از 11 سپتامبر شروع شد
حسین لطفی: اقتصاد آمريكا در دوره بيل كلينتون، دوره آرام و پررونقي را گذراند، اما در دوره بوش و با وقوع حادثه 11سپتامبر، اقتصاد آمريكا دچار شوك ناگهاني شد.
دولتمردان آمريكا از چند راهكار براي جلوگيري از ركود احتمالي در آمريكا و آينده آن استفاده كردند. اولين روش دولتمردان آمريكا افزايش مخارج نظامي در جهت تحرك اقتصاد آمريكا بود.
راهكار ديگر آمريكا در جهت مقابله با ركود اقتصادي، كاهش نرخ سود بانكي بود. وقتي در اقتصاد نرخ سود كاهش مييابد يعني هزينه تامين پول كاهش يافته است و هدف آمريكا اين بود كه با كاهش نرخ سود بتواند سرمايهگذاري را زياد كرده و از ركود احتمالي نجات يابد.
اما اتفاق ناگواري كه در آمريكا افتاد اين بود كه منابعي كه بانكها براي افزايش سرمايهگذاري استفاده ميكردند به صورت غيرمستقيم به بخش مسكن رفت.
با ارائه وامها تقاضا به صورت آني براي خريد مسكن زياد شد در حالي كه به همان سرعت امكان افزايش مسكن وجود نداشت و در نتيجه قيمتها افزايش يافت. تا زماني كه قيمت مسكن رو به رشد بود، پولها به سمت مسكن رفت و اوضاع خوب بود و در نتيجه آن حتي بسياري از كشورها كه ذخيره ارزي داشتند سهام صندوقهاي سرمايهگذار در بخش مسكن آمريكا را ميخريدند. اما زماني كه عرضه از تقاضا پيشي گرفت قيمت مسكن شروع به افت كرد و در نتيجه آن به جاي پس دادن وامها، خانهها رها ميشد و داراييهاي غيرپولي برخلاف داراييهاي پولي بانكها افزايش يافت و بحران بانكها شروع شد؛ چرا كه همه كساني كه در بانكها پول داشتند براي بازپس گرفتن آنها هجوم آوردند.
تسري بحران اقتصاد آمريكا به كشورهاي ديگر نيز از بابت مشاركت شركتها در خريد سهام صندوق اوراق رهني مسكن به وجود آمد و الان دولت آمريكا به ميدان آمده و 700 ميليارد دلار پول به بانكها داده و صندوق سهام آنها را خريده تا شريك آنها شود؛ چرا كه بانكها در حال حاضر قفل كردهاند و نميتوانند كاري بكنند. بنابراين از اين طريق بانكها با پول دولت ساز و كار اقتصادي را شروع ميكنند.
واقعهاي سياسي با ابعاد اقتصادی
پس از وقوع حادثه 11 سپتامبر به علت جنگهايي كه آمريكا به راه انداخت، همه نگاهها متوجه پيامدهاي سياسي اين واقعه شد، اما كسي گمان نميكرد كه اين رخداد، داراي ابعاد اقتصادي بسيار چالشبرانگيزتر از جنبههاي سياسي آن باشد كه روزي تمامي كشورهاي جهان را درگير خود كند. پس از حادثه 11سپتامبر، دولت آمريكا در اقدامي فوري و براي جلوگيري از گسترش ركود اقتصادي، اقدام به كاهش نرخ سود بانكي كرد.
بانک ها فريب خوردند
كاهش نرخ سود بانكي، موجب افزايش اعطاي وام خريد مسكن و در نتيجه افزايش قيمت مسكن در آمريكا شد. از سوي ديگر، بانكها و موسسات وامدهنده آمريكايي با فريب خوردن از رشد حبابي قيمت مسكن در سالهاي 2001 تا 2006 با ذوق و شوق اقدام به اعطاي انبوه وام مسكن كردند. اما با كاهش قيمت مسكن از اواسط سال 2006 (به علت افزايش عرضه) وامگيرندگان ديگر تمايل و توان بازپرداخت وامهاي خود را نداشتند و بانكها به ناگاه با مطالبات معوق مهيبي مواجه شدند و تاكنون چندين و چند بانك كوچك و بزرگ آمريكايي به ورشكستگي رسيدهاند.
