره‌ی سقوط بيزانس در سال ۱۴۵۳ است اما واژگان به‌کار رفته در فيلم نشان می‌دهد که منظور در واقع سرنوشت اتحاد شوروی و روسيه است (مدام از "اوليگارک‌ها" نام برده‌می‌شود و شعار پوتين "لزوم ساختار عمودی قدرت" برای اعمال قدرت مرکزی در کشور بارها مطرح می‌شود). يکی از شناخته‌ترين چهره‌های کليسای ارتودوکس روسی و ديربان صومعه‌ی سه‌ره‌تينسکی Seretinsky که يکی از دژهای سنت‌گرايان است، سراسقف تيخون، نقش راوی داستان را دارد و می‌کوشد علت‌های سقوط بيزانس را توضيح دهد. صحنه‌ها به تناوب از استانبول تا ونيز می‌رود و فيلم صحنه‌های ساخته و پرداخته و گاه بسيار شسته و رفته از يک بيزانس رؤيايی دارد: چشم‌اندازهای زيبا از بوسفور، مسابقه‌های اسب‌دوانی در ميدان‌های باستانی، پسربچه‌های دانش‌آموز در دبستان‌های باستانی، دست‌نوشته‌های تذهيب‌شده و زيبا. بيزانس همچون يک قربانی بی‌گناه نشان داده می‌شود و نقشی مسيحائی دارد. مهم‌ترين دارائی اين دولت بنا به ادعای فيلم عبارت است از - آفريدگار. و دشمن نيز البته مشخص است. خارجيان بودند که بيزانس را منهدم کردند – رباخواران، اوليگارک‌ها، جهودها. اينان فقط می‌خواستند بيزانس را غارت کنند و در اين‌جا فيلم از غارت معروف قسطنطنيه به‌دست جنگجويان صليبی در سال ۱۲۰۴ سخن می‌گويد. اين حادثه تصوير عام غرب در فيلم است و امروز نيز همچون گذشته خارجيان‌اند که می‌خواهند تيشه به ريشه‌ی اقتصاد روسيه بزنند. اروپای غربی در اين فيلم در هیأت مردی با لباس بالماسکه نشان داده می‌شود که نشانگر برداشت اسلاودوستان روسی از انسان تصنعی و بازيگر اروپای غربی‌ست.

فيلم با صحنه‌هايی از باران برف در روسيه آغاز می‌شود و پايان می‌يابد تا نشان دهد اين کشور چه‌قدر در معرض بلاياست. آن‌چه برای نجات بيزانس لازم بود، عبارت بود از همبستگی و يگانگی در کشور و پيام فيلم اين است که روسيه‌ی امروز نيز همين را لازم دارد. فيلم جبهه‌سازی اسلاودوستانه و سنتی ميان روسيه و بيزانس به عنوان مظهر نيکی در يک سو و اروپای غربی به عنوان مظهر بدی در سوی ديگر را به‌ميان می‌آورد و آش درهم‌جوشی‌ست از همه‌ی انواع استدلال‌های روسی که می‌توان در تصور آورد. فيلمی‌ست اغراق‌آميز و گاه شايد ناخواسته کمدی می‌شود، اما با اين حال يکی از شيوه‌های تفکر موجود در ميان افراطيان روسيه‌ی امروز و گاه افراد نشسته در حاکميت را نشان می‌دهد. فيلم تأثير شگرفی در سطح جامعه نيز داشته‌است.

