دا زموږ زيبا وطن      دا زموږ ليلا وطن      دا وطن مو ځان دی     دا افغانستان دی

محترم غلام محمد اساس گذار و  رئیس حزب ملی هیواد

 

دکتور نجيب الله دافغانستان
فقید ولس مشر او د ملی
پخلاینی موسس

 

           فاروق فردا            صاحب امتیاز ومدیرمسئول روزنامه"نوید روز"

 

                 

هرات کې د ښځو ځان سوځونه   (لومړۍ برخه )

ولې دښځو ځان وژنه او ښه به دا وي چي ووايم ځان سوځونه په هرات کي د نورو ولايتونو په پر تله ډېره زياته ده ؟ اوولي ده هري ورځپاڼي ،اونېزي ،او نشریې لومړۍ  موضوع او سر عنوان چي په تېره خط ليل سوی ديونوي ځان و ژني خبرراکوي ؟  او ولي دا شمېره ورځ په ورځ مخ په زیاتېدو ده هر څه هم چي دښځو دچار و رئيس بي په دې نظر ده چي اوس دا شمېره ډېره کمه سوې ده  .

او دا ويل کيږي چي د ښځو حق او حقوق تر پښو لاندي کيږي . او ښځي خپل د حق څخه دفاع نسي کولای . زه غواړم دلته لږ څه د حق او حقوق په اړه معلومات ورکړم هر څه هم چي زما علمي او تحصيلي سطحه دومره لوړه نده چي  زه په دې هکله نظر ورکړم خو بيا هم هغه  څه چي ما خپل په سترګو ليدلي غواړم دلته وليکم . ځکه خپله د انسان د ژوند تيریده او په يوه ټولنه کي ژوند کول او هر هغه بدلون چي د وخت په تيریدو سره پر انسان باندي  راځي داټول خپله يوډول درس او پوهه ده چي انسان دې ته اړ باسي چي خپل د چاپيريال پر پيښو باندي غور وکړي .

۱- حقوق زنان در افغانستان پایمال میشود،او یا هم دافغان مېرمنو حقونه ترپښو لاندي کیږي

دا عنوانونه د هري خپروني لومړی سر لیک جوړوي  او اروپایی ټولنه هم دې ته ډېره پاملرنه کوي،خو پوښتني دادي چي :

    آيا دغه افغاني مېرمني خپل حق پېژني او که نه؟

    اوياهم د دغه حقونو د پېژندلو اویاهم لاس ته راوړلولپاره يی کومي هلي ځلي کړي؟

    آېا دغه حقونه دهیواد په هر ګوډ کي نه رعایت کیږي؟

    آيا باسواد ه او بیسواد ه کورنۍ دواړي،  دغه ستونزه په برابر ه توګه  لري؟ دا ټولي هغه پوښتني دي چي لومړي ځل کله چي زه د يوې ليکني سره مخ کيږم زما په ذهن کي پيدا کيږي . ددې ټولو پوښتنو د ځواب لپاره به لومړی د هرات دښار څخه پيل کړم .

البته دا باید زیاته کړم چي دا زما د سترګو لیدلی حال او شخصي نظر دئ .

زما لیکنه د دې کرښي سره پیل کیږي چي ولي د هرات په ښار کي د ښځو ځان وژنه او یا هم ځان سوځونه دهېواد د نورو ولایتونو په پر تله ډېره ده؟

باید ووایم چي دا یوسترحقیقت دئ چي د هرات په ښار کي د ښځوځان وژنه او ځان سوځونه دتیرو۵کلونو راپه دیخواه ډېره زیاته ده او دا نه یوازي په واده سوو ښځوکي بلکه په پېغلو نجونو او حتی په ماشومانو کي هم اوس اوس دود سوی دئ . څوک کورنۍ ملامتوي څوک ټولنه اوناوړه چاپیریال څوک هم دولت خو زما په آند دا هرڅه بیرته راجع کیږي وخپله (ښځي) ته. اوپه دې کي خپله ښځه ملامته ده ځکه د ستونزو دحل لاره اویاهم د ستونزو څخه د خلاصون لاره دا نده چي انسان ځان ووژني او یا هم وسوځوي. اول دا چي د اسلام دشرعیت له نظره ځان وژنه ډېر بد اوناروا کار ګڼل کیږي او آن داچي حتی د جنازې لمونځ نه ورته کیږي . بل دا چي کله دا ډول ښځي د ځان وژلو نیت کوي او غواړي ځان وسوځوي خو سره له دې هڅي بیاهم ژوندۍ پاتیږي  نه یوازي داچي ترهغه بد تره اوسخت تره ژوند د دوی په انتظارکي دئ بلکي یو معیوب اودټولني داوږو بار اود خپلي کورنۍ د ننګ سبب هم ګرځي . نو زما په فکرلومړنۍ ستونځي به دومره سختي نه وي چي انسان پس له دې چي په ځان وژنه بریالی نسي دومره سختي هم روحي اوهم جسمي وزغمي .