بحران به صندوقهاي سرمايهگذاري سرايت ميكند
صندوقهاي سرمايهگذاري (كه فعاليتشان حمايت از افراد در دريافت وامهاي بانكي است و سودشان نيز از بازپرداخت همان وامها حاصل ميشود) همواره بهترين پشتوانه بانكهاي آمريكايي در اعطاي وام بودهاند. اين صندوقها همچنين خود از سرمايهگذاران اصلي بخش مسكن آمريكا بودند كه از كاهش شديد قيمت مسكن همانند خود بانكها بسيار زيان ديدند. زيان صندوقها به معناي كاهش تقاضا براي وامهاي بانكي است.
بانك مركزي
بانك مركزي آمريكا براي جلوگيري از ورشكستگي بانكها و بازگرداندن اعتماد مردم مجبور شد ميلياردها دلار به بازارهاي مالي اين كشور تزريق كند تا حيات بازار مالي آمريكا را تضمين نمايد و كمبود نقدينگي بخش توليد را نيز رفع كند.
بحران بانكها شدیدتر می شود
بعد از تزريق نقدينگي از سوي بانك مركزي آمريكا، بانكهاي بحرانزده براي كسب سود بايد دوباره وامهاي كلان اعطا كنند، اما با توجه به اينكه صندوقهاي سرمايهگذاري از وضعيت آينده بازار ترسيدهاند، بانكها بدون مشتري ميمانند و اين مشكل در كنار مشكل مطالبات معوق واحدهاي مسكوني، بانكها را به بحران بزرگتري وارد ميكند.
شركتهاي سرمايهگذار در بازار اوراق بهادار
با بحران مالي شبكه بانكي آمريكا، تامين مالي شركتهاي سرمايهگذار در بازار اوراق بهادار (شركتهايي كه به كار خريد سهام كارخانجات مشغول هستند) گرانتر و سختتر شد و معاملات بزرگ سهام يكي پس از ديگري به شكست انجاميد. زيان شركتهاي سرمايهگذار در بازار اوراق بهادار مساوي بود با كاهش تقاضا براي سهام كارخانجات بزرگ و سقوط سهام آنها كه پيامد آن نيز رشد بيكاري و تشديد ركود اقتصادي است.
كارخانجات و صنایع
با گسترش بحران مالي و بانكي، كارخانجات و صنايع مجبور شدند هزينه بيشتري براي تامين منابع مالي موردنياز خود و دريافت وام از بانكها بپردازند و در نتيجه هزينه توليد افزايش يافت و متعاقبا نرخ تورم.
كاهش شديد رشد اقتصادي
كاهش چشمگير سرمايهگذاري در بخشهاي مختلف اقتصادي به كاهش رونق اقتصادي و افت مصرف در كل ايالات متحده منجر شد و در نتيجه رشد اقتصادي اين كشور به صفر نزديك شد.
آشنايي با سارك
اتحاديه همكاري منطقهاي كشورهاي جنوب آسيا (SAARC) (سارك) سازماني اقتصادي- سياسي متشكل از هشت كشور جنوب آسيا است.از نظر جمعيت سارك بزرگترين سازمان منطقهاي در جهان است. اين سازمان در برگيرنده كشورهايي است كه مجموع جمعيت آنها قريب به 1.5 ميليارد نفر است. سارك در سال 1985 توسط كشورهاي هند، پاكستان، بنگلادش، سريلانكا، نپال، مالديو و بوتان تاسيس شد. در اپريل 2007 و در اجلاس چهاردهم اين اتحاديه افغانستان نيز به عنوان هشتمين عضو سارك پذيرفته شد.