اين سه اثر سه پاسخ به‌کلی متفاوت به پرسش مربوط به علت‌های سقوط امپراتوری شوروی می‌دهند. در عين حال هر سه نکات مهمی را درباره‌ی روسيه‌ی امروز مطرح می‌کنند. همچنين اين سه روايت از يورچاک، گايدار و تيخون است که هر يک مشکل مربوط به خود را بررسی می‌کنند. يورچاک می‌خواهد از واپسين نسل جوانان شوروی اعاده‌ی حيثيت کند که هرگز مانند جوانان غرب در ۱۹۶۸ نشوريدند، گايدار می‌خواهد لزوم اصلاحات اقتصادی خود را اثبات کند، و تيخون می‌خواهد از اعتقاد ارتودوکسی سنتی به امپراتوری دفاع کند. اما در مجموع گذشته از مشکل شخصی شايد هر سه داستان وقايع‌نگاری سقوط امپراتوری بيزانس يا شوروی هستند.
1 - Everything Was Forever, Until It Was No More: The Last Soviet Generation – Princeton Univercity Press, 352 pages.
2 - Гибель империи. Уроки для современной Росии – Rosspen, 448 pages.
3 - Гибель империи. Византийски урок (2008).
دكترین سیاست خارجی" جدید" روسیه

رئیس جمهوری روسیه سند "دكترین سیاست خارجی روسیه" كه ارائه دهنده دیدگاهها، اصول و جهت‌گیرهای اصلی فعالیت‌های این كشور در

عرصه سیاست خارجی و مبتنی بر 7 اصل اساسی است را امضاء كرد. روزنامه «وزگلاد» در این باره می نویسد، دمیتری مدویدیف رئیس

جمهوری روسیه روز سه شنبه سندی را تحت عنوان "دكترین سیاست خارجی فدراسیون روسیه" امضاء كرد كه ارائه دهنده دیدگاهها، اصول و

جهت گیرهای اصلی فعالیت های روسیه در عرصه سیاست خارجی است.

دكترین جدید مكمل و توسعه دهنده دكترین قبلی است كه در تاریخ 28 جولای سال 2000 توسط ولادیمر پوتین رئیس جمهوری سابق روسیه

مورد تایید قرار گرفته بود. دگرگونی ‌در این زمینه بروز نكرده است، هرچند تغییرات جزئی به چشم می خورد.

در "دكترین جدید سیاست خارجی روسیه" اصلی ترین محورها عبارتند از: -نقش روسیه در روند مسائل جهانی كه باید افزایش پیدا كند، -

سیاست جهانی كه دچار تغییراتی در روابط بین الملل شده ، -رویارویی ایدئولوژیكی و میراث جنگ سرد كنار گذاشته شده، -روند جهانی سازی و

چالشهایی كه در پی آن بوجود آمده و غرب از قبول آنها سرباز می زند، -كنارگذاشتن مفهوم "دشمن" و بجای آن استفاده از كلماتی همچون

رقابت و همكاری، -دفاع از اصول حقوق بین الملل و ممانعت از برخوردهای یكجانبه، -نظم نوین جهانی كه در حال شكل گیری است و روسیه قصد

دارد فعالانه در این روند تاثیر گذار باشد، -جهت‌گیری در سیاست خارجی از اروپا و آمریكا به سمت آفریقا و آمریكای لاتین و توجه به كشورهای

جامعه مشترك المنافع در وهله نخست است. دمیتری مدویدیف در عین حال روز گذشته در ملاقات با سفرا و نمایندگان دائم روسیه در خارج،

نمایندگان دیپلماتیك كشور را با محتوای "دكترین جدید سیاست خارجی روسیه" آشنا نموده و برنامه فعالیتهای آتی كشور را برای آنان تشریح

نمود كه مبتنی بر دفاع از منافع ملی این كشور و حفظ اصول بین المللی در روابط است.

بدین ترتیب می‌توان گفت كه تغییرات اساسی كه غرب انتظار داشت با به قدرت رسیدن رهبر جدید در روسیه صورت گرفته و مسكو حاضر به

دادن امتیازات یك جانبه شود، به وقوع نپیوست. هرچند مسكو اعلام آمادگی می كند تا از انتقادات خود نسبت به غرب بكاهد، دیپلماسی نرمتری

را در پیش گرفته و به سمت پیشنهادات تازه برای گفتگو و همكاریهای سازنده روی آورد.