يوه مېرمن ولی دې عمل ته لاس وهي؟ 

آيا د دې عمل عواقب ورته څرګنده دي ؟

آيا دا ژوند هم ژوند دئ چي پس له ځان سوځوني يېیوه مېرمن لري؟

اویا هم هغه میرمني چي په ځان وژنه بریالۍ کیږي او خپل په آند ځانونه د سختیو څخه خلاصوي د هغي ترشا پاته کسان په ټولنه کي څه ډول ژوند کوي ؟

 دا دښځي د ژوند دایره هم  عجیبه ده! کله چي یوه پېغله نجلۍ ځان سوځوي اوياهم وژني نو لومړی فکر چي د چاپیریالانو په ذهن کي راځي دا دئ چي دا سمه نجلۍ نه وه، او د رسوایي له بیري یې ځان  وواژه،اوکه واده سوې میرمن وي وایي دامیړه ته خیانت کاره وه، اویاهم دمیړه دکورنۍ په وچي اونندی یې سرنه کښته کېده ځکه ئي ځان وواژه او یاهم وسوځاوه.خوتردې بدبختره بیاترشاپاته اولادونه دي چي ددې فکراوذهن سره لویان اوځوانان شي چي ولي زموږمور ځان وواژه؟اوپه کوڅه اوبازارکي نورماشومان دهغه خپل په نامه نه پیژني بلکي دمورپه نامه یی پیژني اویواوبل ته یې داسي ورپیژني چي داهغه نجلۍ اویاهم هلک دئ چي مور یی ځان وواژه، اویاهم وسوځاوه .

ماشومان همداسي عقده یې لویان سي او په دې کي دموراویاهم پلار ملامتي ورته سخته وي. یاد ټولوښځو په حصه کي بدبینه اوعقدهءیي سي اویاهم دپلاراونارینه ؤپه حصه کي بدبینه سي اوان داچي کله هم داسي پیښي سوي چي اولادونه ځوانان شوي بیاخپل پلرونه یې وژلي دي . نوزماپه آند داټول دښځي دناپوهی اویاهم احساساتی تصمیم نیولوپایله وي.شاید سوال وسي چي هغه مجبوره ده څه وکړي بله لاره نه ده ورته پاته ځکه ځان سوځوي . خو

آيادا دحل لاره ده؟

      آيا لږڅه زغم په کارنه دئ؟

دامیرعلي شیرنوایي دلیسې د لسموټولګیولیسانسه ښوونکې ځان سوځوي اوترشایې درې کوچيني ماشومان پاتیږي ،  سره له دې چي هغه یوه لیسانسه وه خوفهم اوپوهه یې دزغم اودحل دلاري دپیداکولولپاره کمه وه.دڅلورسوه بیستریزه روغتون په عاجله برخه کي زه خپلي دخورزې سره وم ځکه هغه اپنډکس وه اوبایدعملیات سوې وای اودشپې په دولسوبجویوډول دسوي ویښتیانو بوی دروغتون په دهلیزونوکي پورته سواوسره ددې دیوې ښځي ژړا اوساندي اودڅونارینوپرلاسونوپه یوه کمپل کي پیچلی  جسم عاجل اتاق ته راوړل سو. خوداتاق څخه لږڅه لیري په عمومي دهلیزکي داجسم پرځمکه کېښودل سودټولواتاقونودروازې خلاصي وې ځکه هواډېره ګرمه وه ټول پایوازان ددهلیزنه ووتل زه هم په دغه ډله کي شریکه وم . کله چي ډاکټران راټول سول اوغوښتل یې چي دې نجلۍ ته سیرم وصل کړي  ماهغه ولیده دسوي  فیصدي (۷۵٪) وه اونجلۍ پس له ۲۰دقیقومړه سوه . خوهغه دومره عمیقه سوې وه چي مااصلاً فکرنه کوی چي دابه یوه واده کړې نجلۍ وي. هغه ۱۶کلنه وه اوکله چي داډېره کوچينی وه مور یی مړه سوې وه اودوه کاله هم کېده چي واده یی کړی ؤ.یعني په ۱۴کلنۍ کي یې واده کړی ؤاوخاوندیې هم ددې په سن وسال ؤاوډېروارخطامعلومیدئ دهغه سره موراوپلاراودنجلۍ عمه هم  وه.کله چي هغه نجلۍ مړه سوه نوددې  ښځوترمنځ شخړه وسوه.خومخکي له دې بایدداهم ووایم کله چي دانجلۍ ژوندی وه عمه یی تري پوښتنه کوله چي ووایه ولي دې ځان وسوځاوه هغې فقط دومره وویل چي د غوږولیوپه خاطر ، ځکه هغه زمانه ورکي سوي وې ،  خوزماخواښي ویل چي تاخرڅي کړي دي اوزه هم په تنګ سومه دموټرسایکل تېل په ساتنځای کي وه هغه مي واخیستل اود پړوړوپه ګدام کي می  ځان وسوځاوه. خوکله چي نجلۍ مړه سوه ددې دوښځوشخړه پردې وسوه چي یوې ویل چي زماوریره دي دیوه جوړه غوږوالیو په خاطرمجبوره کړه چي ځان وسوځوي ،اوخواښي یې بیاویل چي مافقط پوښتنه تري وکړه اوهغې ځان وسوځاوه. دنجلۍ خاوند ددهلیزپه کنج کي ولاړواوهیڅ یې هم نه ویل . ټوله شپه دنجلۍ مړئ دروغتون په دهلیز کي ایښی ؤځکه دوی دکلي څخه راغلي وه اودسهارپه مهال یې کورنۍ دنجلۍ مړی واخیسته اوکلۍ ته یې دښخېدولپاره یوړه .اوپه دې مهال کي ماته دافکرپیداسوچي ای پاکه خدایه داخلک ولي داسي کوي؟ نه دنجلۍ سن اونه هم دهلک سن دواده لپاره مناسبه ؤاودا تش دنانځکولوبه ښکاریده اوبس.