تاريخچه سارك
در اوخر دهه 1970 ضياء الرحمن رئيس جمهور بنگلادش پيشنهاد ايجاد يك بلوك تجاري متشكل از كشورهاي جنوب آسيا را مطرح كرد. براي اولين بار در اپريل 1981 وزراي امور خارجه هفت كشور حنوب آسيا به منظور تاسيس يك اتحاديه تجاري در كلمبو پايتخت سريلانكا گردهم آمدند. در اگست 1981 نيز كميته اتحاديه همكاريهاي كشورهاي جنوب آسيا تاسيس شد و طي اعلاميهاي پنج مورد را براي همكاريهاي منطقهايي برشمرد. موارد ديگري نيز طي سالهاي بعد به اين پنج مورد اوليه افزوده شدند.اهداف اين اتحاديه آن گونه كه در اساسنامه تاسيس سارك آمده، به قرار زير است:· ارتقاي سطح رفاه در زندگي مردم ساكن جنوب آسيا و بهبود بخشيدن به سطح كيفي زندگي آنان.· سرعت بخشيدن به رشد و توسعه افتصادي، پيشرفت اجتماعي و توسعه فرهنگي در منطقه و فراهم كردن موقعيت براي تمامي افراد جهت استفاده از تمامي تواناييهاي خود.· ارتقا و تقويت اعتماد و اتكا به نفس ميان كشورهاي جنوب آسيا.· اعتماد و درك دو جانبه از مسائل مبتلا به كشورهاي عضو سارك.· ارتقاي فعالانه همكاريها و مساعدت دو جانبه در زمينههاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، تكنيكي و تكنولوژيكي.· تقويت همكاريها با كشورهاي در حال توسعه.· تقويت همكاريها ميان كشورهاي عضو سارك از طريق برگزاري كنفرانسهاي بينالمللي درباره منافع مشترك.· همكاري با سازمانهاي بينالمللي و منطقهاي كه اهداف مشابه را دنبال ميكنند.اعلاميه همكاريهاي منطقهاي جنوب آسيا توسط وزراي امور خارجه سارك در سال 1983 در دهلي نو پذيرفته شد.در جريان اجلاس دهلي نو، وزراي امور خارجه كشورهاي عضو همچنين آغاز يك برنامه جمعي عمل (IPA) را در 9 بخش توافق شده رقم زدند، اين بخشها عبارت بودند از: كشاورزي؛ توسعه روستايي؛ ارتباطات رسانه يي؛هوا شناسي؛صحتت و فعاليتهاي جمعيتي؛ حمل و نقل؛ خدمات پستي؛ علوم و تكنولوژي؛ ورزش؛ هنر و فرهنگ.تاسيس اتحاديه همكاريهاي منطقهاي آسيا رسما در 8 دسامبر 1985 و پس از تائيد اساسنامه آن از سوي سران كشورهاي بنگلادش، بوتان، هند، مالديو، نپال، پاكستان و سريلانكا اعلام شد.افغانستان نيز در 31 نوامبر 2005 بنا به درخواست هند به عضويت ناظر اتحاديه همكاريهاي منطقهاي جنوب آسيا درآمد و در 3 اپريل 2007 رسما عضو اين اتحاديه شد. با احتساب افغانستان، تعداد كل كشورهاي عضو سارك به 8 كشور رسيد.در اپريل 2006 آمريكا و كوریای جنوبي نيز درخواستي را مبني بر عضويت ناظر در اين اتحاديه ارائه دادند. اتحاديه اروپا نيز طي نامهاي در جولای 2006 خطاب به اجلاس شوراي وزيران سارك، علاقه مندي خود را به عضويت ناظر در سارك ابراز كرده است.ايران نيز در 4 مارس 2007 درخواست عضويت ناظر در سارك را رسما مطرح كرد. و به حیث ناضر پذیرفته شد.در حال حاضر جمهوري اسلامي ايران، چين، موريس، جاپان، کوریای جنوبی، آمريكا و اتحاديه اروپا، اعضاي ناظر سارك محسوب ميشوند.
یک کارشناس افغان: سازمان سارک را یک سازمان مهم برای توسعه همکاری های منطقه ای دانست
احمد
ضیاء رفعت استاد پوهنتون کابل و
تحلیلگر مسائل سیاسی در گفتگو با خبرنگار رادیو دری گفت: یکی از اهداف پیمان سارک
پس از تاسیس آن در سال 1985 تلاش برای فقر زدایی از کشورهای عضو این سازمان تا سال
2002 بود که متاسفانه علی رغم تلاش در این زمینه هنوز این هدف محقق نشده
است.