دوران جدید مشکلات قدیم

ترجمه - محمدرضا نوروزپور: اولين حضور جدي ديميتري مدودف در يك صحنه جهاني در نشست سران هشت كشور اقتصادي جهان، بيشتر از خارج در داخل روسيه مورد ارزيابي و دقت نظر قرار خواهد گرفت.
اين تجربه و ارزيابي عملكرد او در نشست جي هشت عرصه تنگ تري را، حتي نسبت به قبل براي مانور رئيس‌جمهوري روسيه كه تازه دوماه است زمام امور را در درست گرفته فراهم مي‌آورد. اگر ملي گرايان بر اين باورند كه ولاديمير پوتين، و تنها او، روسيه را بار ديگر به‌عنوان يك قدرت جهاني به نقشه بازگردانده است، جانشين او بايد نشان دهد كه درست مانند خود او با صلابت و مستقل است.از اين‌رو ايفاي نقش مدودف در نشست جي هشت ناچار به همان اندازه مي‌تواند در هنگام بازگشت او به خانه با شرايطي منفي مورد ارزيابي قرار گيرد: نخبگان رقيب كه روسيه را اداره مي‌كنند درباره توانايي او در ايجاد روابطي مؤثر با رهبران غربي نگراني خاصي ندارند بلكه عمده نگراني آنها اين است كه اولين زلف گشايي در حمايت پولادين از روند پوتينيسم را در عملكرد او تشخيص داده‌اند. جوان‌ترين مرد در نشست بايد نشان مي‌داد كه قوي است و اين كار را قرار نيست با در آغوش كشيدن آدم‌هايي مانند گوردون براون به اثبات برساند. نشانه‌هايي در همان اولين ملاقات اين دو در روز اول نشست سران بود كه معلوم مي‌كرد او چنين كرده است. با وجود فرارسيدن دوره‌اي جديد، آنها همچنان با موانعي سخت و مشكلاتي حل نشده و برجاي مانده از قبل مواجهند و هر چند ماه يك بار نيز اختلافاتي دوجانبه پديد مي‌آيد.آخرين آنها مربوط به درگيري در هيأت‌مديره بريتيش پتروليوم و پنج شريك اليگارش روسي آن بود كه مي‌خواستند مردي را كه سرمايه‌گذاري مشترك آنها موسوم به TNK-BP را مديريت مي‌كرد اخراج كنند. قبل از آن نزاعي بود كه بر سر تعطيلي دو دفتر منطقه‌اي كنسولگري انگليس در روسيه سرگرفته بود و باز پيش از آن امتناع روسيه از استرداد مظنون اصلي پرونده قتل الكساندر ليتويننكو، جاسوس سابق و در تبعيد روسيه در انگلستان بود. نشست سران جي هشت و ديدار دو رهبر دوران جديد برگزار شد اما در مورد هيچ‌يك از اين موارد پيشرفت خاصي پديد نيامد. حتي اتحاديه اروپا نيز چندان شفاف‌تر از انگليس نمي‌داند كه چگونه بايد با اين روسيه كه درست به اندازه قدرتمندي اش در خانه، در خارج از روسيه نيز مقتدر است، برخورد كند. رفتار اتحاديه اروپا در قبال روسيه ترديد ميان تطابق و تقابل است. براي تطابق و همزيستي با روسيه بايد به روي ارزش‌هايي كه در قلب طرح اروپايي قرار گرفته، چشم فرو بست و همه چيز را ناديده گرفت؛ انتخابات دمكراتيك، حكومت قانون، احترام به حقوق بشر كه هركدام در دوران پوتينيسم به شكل دردناكي وضعيت وخيم تري نسبت به گذشته پيدا كرده‌اند.از سوي ديگر مقابله و مواجهه با روسيه اين خطر را در پي دارد كه همين مناسبات نامناسب رو به وخامت بگذارد و با توجه به همه لفاظي‌هايي كه اين روزها در باره بازگشت به دوران جنگ سرد مطرح مي‌شود اين رويه مي‌تواند اوضاع را بيش از حد تصور خطرناك و وخيم كند. بنابراين در حالي‌كه اتحاديه اروپا در روش پست مدرنيستي خود همچنان متحير و مذبذب است و توانايي تصميم‌گيري ندارد، روسيه با استفاده از روش كاملا ماقبل مدرنش، تفرقه بينداز و حكومت كن، شركاي خود را انتخاب مي‌كند و ثروت‌هاي نفتي‌اش را خرج مي‌كند. اميد به ظهور نسل جديدي از رهبران به تنهايي كافي نيست. رهبران روسيه همينند كه هستند و ما مجبور به تعامل با آنها هستيم چه اينكه آنها حتي بدون كمك انتخاباتي قابل اعتنا و خدشه‌ناپذير از محبوبيت چشمگيري برخوردارند و اتحاديه اروپا مجبور است كه چراي آن را بداند؛ زيرا اين رهبران به‌نظر مي‌رسد دربرابر نفوذ فراگير غرب ايستاده‌اند. اما در حالي كه ملي گراها در تشخيص خطر سريع هستند، ذاتا در تعريف اهداف ملي كند و نامناسبند و اينجاست كه اروپا مي‌توانند مباحثي را كه در روسيه در مي‌گيرد را سازماندهي كرده و شكل دهد. ابتدا اروپا بايد تشخيص دهد كه آنچه در شرق اين قاره جواب داده، لزوماً در چهل تكه قوميتي اوكراين جواب نخواهد داد. غرب بايد هرگونه آرزوي دور و دراز خود، مبني بر اينكه مي‌تواند رژيم‌هاي حامي غرب مانند اوكراين يا گرجستان را با ارائه پيشنهاد عضويت در ناتو زير سيطره خود درآورد را دور بيندازد. ارائه يك ضمانت نظامي براي هر دو كشور كه اعضاي ناتو نمي‌توانند از عهده آن برآيند به همان اندازه كه احمقانه و بي‌معني است، خطرناك و موحش است. اين موضوع همچنين هويت و آرزوهاي نيمي از اوكرايني‌هاي روسي زبان را به چالش مي‌كشد. آنها هر دو كشورهاي مستقلي هستند كه مي‌توانند آزادانه شركاي خود را انتخاب كنند، اما اين بدين معني نيست كه ناتو مجبور به پذيرفتن آنهاست، آن هم در زماني كه منطقه به شدت بحراني و ناآرام است.