آیادنجلۍ دخاوندکورنۍ په رښتیا هغه دیوه جوړه غوږوالیولپاره دومره زورولې وه چي  هغه مجبوره سي چي ځان وسوځوي؟

 آایاددې کم عمر ، کمه تجربه اوناپوهي ددې سبب وګرځیده چي ځان ووژني؟

اویاهم دمیړه بیکفایتي اوکم سن ددې سبب وګرځیده چي هغه ونسوکړای خپل د مېرمني  بي   ګناهی باورکړي ځکه دهلک دبرخورد اوحالت څخه داڅرګندیده چي هغه هیڅ صلاحیت نه لري،دهمدغه فکرسره دسهارپه مهال دروغتون دسویوبرخي ته ولاړم ددوی د پانسمان وخت ؤ،دهري یوي جلا، قصه وه یوې دورورسره شخړه سوې وه یوې دخواښي سره اوبلي بیا په دې خاطرځان سوځولی ؤچي میړه یی معتاد ؤاوهغې  ورته ویلي وه که چيریي اعتیاد پری نه ږدې ،  نوځان به وسوځوي.خوزماپه آند داټول منطقي دلیلونه نه دي ځکه دورور سره شخړه باید دومره ستره نه وي چي انسان ځان وسوځوي اویاهم دخواښي سره شخړه اوهمدارنګه یومعتاد انسان په یوه ورځ خپل اعتیاد نسي پریښودلای د هغه سره باید مرسته وسي چي هغه وکولای سي خپل اعتیاد پریږدي او وخت ورکړل سي دهري ستونځي حل په شخړه ،  خفګان اویاهم جبرسره نه وي.

ملالۍ هلالي

هرات افغانستان

ټیک افغان ویب پاڼه

افغانستان سرزمین تضاد هاست. در حالیکه اجتماع نقیضین درمنطق محال است اما در افغانستان تبدیل به قاعده شده است. به ‏دو خبر جالب در بارهء زنان در دو نقطهء مختلف اینکشور طی دو روز گذشته توجه کنید، فروش کالاوار زنان در شینوار و ‏فروشگاه های کالا بمدیریت زنان در مزار.

 

بینظیر: ‏" من چهار بار فروخته شدم"‏

متن اصلی خبر در بخش انگلیسی خبرگزاری ایرین

آژانس خبری ایرین طی گزارش دوشنبه (27 آگست 2007) خبر حیرت انگیزی را در مورد زنان افغانستان با عکس ‏مربوطه اش منتشر کرده است.

این خبر تحت عنوان " من چهار بار فروخته شدم" سرگذشت غم انگیز و دهشت بار یک زن افغان است از ولسوالی شنوار ‏ولایت ننگرهار.‏
این زن که با نام مستعار بینظیر معرفی شده است 31 ساله است. وقتی 12 ساله بود به عروسی یک مرد 24 ساله داده شد. ‏از آن زمان تا کنون بینظیر چهار بار توسط مردانی که وی تصور میکرد شوهرش هستند فروخته شده است. این کار زشت و  ‏غیر انسانی تحت یک عنعنه و رسم محلی بنام "فروش زنان" صورت میگرفته است. ‏

بینظیر گفت من نُه (9)سال با شوهر اولم زندگی کردم و چهار اولاد از وی داشتم تا اینکه وی تصمیم گرفت مرا به قبایلی ها ‏‏(گروه های قبیله ای که در طرف پاکستانی سرحد زندگی میکنند) بفروشد.  شوهرم زمیندار بود و همیشه شکایت میکرد که ‏من زشت رو و غیر جذاب هستم. نمی دانم به چند مرا فروخت. ‏

من نمی توانستم دخترک دو ساله ام راتنها بگذارم بنا بر این شوهرم وی را نیز به همراه من در حالیکه هنوز یک طفل ‏دیگر را دو ماهه حامله دار بودم- بفروش رسانید. ما به یک مرد بنام ضیاء الله (نام مستعار است) فروخته شدیم. این مرد ‏همیشه عصبانی بود و دو زن دیگر و فرزندان شان را همیشه لت و کوب میکرد. وی از طریق قاچاق انسانها به کشور های ‏عربی امرار معاش میکرد. ‏

چهار ماه بعد دخترک دوساله ام گم شد. مردم وی را از من دزدیدند. من همیشه بخاطر دخترم گریه میکردم. تا اینکه یک ‏روز ضیاء الله بمن گفت که از گریه ها و چهرهء نازیبای من خسته شده است و می خواهد مرا به یک مرد دیگر بفروشد. ‏