رفعت یکی از دلایل عدم تحقق اهداف این سازمان را تحولات بزرگ جهانی از جمله
فروپاشی کمونیسم و برهم خوردن توازن قدرت در دنیا دانست و گفت: این تحولات باعث شد
که کشورهای عضو سازمان سارک نتوانند اهداف خود را به صورت نظام مند دنبال
کنند.
وی یکی از چالش های سازمان سارک را روابط نه چندان خوب دو کشور هند و
پاکستان به عنوان دو عضو بزرگ این اتحادیه قلمداد کرد و گفت روابط افغانستان و
پاکستان نیز چندان خوب به نظر نمی رسد که این مسائل بروی تحلیکم روابط بین این
کشورها تاثیر منفی داشته است
این استاد پوهنتون
کابل اضافه کرد: سازمان سارک باید تلاش مضاعفی را در راستای
نزدیکی روابط کشورهای عضو به خرج دهد و در راستای توسعه اقتصادی که از اهداف اساسی
این سازمان است کشورهای عضو را یاری رساند. از سوی دیگر این سازمان اگر نتواند به
اهداف بزرگی دست یابد بهانه ای است برای جلوگیری از شکاف های عمیق تر بین اعضاء
.
آقای احمد ضیاء رفعت افغانستان را به عنوان عضوی مهم در سازمان سارک برشمرد و
افزود: افغانستان به عنوان دهلیزی در بین اعضاء سارک وجود دارد که می تواند نقش
عمده ای را در گسترش روابط اقتصادی میان اعضاء این پیمان و کشورهای آسیای میانه
بازی کند .
وی با بیان این که افغانستان هنوز به ثبات سیاسی و امنیتی مناسبی دست
نیافته است گفت: به نظر نمی رسد در مدت کوتاهی این کشور تاثیر مثبتی در این سازمان
داشته باشد. اما در صورت بهبود اوضاع در افغانستان انتظار می رود که این کشور و
اعضاء دیگر سارک تاثیرات مثبت و متقابلی بر روی هم داشته باشند.
این کارشناس
افغان اضافه کرد: اگر جامعه جهانی نقش خود را در ایجاد امنیت در افغانستان به خوبی
ایفا کند این امکان میسر خواهد شد اما برعکس اگر برخی کشورها بخواهند در افغانستان
بحران زایی کنند در آن صورت بعید به نظر می رسد که پیمان سارک بتواند نقشی در زمینه
پیشرفت اقتصادی داشته باشد.
رفعت رسالت سازمان سارک را بالا بردن سطح ظرفیت ها
در کشورهای عضو دانست.
وی گفت: سازمان سارک رسالت دارد که کشورهای عضو هر چه
بیشتر سطح ظرفیت های خود را بالا ببرند تا نیازی به حضور نظامی کشورهای خارجی در
منطقه نباشد. در آن صورت زمینه تصمیم گیری های مستقل و ملی برای کشورها میسر خواهد
شد و بهبودی وضعیت اقتصادی این کشورها را به دنبال خواهد داشت.
نیاز افغانستان به بیش از یک میلیون تن مواد غذایی
دولت افغانستان می گوید بزودی از کشورهای کمک کننده می خواهد تا برای مبارزه با مشکل فقر، بیش از یک میلیون تن مواد غذایی در اختیار این کشور قرار دهند.
مقامات دولتی می گویند این کمک ها در دسترس آسیب دیدگان حوادث طبیعی و افراد نیازمند قرار خواهد گرفت و بخشی از آن نیز در میان کارمندان دولتی توزیع خواهد شد.
مقامات افغان می گویند براساس پیش بینی ها، این مقدار مواد غذایی تا پایان سال جاری برای افغانستان کافی خواهد بود.
این درخواست در حالی صورت می گیرد که نرخ مواد اولیه در بازارهای افغانستان به گونه سرسام آوری افزایش یافته است.
دولت افغانستان برای کاهش قیمت ها، ظرف ماه های اخیر در تلاش برای خرید گندم و آرد از کشورهای همسایه بوده اما هنوز این تلاش ها نتیجه محسوسی نداشته است.