دوم اينكه، دولت‌هاي غربي بايد از موافقت‌هاي موجود و مواردي كه در مذاكرات آينده به دست مي‌آيد به‌منظور اصلاح رفتار كرملين استفاده كنند. روسيه يكي از امضا‌كنندگان معاهده چارت انرژي است كه مقوله‌هايي چون دسترسي به بازار انرژي، امنيت منابع و حمايت از سرمايه‌گذار را ضمانت مي‌كند اما در عمل به هيچ‌يك از آنها احترام نمي‌گذارد. اگر روسيه مي‌خواهد بدون رواديد به همه اروپا دسترسي داشته باشد، حداقل بايد بداند كه براي به دست آوردن چنين امتيازي بايد چگونه رفتار كند. از اين‌رو اگر بحث عضويت و مشاركت تنها در حد حرف نيست، بايد وارد حيطه عمل شد.

مصاحبه «نووستی» با سخنگوی وزارت خارجه روسیه

مصاحبه «نووستی» با "آندره نسترنکو

" (Andrey Nesterenko) سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه در رابطه با اجلاس شورای وزرای خارجه کشورهای

عضو در سازمان همکاری های شانگهای که در دوشنبه پایتخت تاجیکستان برگزار می شود. -در این هفته اجلاس شورای

وزرای خارجه کشورهای عضو در سازمان همکاری های شانگهای در دوشنبه برگزار می شود. چه مسائلی در مرکز توجه

شرکت کنندگان خواهد بود؟ -اجلاس شورای وزرای خارجه کشورهای عضو در سازمان

همکاری های شانگهای که روز 25 جولای در دوشنبه برگزار می شود، در اصل جهت

آماده سازی اجلاس سران کشورهای عضو در سازمان است که روز 28 اوت در

پایتخت تاجیکستان برگزار می شود. وزرا پیشنویس اسناد و تصمیماتی را بررسی می کنند که در دیدار سران د