ضیاء الله مرا به مردی بنام حاجی امان(نام واقعی اش نیست) فروخت. او یک مرد ثروتمند از مومند دره بود. او یک ‏زمیندار و تاجر بود که مواد ساختمانی را از شهر های پاکستانی به منطقه وارد میکرد. او مرا خرید تا برایش پسر بدنیا ‏بیاورم زیرا از زن قبلی خود پسری نداشت. او با من به نرمی رفتار میکرد و من اولین پسر را بنام نورالله برایش بدنیا ‏آوردم. من بسیار خوشحال بودم و حاجی امان هم ازینکه برایش توانسته بودم فرزند نرینه بدنیا بیاورم بسیار خوشحال بود. ‏

نُه ماه بعد دوباره فرزند بدنیا آوردم که متاسفانه دختر بود و پانزده روز بعد تر مرد. حاجی امان بسیار قهر شده بود و من نیز ‏بسیار ترسیده بودم. از خداوند دعا می کردم که برایم پسر بدهد تا لااقل بتوانم حاجی امان را راضی بسازم. اما دفعهء دیگر ‏بازهم دختر بدنیا آوردم که نامش را بس بی بی (یعنی دختر دیگر بس است) گذاشت. ‏

نمیدانم چه شد که دفعهء سومی که دختر بدنیا آوردم حاجی امان بسیار قهر شد و فکر کرد که مشکل از من است که نمی توانم ‏پسر بدنیا بیاورم. وی با یک دختر جوان به مبلغ چهار صد هزار روپیه (6500 دالر ) عروسی کرد. ‏

خداوند سه دختر دیگر هم به من داد و حالا از حاجی امان شش دختر دارم.حاجی امان مرد خوبی بود و نمی خواست مرا ‏بفروشد. وی میگفت که مایهء شرم است که مردان زنان خود را می فروشند. با این وجود، بخاطر سخن چینی های زن ‏اولش، حاجی امان مرا بدست یک ملا داد تا مرا به نزد شوهر اولم در شینوار ببرد. ‏

اما ملا نا اهل برآمد. وی من و دختران مرا به یک مرد دیگر فروخت که کارش خرید و فروش زنان بود. این مرد مرا ‏بهمراه چهار زن دیگر بمدت چند هفته نگهداشت. یک شب او همهء ما را به یک قریهءدیگر برد، جاییکه مردان زیادی در ‏یک باغ جمع شده بودند. ما همگی برقع (چادری) به سر داشتیم و بما گفته بودند که گپ نزنیم. ‏

آخرالامر، بطرز عجیب و غریبی شوهر اولم مرا خرید بدون اینکه مرا و دخترانم را بشناسد. وقتی او مرا بخانه اش برد و ‏چهرهء مرا دید شگفت زده شد. او گفت که شست هزار افغانی (یکهزار و دو صد دالر) داده است تا مرا که چندین سال قبل ‏بسیار ارزان تر فروخته بود، دوباره بخرد. ‏

من مجموعاً یازده فرزند بدنیا آورده ام اما هنوز هم برای دخترک دو ساله ام که از منزل ضیاءالله اختطاف گردیده بود؛ بسیار ‏دق شده ام. ‏

                     فروشگاه های زنان افغان، نشانی خود را بر جا می گذارند

متن اصلی خبر در سایت انگلیسی بی بی سی

بنا بر گزارش بی بی سی 27 آگست، ادارهء امور زنان در شهر مزار شریف، برنامه ای را افتتاح کرده است تا زنان بتوانند ‏تجارت و دکانداری خود را مستقلانه به پیش ببرند. هم اکنون پنج فروشگاه توسط زنان درین شهر موفقانه اداره می گردند و ‏مشغول بکار هستند. حالا عطا محمد نور والی بلخ در نظر دارد یک مرکز تجارتی به ظرفیت دو صد فروشگاه را در مزار ‏شریف دایر کند که بطور انحصاری  فقط توسط زنان ملکیت و اداره گردند. ‏

درین گزارش بی بی سی، از مزار شریف بعنوان بزرگترین شهر شمالی کشور و مرکز ثبات و امنیت و تجارت ذکر گردیده ‏است که با جاده های وسیع و مارکیت های لوکس و سرشار از مشتری خود، گذشتهء المناک و خونبار حاکمیت طالبان را در ‏سالهای 1997 تا 2001 پشت سر گذاشته است. ‏

با وجود این پیشرفت ها، در جامعهء محافظه کار هنوز هم زنان با برقع به خیابان ها می آیند و اکثر فامیل ها زنان شان را ‏اجازه نمی دهند که از مغازه های با فروشندگان مرد خریداری نمایند. آن پنج مغازهء زنانه هم تا کنون فقط اقدام به عرضهء ‏پوشاک زنانه به زنان کرده و در کسب و کار خود موفق بوده اند. ‏

ادارهء امور زنان ولایت بلخ سنگ تهداب باغ زنانه  را گذاشته و طی هفته های آینده افتتاح خواهد شد  که حاوی 200 باب ‏مغازه با ملکیت و ادارهء زنان می باشد. البته مردان هم می توانند ازین مغازه ها خریداری نمایند اما رفتار شان بدقت ‏بازرسی می شود.


 

                                                   ختنه دختران در مصر ممنوع اعلام شد

بعد از مرگ یک دختر ۱۱ساله، ختنه زنان در مصر برای همیشه ممنوع اعلام شد. تصویب شدن قانون ممنوعیت ختنه دختران و زنان در مصر باعث شادی زنان زیادی در دنیا شد، هم کوشندگان در راه روشنگری و جلوگیری از ختنه زنان و هم قربانیان این عمل غیرانسانی. اما برای بودوآر احمدشاکر دیگر دیر است. او بعد از عمل هرگز بیدار نشد.