براساس پیش بینی دولت افغانستان، برای کمک به آسیب دیدگان حوادث طبیعی و نیازمندان در این کشور، تنها در چند ماه آینده به ۱۶۵ هزار تن مواد غذایی نیاز است.
مقامات افغان می گویند سازمان ملل متحد حاضر شده تا دوصد هزار تن مواد غذایی را در اختیار دولت افغانستان قرار دهد اما برای مبارزه با مشکل گرسنگی در افغانستان، تا پایان امسال به بیش از یک میلیون تن مواد غذایی نیاز است.
عدم هماهنگی
مسئولان اداره ملی آمادگی مبارزه با حوادث طبیعی که بخشی از کمیته دولتی مبارزه با حوادث اضطراری است، می گویند عدم موجودیت هماهنگی کافی میان نهادهای کمک کننده، باعث شده تا این اداره نتواند وظایف خود را به شکل موثری انجام دهد.
عبدالمتین ادراک، رئیس این اداره می گوید در استراتژی نهادهای کمک دهنده و نهادهای که مسئول تطبیق برنامه ها هستند، اختلاف وجود دارد و در بیشتر موارد، وظایف و مسئولیت های این نهادها یکسان است که این موضوع سبب می شود برنامه های کمک رسانی به خوبی اجرا نشود.
به گفته آقای ادراک، حالا کمیسیونی از طرف کمیته اضطراری موظف شده تا مسئولیت های اداره ملی آمادگی مبارزه با حوادث طبیعی را مشخص کرده و طرزالعمل کاری آن را آماده کند.
اداره ملی آمادگی مبارزه با حوادث طبیعی می گوید در حال حاضر روند کمک رسانی به برخی از آسیب دیدگان سیلاب های
چند روز اخیر که در اثر آن دست کم
سه تن کشته شده و ده ها منزل و دکان تخریب شد، آغاز شده است
برگزاری کنفرانس بین المللی حمایت از افغانستان در پاریس
کنفرانس بین المللی برای حمایت از افغانستان امروز در پاریس برگزارشد. گزارش های رسیده از جریان کنفرانس حاگیست که این کنفرانس که به اشتراک نماینده های بیش از هشتاد کشور و سازمان بین المللی دایر شده با بیانیه بانکی مون سرمنشی سازمان ملل متحد آغاز یافت. ادامه متننیکولا سرکوزی رییس جمهور فرانسه در صحبت افتتاحیه خود از انکشاف و چالشهای موجود در افغانستان یاد آوری نمود از جامعه جهانی خواست تا به افغانستان کمک بیشتر نمایند. حامدکرزی رییس جمهور افغانستان نیز ضمن یادآوری از کارکردهای شش ساله حکومت خود، از تروریزم به عنوان عمده ترین چالش در افغانستان یاد آوری نمود و گفت این پدیده از خارج به افغانستان صادر می شود و از جامعه جهانی خواست تا در مبارزه با تروریزم در افغانستان کمک کنند. خانم لورا بوش یکی دیگر از سخنرانان این کنفرانس بود وی از دیدار چند روز پیش خود از افغانستان یاد آوری کرد و گفت انکشاف در افغانستان صورت گرفته اما برای جوانان و دختران باید کمک بیشتری صورت گیرد. خانم لورا بوش اعلام نمود که دولت امریکا ده اعشاریه یک میلیارد دالر را برای بازسازی افغانستان در این کنفرانس کمک می کند. بانک جهانی نیز نزدیک به یک اعشاریه یک میلیارد دالر را برای مدت پنج سال تعهد نمود و یک نماینده کشور جاپان گفته است کشورش 550 میلیون دالر را به باز سازی افغانستان تعهد خواهد کرد
چند و چونی پیرامون کنفرانس پاریس