ر دوشنبه ارائه خواهند شد. سند اصلی این اجلاس، بیانیه دوشنبه خواهد بود که در آن دیدگاه های اعضای سازمان در

رابطه با نقش و جایگاه سازمان در ساختار معاصر بین المللی و در منطقه آسیای میانه، برخوردی واحد نسبت به تنظیم

پاسخ هایی موثر به هر گونه تهدید و چالش، برقراری همکاری با تمامی کشورهای ذینفع و سازمان های بین المللی برای

تامین امنیت و ثبات منطقه ای و تعمیق تعاملات بر اساس همکاری های اقتصادی و انسانی که متقابلاً سودبخش باشند،

بازتاب می یابد. توجهی ویژه به مشکل افغانستان خواهد شد، بادر نظر داشتن تهدید مواد مخدر و نیز تهدیدات تروریستی

که از این کشور نشئت می گیرند. در بیانیه مشترک از نتایج کارکرد سازمان طی سال گذشته ارزیابی خواهد شد،

وظایف جدید و عملی برای تعمیق و گسترش تعاملات بین کشورهای عضو در سازمان همکاری های شانگهای تعیین می شوند.

وزرای مشکلات مبرم در زندگی بین المللی و نیز مسائل مربوط به تحکیم امنیت و ثبات در منطقه را بررسی می کنند.

توجه ویژه ای به کارآیی و تکامل بخشیدن به فعالیت ارگان های دائمی سازمان و از جمله عرصه های مالی و دارایی و

کادری مبذول می شود. -آیا برنامه ریزی می شود که مشکل تعاملات سازمان همکاری های شانگهای با کشورها و

سازمان های ذینفع بررسی شود؟ -وزرا مسائل مربوط به ارتباطات بین المللی و گسترش سازمان همکاری های شانگهای

را با توجه به اصول باز بودن سازمان برای تعاملات و همکاری های گسترده با کشورها و ساختارهای بین المللی ذینفع

بررسی می کنند. وضعیت امور در رابطه با جذب کشورهای ناظر به همکاری های عملی در چارچوب سازمان و نیز تحقق

طرح تاشکند برای ایجاد شبکه شراکتی برای اتحادهای چند جانبه در منطقه آسیا-اقیانوس آرام تحلیل خواهد شد. طی ا

ین دیدار قرار است پیشنویس سند وضعیت شریک سازمان همکاری های شانگهای در دیالوگ، برای تایید آتی توسط

سران کشورها بررسی شود. تصویب این سند تشکیل نظام ساختاری روابط خارجی سازمان همکاری های شانگهای را

ممکن می سازد

روسیه به افغانستان باز مي‌گردند

ترجمه رحیم الله نظری-مسكو در حال بازگشت به صحنه بازي افغانستان بعد از گذشت دو دهه از حضور 9 ساله خود در اين كشور است.

اين حضور در سال 1989 باعودت نيروهاي شوروي از افغانستان پايان يافت. در آن سال ماجر جوی آمريكا باعث عودت نيروهاي شوروي از افغانستان شد. اما اكنون تاريخ برعكس شده و اين بار آمريكا موجب بازگشت روس‌ها به افغانستان شده‌است. مسكو اين روزها از وخامت جنگ در افغانستان و پيامدهاي آن براي امنيت منطقه استفاده كرده و در حال بازگشت به اين كشور است. مقامات روسي فعلا از كمك لوژستيكي به اردوی افغانستان خبر مي دهند اما اين آغازي است براي حضور دوباره روسيه در اين كشور.