بودوآر احمدشاکر دختر ۱۱ساله مصری، در یک "کلینیک"، درحین ختنه شدن جان سپرد. او اولین دختری نیست که بر اثر این عمل غیر انسانی جان خود را از دست می‌دهد. بودوآر نیز همچون هزاران دختر دیگر، قربانی سنت‌های پوسیده شد. مادر بودوآر برای پیروی از رسوم قدیمی، در یک به‌اصطلاح کلینیک موفق به یافتن فردی می‌شود، که حاضر به انجام این عمل فاجعه انگیز باشد.

از سال ۱۹۹۷ ختنه زنان تابع شرایطی شده بود، که بر اساس آن، باید حداقل توسط کسانی صورت می‌گرفت که آموزش‌های پزشکی دیده‌باشند.

 

 

آمار سازمان‌های بین‌المللی

 

طبق آمار منتشر شده از سوی سازمان بهداشت جهانی (WHO)، بیش از ۳میلیون دختر سالانه در ۳۰کشور آفریقایی و آسیایی ختنه می‌شوند، یعنی روزانه بالغ بر ۶هزار نفر. بیش از ۷۹درصد دختران در کشورهای آفریقایی و ۱۲درصد دختران در آسیا قربانی این‌گونه خشونت هستند. بر اساس این آمار، ۹۱درصد قربانیان، دخترانِ ۴ تا ۱۰ ساله هستند.

سازمان یونیسف در گزارش سال ۲۰۰۳ خود می‌نویسد: بیش‌از ۹۷درصد از زنان متأهل در مصر ختنه شده‌هستند.. وزارت بهداشت مصر در آخرین بررسی خود اعلام کرد، ۵۰،۳درصد دختران ۱۰ تا ۱۸ ساله ختنه شده‌اند.

بر اساس آخرين آمارگيرى سازمان بهداشت جهانی، در تعدادی از کشورها نظير سودان و سومالی بیش از  ۹۸ درصد زنان خنته شده‌اند. طبق آخرين بررسی‌ها این آمار در گامبیا به ۸۹ درصد رسیده است.

 

سازمان بهداشت جهانی تبعیت از سنت را تنها دلیل اعمال ختنه دختران در جهان می‌داند و به اطلاع تمام کشورهای عضو سازمان ملل رسانده‌است، که این امر ربطی به اصول و مبانی مذهبی ندارد. این سازمان همچنين این عمل را یکی از دلایل عمده مرگ و میر زنان معرفی می‌کند، که سالانه  حدود یک‌میلیون نفر تخمین زده‌می‌شود.

گابریلا دویتا، از فعالان یونیسف در "کمپین جهانیِ علیه ختنه زنان" می‌گوید: در بعضي کشورها مردم خيال می‌کنند، دین به ‌‌‌آن‌ها گفته باید دختران را ختنه کنند. بعضي‌ها فكر می‌کنند این کار جزو نظافت است. آن‌ها اندام جنسی زن را كثيف و زشت می‌دانند و معتقدند باید بريده شود. وقتي به دنبال دليل اصلي ختنه دختران بگرديم، می‌بینیم که این عمل در جامعه‌های پدرسالار انجام می‌شود، جایی که مقام زن را پست‌تر از مرد می‌دانند و زنان مورد تبعيض اند. دليل اصلی ختنه دختران، پست شمردن زنان است.

 

ختنه زنان از سوی سازمان ملل، سازمان بهداشت جهانی و طبق قوانین تمام کشورهای اروپایی، آمریکایی و اغلب کشورهای آسیایی غیرقانونی معرفی شده‌است.

در سال‌های اخیر ۱۳ کشور  آفریقایی نیز ختنه زنان را ممنوع اعلام کرده‌اند. در کنیا، سنگال و بنین این ممنوعیت همراه با مجازات‌های سنگینی است. در کشورهایی چون اریتره و گامبیا، که بیش از ۹۵درصد زنانش قربانی این نوع خشونت هستند، حتی کوچکترین ممنوعیتی برای ختنه زنان وجود ندارد.

 

 

ختنه زنان چیست؟

 

ختنه در واقع قطع ناحیه‌ای از آلت تناسلی زن به نام کلیتوریس است که با قطع آن حس زنانگى در آن‌ها از بين رفته و زن تا پایان عمر از دریافت لذت جنسی محروم خواهد ماند. ختنه زنان در سه‌شکل متفاوت صورت می‌گیرد:

حالت اول منحصر به بریدن کلیتوریس می‌شود. در نوع دیگر آن علاوه بر کلیتوریس، کلبان یا لب‌های کوچک اندام جنسی (Labia Minor) نیز بریده می‌شوند.