دیروز پاریس میزبان اجلاس بزرگی برای باز سازی افغانستان است دراین اجلاس تسریع روند بازسازی وتوجه بیشتر به آن مورد بحث قرار خواهد گرفت. بیشتر باور ها براین است که باز سازی در افغانستان خلاف انتظار مردم به کندی پیش میرود.اما چه عواملی سبب شده تا این پروسه خلاف آنچه شعار داده میشود حرکت کند؟ بعد از آنکه در سال 2001 طالبان از افغانستان رانده شدند واین کشور در محراق توجه جامعه جهانی قرار گرفت هرچند کمک های بی شماری برای بازسازی و احیای مجدد به آن تعهد گردید اما حال که بیشتر از شش سال از این وعده و پیمان می گذرد عطف توجه به این کشور جنگ زده آنچنانی که باید می بود نیست. ظاهرا نبرد امریکا در عراق و توجه جامعه جهانی به دومین جنگ امریکا در آغازین دهه قرن بیست و یک سبب شد تا عراق بیشتر مورد توجه واقع شود و افغانستان در ردیف دوم قرار گیرد اما در واقع نبرد فرسایشی و دلگیر جامعه بین المللی با طالبان مسلح و سرد شدن عمل و گرم بودن شعار مبارزه با تروریزم سبب شد تا حرکت افغانستانی که به باور بسیاری از مردم درسیر سعودی پیشرفت و ترقی قرار گرفته بود کماکان متوقف شود. درطی پنج سال گذشته وعده های داده شده با کم علاقگی و بی توجهی دنبال شد. کشورهای مشترک در عملیات ضد تروریزم و باز سازی افغانستان اندک اندک از این حلقه پا کشیدند و بیشتر توجه به مصارف نظامی معطوف شد. یک مقام بلند رتبه ناتو درافغانستان حدود سه ماه پیش مدعی شد که نبرد با تروریزم درافغانستان روزانه صد میلیون دالر هزینه بر میدارد. در کنار این مسله اخیرا موسسه مدیرا در افغانستان در تحقیقی که انجام داده میگوید از هر یکصد دالری که درافغانستان به مصرف میرسد صرف 7 دالر آن در راه بازسازی این کشور هزینه میشود ومتباقی همه به مصارف جنگی اختصاص داده میشود. در حال حاضر دورنمای نتایج کنفرانس پاریس در این چنین وضعیتی تصویری چندان روشنی ندارد مگر این که عملکرد دولت و کشورهای خار یدر قبلا افغانستان مورد یک بازبینی دقیق قرار گیرد.بر علاوه آن تلاش برای محو فساد اداری ، جدیت در برابر استفاده جویان ومجازات آنها از یک طرف و مصارف هزینه های کمک شده به صلاحیت مردم افغانستان و با در نظر داشت اولویت های باز سازی بدون پذیرفتن (لست باید ) های کشورهای کمک کننده از سوی دیگر می تواند در حل این مشکل تا حدی موثر باشد
دپاريس له نړيوالي غونډي څخه د افغان اولس هيله
محقق شېرشاه
رشادد نړۍ په كړكېچن
سياسي حالت كي د افغانستان اوسنۍ لانجمنه مسله تر ډېره حده
پوري د نړيوالي ټولني او د دوى په سر كي د امريكا د متحده
ايالاتو د زور واكه او خپل سرو تگلارو سره نژدې او ژوره اړيكه
لري.
د ۲۰۰۱ مېلادي كال د سپتمبر د
يوولسمي نېټې خونړيو پېښو د نړۍ له زور واكو او سر
زورو چارواكو څخه لار او گودر ورك كړل او د نړۍ پر
برخليك باندي يې داسي تلواري او گړندۍ پرېكړي وكړې، چي تر ډېره
حده پوري د واقعيتونو بنسټ يې د پروړو په شان كمزورْئ او
بې سېكه وو.
د افغانستان او د افغان اولس په اړه د بن د
نړيوالي غوڼدي زياتره پرېكړي زموږ د افغاني
ټولني د څرگندو واقعيتونو او شرايطو سره برابري نه
وې او عملي اړخ يې هم په زور او فشار سره داسي
پايلي ولرلې، چي ااوس يې نړۍ په پښېمانۍ او د
پښېمانۍ په اعاده كي پاته راغلې ده.