هفته گذشته و بعد از پايان ديدار گروه‌هاي كاري ضد‌تروريستي آمريكا و روسيه، بيانيه مشتركي امضا شد كه از توافق اصولي بر سر ارائه تسليحات روسي به اردوی ملي افغانستان در مبارزه عليه طالبان خبر مي‌داد. اين شانزدهمين نشست گروه كاري ضد‌تروريستي آمريكا و روسيه در مسكو بود كه به رياست سرگئي كيسلياك معاون وزيرخارجه روسيه و ويليام برنز معاون امور سياسي وزير خارجه آمريكا برگزار مي‌شد.

كيسلياك بعد از اين ديدار در كنار برنز به خبرنگاران گفت: ما (روسيه) در گذشته هم تجهيزات نظامي در اختيار افغانستان مي‌گذاشتيم. اكنون احساس مي‌كنيم كه مردم افغانستان مي‌خواهند امنيت خودشان را خودشان تامين كنند. او در ادامه سخنانش گفت كه اين احتمال وجود دارد روسيه توزيع سلاح به افغانستان را افزايش دهد، البته نمي‌توان رقم دقيقي براي آن ذكر كرد.

واشنگتن همواره سعی کرده است تا تلاش‌هاي روسيه براي تبديل شدن به يك قهرمان مثبت در جنگ افغانستان را ناكام سازد. البته فعاليت‌هاي مشترك اطلاعاتي در اين زمينه يك استثنا بوده‌است. در ماه مارچ گذشته، در افغانستان عليه استقرار احتمالي نيروهاي روسي در اين كشور كه يك روزنامه پولندی خبر آن را منتشر كرده‌بود، واکنش هایی را به همراه داشت.

انتشار اين خبر و بعد تظاهراتساختگی كه در پي آن برگزار شد، همه وهمه نشانه‌هاي يك توطئه غربي را داشت. در آن زمان ديميتري پسكوف معاون اول مطبوعاتي كرملين به منظور پاسخ به این واکنش ها وتوطئه های غربی –امریکایی در افغانستان، در مقابل خبرنگاران حاضر شد و شايعه اعزام نيرو از سوي روسيه به افغانستان را كاملا رد كرد.ازین جا به خوبی معلوم می شود که هم شایعه کتنداندازی کار کشورهای حاضر در افغانستان بود وهم سازماندهی واکنش ها. همچنان تحليلگران روسيه بر اين باورند كه گزارش روزنامه پولندي عمدا و با هدف برانگيختن حساسيت درباره تهديد خارجي عليه تماميت ارضي و استقلال افغانستان منتشر شده‌است. اين حساسيت موجب مي‌شود كه حضور ناتو در افغانستان بهتر از قبل پذيرفته‌شود.

اما توافقنامه اخیر روسيه و آمريكا در مسكو، نوعي تغيير موضع واشنگتن در اين باره را نشان مي‌دهد. وخيم شدن جنگ افغانستان بدون شك از دلايل اين تغيير موضع است. آمريكا اخيرا به چين و هند هم پيشنهاد اعزام نيرو به افغانستان را داده‌است. روزنامه ديلي تلگراف انگليس اخیرا گزارش داد كه در واشنگتن بحث بر سر ناتواني ناتو و متحدانش در افغانستان بالا گرفته‌است.

يكي از مشاوران ارشد پنتاگون در اين باره به روزنامه ديلي تلگراف گفت: نوعي سرخوردگي دراين باره به وجود آمده و صبر همه به سر آمده است. بسياري بر اين باورند كه شايد هيچ وقت شرايط تغيير نكند. آمريكا نيروي بيشتري را در افغانستان طلب مي‌كند و اين خواسته به اندازه‌اي كه مورد نظر است محقق نمي‌شود. اين مشاور پنتاگون بر اين باور است كه شايد مشكل كار، سپردن امور افغانستان به ناتو از ابتداي كار بوده‌است. بسياري از كشورهاي هم‌پيمان ناتو فقط براي حفظ كردن ظاهر موضوع نيروهاي خود را در افغانستان باقي نگه‌داشته‌اند و به‌صورت واقعي نمي‌جنگند.