بدترین شکل ختنه زنان نوع سوم آن است. در این مدل کلیتوریس و کلبان یا لب‌های کوچک هردو بریده شده و با به‌هم‌آوردن ملبان یا لب‌های بزرگ (Labia Major) آن‌ها را میدوزند. سپس  بر روی آن سوراخ‌های کوچکی در نزدیکی مجرای ادرار و دهانه‌ی رحم ایجاد می‌کنند. این روش که دردآمیز‌ترین و خطرناک‌ترین شکل ختنه به حساب می‌آید، در آفریقا به‌شدت رواج دارد و معروف به "ختنه فرعونی" است. در این حالت محل‌دوخته شده هنگام وضع‌حمل باز می‌شود و پس از زایمان آن‌را مجدداً می‌دوزند. با توجه به رقم بالای زاد و ولد در آفریقا، این "عمل فرعونی" برای زنان در حقیقت یک "شکنجه" است. همچنین شب ازدواج ، که برای این زنان اولین تماس جنسی محسوب می‌شود، خشونت‌آمیز و توام با رنج و شکنج است.

از هر ده مورد "ختنه فرعونی" زنان و دختران، یک مورد یا بلافاصله می‌میرد و یا بعد‌ها بر اثر عفونت ناشی از آن جان خود را از دست می‌دهد.

 

دلایل ختنه کردن دختران

 

بر اساس تحقیقات سازمان بهداشت جهانی‌‌، از دلایل موجه جلوه‌دادن ختنه دختران،" مفيد بودن آن از نظر بهداشتی، كمك به سلامتی، پيدا کردن روح پاک، زیبایی بدن دختر، کنترل تمایلات جنسی او تا قبل از ازدواج، نگهداری باكرگى دختران جوان تا زمان ازدواج، تامين لذت جنسی بیشتر برای مردان و نگه‌داشتن رسم و رسوم نسل‌های گذشته" عنوان شده است.

 

عوارض‌های ناشی از ختنه زنان

 

این سازمان هم‌چنین در تحقیقی از عوارض ختنه دختران و زنان سخن می‌گوید و آن‌ها را این‌گونه بر می‌شمارد: آسیب‌رسانی به مجرای ادرار، عفونت‌های خونی،‌ ایدز، يرقان، تشكيل کیست و دمل در ناحیه‌ی مجرای ادرار و يا دهانه مجرای تناسلی، خونریزی، ایجاد شوك و حتى تلف شدن فرد به دليل استفاده از وسایل غیر بهداشتی و استفاده نکردن از داروهای موضعی، عفونت‌های مزمن يا متناوب مجرای ادرار و لگن، خطر عقيم شدن زنان ، افسردگی ، سردمزاجی، کاهش ميل جنسي، تجربه نکردن ارضاء جنسی، قطع قائدگى، جمع شدن خون قائدگى در شكم و يا به تأخیر افتادن و سختی دوران قائدگى و حتى مرگ دختران.

 

ختنه شدن دختران در بعضی مناطق ایران

 

در نواحی جنوبی و کردنشین ایران نیز ختنه زنان به‌نوعی رواج دارد  ختنه زنان در این نواحی، جنبه دینی به خود گرفته است و  زنان به حکم سنت و آئین، از لذت جنسی محروم‌اند. نه فقط در شهر‌های کوچک، که گاه در شهرهای بزرگتر، دختران را در کودکی ختنه می‌کنند.

 در گزارشی که کانون زنان ایران منتشر کرده‌است، نمونه‌های مشخصی از شهر‌های استان هرمزگان آمده است. به عنوان مثال در بندر کنگ از شهرهای کوچک استان هرمزگان، دختران را ۴۰ روز پس از تولد ختنه میکنند. در این گزارش به نقل از یک زن بومی آمده است: برخی دختران شهر دیرتر و دردناک‌تر، در سنین ۴ یا ۵ سالگی ختنه می‌شوند. آن‌ها تمام مراحل ختنه را با چشمان باز می‌بینند. لبه‌های کلیتوریس دختران را با تیغ ریش‌تراشی مردان می‌برند.

 

کارزار زنان

 

کارزار زنان با متمرکز کردن بخشی از نیرویش در این راستا و با توجه به رواج این عمل غیرانسانی در جهان توانسته است، در کشور‌هایی چون سنگال، سومالی و هند موفقیت‌هایی به‌دست آورد. مبارزه با ختنه زنان در واقع مبارزه با جهل و باورهای غلط است. مبارزه‌ای که چندان آسان نیست.


تصویب قانون ممنوعیت ختنه دختران و زنان در مصر دستاورد هِرمان زنان قربانی‌ و تلاش‌های پی‌گیرندگان حقوق زنان است. هر چند برای بودوآر کوچک دیر شده است، اما قوانینی از این دست می‌توانند دختران بی‌گناهی چون او  را حمایت کند.

 

 

شکوفه


زنان افغان در آغاز راه

 

 



تجلیل از هشت مارس ، روز جهانی زن، در افغانستان  به جز دوران اقتدار مجاهدین و طالبانِ،  از سالِ1990 تا 2001 میلادی، امری معمول بود. اما در پنج سال اخیر بعد از سقوط طالبان، تجلیل از این روز خیلی پررونق و گسترده شده استدرسالهای گذشته برگزاری روز جهانی زن صرفاازسوی دولت       ( دولت کمونیستی ) وبصورت رسمی برگزار می شد، اما بعد از سقوط طالبان، علاوه بر دولت  دهها نهاد مدنی وشماری از احزاب سیاسی نیز این روز را گرامی می دارند.
 