په افغانستان كي يوازي
سياسي بحران ته لمنه ونه وهله سوه، بلكې په ټولنيز او
اقتصادي اړخ كي هم ټولنه د داسي پرديو عناصرو سره مخامخ سوه، چي
منلو ته يې چا زړه نه سواى ښه كولاى. د نړيوالي ټولني او
سترو هيوادونو اقتصادي مرسته په دې جنگ ځپلي هيواد كي
داسي كړنلاره نه درلوده، چي د افغان اولس او ټولني
غوره او اساسي لومړيتوبونه څرګند ( تشخيص) او د هغو
په اړه غوڅ او كاري گامونه پورته كړي.
تر ډېره حده لنډه
مهاله پلانونه داسي پلي كېدل ، چي د پروجيكټ په پاى
كي به د پلان د ګټور اړخ البوشه هم نه وه.
په دې ۲۰۰۸ مېلادي كال كي د افغانستان
سره د نړيوالي مرستي د تجديد په غرض د دې كال د جون پر ۱۲ ورځ د فرانسي په پلازمېنه پاريس
كي د اولسمشرانو او ملګرو ملتو د عمومي منشي په ګډون بله نړيواله
غونډه راټوليږي .
د دې غونډي لږ څه بدلون تر نورو تيرو غونډو دا دى چي، د
فرانسې د حكومت او انجوګانو په نوښت د افغاني ټولني او افغان اولس د ږغ
د اورېدو په موخه، د تيري مياشتي د مئ پر ۲۴ د پاريس په ښار كي د نړيوالو ټولنو،
افغاني سيمه ايزو ټولنو، د حكومتونو د ځينو غړو، د ملګرو ملتونو د ځينو
ځانګړو غړو په ګډون يوه ورځنۍ نړيواله غونډه جوړه سوه، چي په دې غونډه كي د
۲۵۰ تنو په شا و خوا كي افغاني او دباندني
اړوند كسان ور بلل سوي وه،چي دا نړيواله غونډه د فرانسې د دباندنيو چارو
وزارت د نړيوالو غونډو په دالان ( هال) كي د سهار له اتو بجو څخه پيل او د
ماښام تر شپږو بجو پوري يې دوام وكړ.
غونډه د فرانسې د دباندنيو چارو د وزير په
وينا پيل سوه،تر هغه وروسته د افغانستان د بشر د حقونو خپلواك كمېسون د مشري
سيما ثمر خبري او د ځينو انجوګانو د يووالي د ټولني ( اكبر) له
خوا لنډ راپور وړاندي سو.
د غوڼدي اصلي اجنډا د تيرو نړيوالو غوڼدو د پرېكړو پر
عملي اړخ او د راتلونكي نړيوالي غونډي د كېدونكو پرېكړو په اړه
پر موضوعاتو بحث و. د دې غرض له پاره د غونډي ټول
غړي پر څلورو گرديو مېزو (څانگو) باندي ووېشل
سول.
لومړۍ څانگه : د بشر حقوق
دوهمه څانگه : ټولنيز
اقتصادي پرمختګ
درېيمه څانگه : خصوصي سكټور
څلورمه
څانګه : نړيوالي مرستي او نتايج يېپه ټولو څانګو كي د
موضوعاتو په اړه تاوده بحثونه وسول او د بحثونو لنډيز او
وړانديزونه د كنفرانس په ماپښيننۍ عمومي غونډه كي له درو بجو څخه تر شپږو بجو
پوري ټولو غړو ته واورول سوه.
هغه مسايل چي په دې څانگو
كي ډېر بحث پر وسوو :
1. نيمګړتياوي :
• د ديموكراسۍ
او د بشر د حقونو تر نامه لاندي د بشر لومړنى حق ( د ژوند حق) د كورنيو
او دباندنيو پوځيانو له خوا تر پښو لاندي كېدل.
• د ښځو د حقونو په
اړه افراط كول
• د افغانستان سره د نړيوالي مرستي څلووېښت په
سل كي د دباندنيو مشاورينو او كار كوونكو په معاشو
كي بېرته له افغانستان څخه وتل.
• د لومړيتوبونو نه
پېژندل
• د ماليې د سيسټم نيمګړتياوي
• افغاني دود او