اين فقط يك ژست ديپلماتيك است. يك جنرال آلماني ناتو گذشته گفت: 6 هزار نيروي ديگر به‌صورت اضطراري در افغانستان مورد نياز است تا ماموريت نيروهاي 60 هزار نفري مستقر در اين كشور كامل شود. روس‌ها به خوبي از اين نواقص ‌آگاهند. ضمير كابولوف ديپلمات ارشد مسكو كه سراسر دهه 1980 را در سفارت شوروي در كابل حضور داشته‌است، اكنون سفير روسيه در افغانستان است. او اخيرا در مصاحبه‌اي با راديو ملي دولت آمريكا گفت: ما حساسيت ملت افغان نسبت به دخالت خارجي‌ها را دست كم گرفته‌ايم زيرا خود را در حال حاضر مهاجم يا مداخله‌گر نمي‌دانيم. ما از سنت‌ها و فرهنگ و مذهب افغان‌ها غفلت كرديم.

با توجه به چنين شرايطي، مسكو چگونه مي‌تواند يك بار ديگر وارد افغانستان شود؟ اكنون صحبت از اعزام نيروهاي روس به افغانستان نيست. اما آنچه به موضوع حضور روسيه دامن مي‌زند اين باور است كه حتي دو يا سه برابر كردن نيروها در جنگ افغانستان هم ممكن است نتواند شرايط را سامان بدهد. مسئله اصلي اكنون كيفيت اردو و پليس ملي افغانستان است.

دستگاه امنيتي روسيه همواره بر اين باور است كه اگر ميخاييل گورباچف در زمان رياست‌جمهوري‌اش در شوروي، حمايت خود را از رژيم دکتور نجيب‌الله قطع نمي‌كرد، تراژدي افغانستان هيچ‌گاه اينچنين روي نمي‌داد. آنها مي‌گويند كه نجيب‌الله كه در سال 1986 رئيس‌جمهور شد، مي‌توانست حتي بعد از عقب‌نشيني نيروهاي شوروي هم به كار خود ادامه دهد،‌اما تنها درصورتي‌كه از حمايت كافي برخوردار باشد.

اينكه روسيه چگونه قرار است توانايي و كارايي اردوی افغانستان را افزايش دهد هنوز روشن نيست. آيا روسيه مسئوليت آموزش اردو را علاوه بر تجهيز نظامي آن بر عهده خواهد گرفت؟ ممكن است روسيه به‌دنبال بازگرداندن نيروهاي مسلح نجيب‌الله باشد كه در دانشگاه‌هاي نظامي شوروي و مراكز اطلاعاتي آن آموزش ديده بودند، البته كنار آمدن واشنگتن با اين مسئله دشوار است.

در اين ميان يك نكته روشن است و آن اينكه مسكو پيش از پيشنهاد به ناتو براي استفاده از خاك روسيه در اعزام تجهيزات به افغانستان، فكرهايي در سر مي‌پرورانده است. اين توافق كه در نشست ناتو در بخارست در ماه اپريل به دست آمد ، منافع مسكو را تامين مي‌كند؛از يك طرف نشان داد كه با وجود منش خصمانه واشنگتن، روسيه آماده همكاري است. از سوي ديگر به ناتو نشان داد كه روسيه هنوز مي‌تواند خيلي مهم باشد. چنانچه هست.زیرا موقعیت افغانستان و اهمیت روسیه در منطقه چنان است که افغانستان بیشتر به همکاری های روسیه می تواند تمایل داشته باشد تا حضورنیرو های کشور های دیگر.

همانطور كه انتظار مي‌رفت، اعضاي اروپايي ناتو از اين پيشنهاد به شدت استقبال كردند. در نشست روسيه و ناتو در حاشيه اجلاس بخارست، شايد براي اولين بار، فضاي همكاري و منافع دوجانبه ميان اين دو برقرار شد.

روسيه با توسعه و گسترش ناتو مشكل جدي دارد. ولاديمير پوتين اكنون در مقام نخست‌وزير چندي پيش به نشريه لوموند گفت: ديگر اتحاد شوروي وجود ندار&#