 

می توان گفت که تجلیل از روز جهانی زن تقریبا از اولین روزهای ماه مارس آغاز می شود، و خیلی از ان جی اوها (NGO  )  ونهاد های مدنی و سازمانهای اجتماعی بودجۀ خاصی  برای  تجلیل از این روز اختصاص می دهند و آنرا در سالن هتل ها      و رستوران های بزرگ  با زرق و برق تمام برگزار می کنند. به جرات می توان گفت که ظرف پنج سال گذشته پول هنگقتی  صرف برگزاری مراسم هشت مارس شده است.

 

امروزه در افغانستان هشت مارس بیش ازاینکه یک تجلیل باشد بهانه ای است برای بررسی وضعیت زنان وطرح برنامه های جدید برای  کمک به رشد وترقی آنها. خیلی از سازمانهای افغانی وخارجی گزارشهایی را در آستانه روز هشت مارس  منتشر می کنند که نشان دهنده وضعیت کنونی زنان در افغانستان است.  چنین سازمانها ونهاد هایی همواره از دولت خواستار توجه جدی به حفظ حقوق زنها و جلو گیری ازخشونت علیه زنان می شوند.
 

اما هشت مارس با تمامی جوانب وتاثیراتش تنها در شهر های افغانستان محدود مانده است.  زنان روستایی افغان که بیش از 70 در صددجمعیت را تشکیل می دهند، آگاهی چندانی در مورد چنین روزی ندارند و از نعمت ها ومزایای برگزاری مراسم شأ ن دار هشت مارسی نیز بی بهره اند.
 
 

بدون شک تغییرات مثبت در زندگی زنان شهری و باسواد افغانستان را نمی توان دست کم گرفت، حضور گسترده آنها در مجلس نمایندگان  وصحنه های مختلف اجتماعی خود گواه این مدعا است. اما  محرومیتی   که برزنان افغان در سالهای متمادی روا داشته شده بسیار فرا تر و سنگین تر از آن است که به این زودی ها بتوان آنرا زدود.
 

شدت  محرومیت زنان افغان را وقتی می توان درک کرد که بدانیم شمار قابل ملاحظه ای از زنان در این کشور علیه آنچه برآنان روا داشته می شود اعتراضی ندارند و آنرا درخور شان خود می دانند. حال آنکه اگر به دقت نگریسته شود زنان افغان تا رسیدن به مرحله ای که در آن بتوان گفت تبعیض شدید وآشکار علیه شان اعمال نمی شود راه درازی در پیش دارند.

محمد شریف سعیدی

 

دلیل حنجره بستن چیست؟

 

برای زنان محروم افغانستان

 

 

شب است، داد بزن، بانو! سکوت سرد سترون چیست؟

صدا، صداست که می ماند دلیل حنجره بستن چیست؟

 

تمام پنجره هایت کور، میان گور خودت ماندی

و هیچگاه نفهمیدی فروغ، آینه، روزن چیست

 

سرود شعلۀ دلتنگی ز چشم های تو می جوشد

گلوی تلخ تو می داند که طعم بغض شکستن چیست

 

شب است، با نخ آوازت بدوز پرچم عصیان را

وگرنه ماندن و پوسیدن میان رشته و سوزن چیست؟

 

تمام منطق اینان را که بر غروب تو می خندند

شکافتیم و نفهمیدیم که پیش منطق شان زن چیست

 

هوای تازه و بارانی، درون باغچه می پیچد

در این هوای شکوفایی دلیل پنجره بستن چیست؟

 

پوشش زنان پس از طالبان

 

 

محسن مخملباف فیلم ساز ایرانی در مورد زنان افغانستان نوشته بود زنان افغان چهره و صدا ندارند . این دقیق ترین بیان از زنان افغان در زمان طالبان بود. استفاده از برقع که در زمان طالبان اجباری بود، همۀ تفاوت ها میان زنان را از میان برداشته بود. زنان با سواد، بی سواد، پیر، جوان، شهری، روستایی، هچکدام از همدیگر تفکیک نمی شدند.

 

درتمام شهر حتی یک مغازۀ لباس فروشی زنانه وجود نداشت، بلکه تنها همان پارچه فروشی های قدیم که درآن سالها بیشتر پارچه های ساخت پاکستان را وارد می کردند، بازار گرمی داشتند. خیاط ها هم کار و بار شان خوب بود.

 

بعد از سقوط طالبان، وقتی زنان باور کردند که واقعا وضع تغییر کرده، آهسته آهسته ، سر و وضع شان را تغییر دادند. هرچند این تغییر خیلی گسترده، سریع و نا متجانس بود.

 

مهاجران بازگشته از پاکستان و ایران که در سالهای مهاجرت با نوع پوشش همان کشورها عادت کرده بودند، با لباس های رنگارنگ شان سیمای شهر را دگر گون کرده اند. حالا چپلی ( دمپایی )های همرنگ با لباس، پیراهن های نسبتا کوتاه و آستین بریده  و شلوار های چسب، چادرهای بزرگ و همرنگ با لباس که بیشتر به گردن آویخته است، موهای عموماً دراز، آدم را یاد سالهای مهاجرت و شهر های پیشاور و کویته می اندازد.

 

خانم های باز گشته از ایران عموما دو تیپ مشخص اند، یکی خانم های با چادرهای بلند و سیاه، مانتوهای بلند و روسری های بسته شده به زیر گلو. این تیپ بیشتر ویژۀ  خانم های مسن تر است. اما جوان تر ها بیشتر شلوار می پوشند و روسری های کوچک دارند. این نوع پوشش در بسیاری از شهر های افغانستان غالب ست.

 

دختران دانشگاهی و نیز کسانی که در ادارات دولتی و یا غیر دولتی کارمی کنند، اغلب شلوار می پوشند. البته این نوع پوشش  در زمان دکتور نجیب الله رواج داشت اما به این گستردگی نبود.

 

مغازه های لباس

 

در زمان طالبان در سراسر افغانستان شاید یک مغازه لباس زنانه هم نبود. اما حا لا در کابل، مزار شریف، پلخمری، هرات و بسیاری از شهر های دیگر، مغازه های زنجیره ای فروش لباس از پر فروش ترین و پردرآمد ترین مغازه ها است. لباس های ساخت چین، ترکیه، کشورهای عربی و برخی از کشورهای غربی خریداران زیادی دارد.

 

استفاده از عینک های دودی و کمربندهای چرمی نیز خیلی رایج شده است و در یک کلام می توان گفت حالا از نظر پوشش تمایل جوانان درمیان پسران و دختران به نوع پوشش غربی به خوبی احسا س می شود.

 

در این میان پوشش دختران مدرسه ای به همان شکل سنتی اش باقی مانده است روسری های کوچک سفید، مانتو شلوار سیاه .

 

حالا خیلی به سادگی می توان دختران دانشگاهی، مدرسه ای و زنان کارمند را از هم تفکیک کرد. دست کم می توان گفت حالا زنان افغان حد اقل در انتخاب اینکه چگونه در شهر ظاهر شوند و چه نوع لباس بپوشند آزادند. حتی نگاه و زبان مردان متعصب که در سالهای اول با نگاه شان می فهماندند که زنان نباید چنین پوششی داشته باشند، و یا هم پسران شوخ که با جوک های کوچه بازاری شان دختران شیک تر را اذیت می کردند، حالا کمتر شده است. انگار زنان افغان با پشت سر گذاشتن تجربۀ طالبان حد اقل برای حفظ این آزادی هرچند اندک شان خیلی مقاومت کرده اند

صحنه ای از زنان خالی نیست

 

امیر فولادی

 

 برای زنان افغان سالهای حاکمیت طالبان  ( 1996-2001 )  بدترین دوران بود، زیرا این ژریم زنان را از همه حقوق فردی و اجتماعی محروم کرده بود، زنان افغان در زمان طالبان حتی صدا و تصویر نداشتند. از این رو با تشکیل نظام جدید، تلاش شد تا به زنان افغان فرصت ها وامتیازاتی داده شود که آنها بتوانند، دست کم تأثیرات سوء دوران طالبان را جبران کنند. زنان  شهر نشین افغان هم البته با داشتن 20  سال تجربۀ حاکمیت نظام کمونیستی آماده بودند تا از فرصت های فراهم شده استفاده کنند.

 

آمادگی زنان افغان به اضافۀ کمک و توجه حاکمیت به آنها سبب شد تا وضعیت آنان به زودی تغییر کند. امروزه در افغانستان هیچ عرصه ای خالی از حضور زنان نیست. در  کابینه، مجلس، دفاتر دادستانی، نهاد های قضایی، اتحادیه های تجاری، دفاتر خارجی و نهاد های غیر دولتی فروشگاهها، رستوران ها، پشت فرمان اتومبیل ها، پشت میکروفن تلویزیونها ورادیوها، تالارهای کنسرت، صحنه های آواز خوانی و بالاخره مدرسه ها و دانشگاهها و کرسی آموزش، همه جا زنان افغان حضور دارند.

 

زنان بی تصویر زمان طالبان در افغانستان حالا چهره های متفاوتی دارند. چهره هایی که به خوبی حکایت های حال و گذشتۀ افغانستان را باز گو می کند؛ برقع یا روسری، مانتوهای بلند ایرانی، لباسهای گشاد و رنگین هندی و پاکستانی، شلوار و بلوز غربی و لباسهای سنتی افغانی بر تن زنان افغان اشکارا نشان دهندۀ بازگشت مهاجران افغان و انتقال فرهنگ های متنوع با آنها به افغانستان است.

 

هنوز آمار دقیقی در دست نیست که چه تعداد از زنان افغان در ادارات دولتی و غیر دولتی کار می کنند، اما به صورت تخمینی از حضور 15 تا 20 در صد زنان در ادارات دولتی سخن گفته می شود. وزارت اموز زنان، وزارت آموزش و پرورش و وزارت صحت بیشترین کارمندان زن را دارند، اما ادارات پولیس و ارتش نیز خالی از زنان نیست، ولی این ترکیب در ادارات غیر دولتی خیلی متفاوت است. مثلا در رسانه های صوتی و تصویری می توان گفت زنان بیش از 40 در صد حضور دارند.

 

اما این تغییرات وسیع در شهرستانهای افغانستان محدود مانده است و علی رغم حمایت های قانونی از زنان برای تأمین حقوق فردی و اجتماعی آنان، هنوز بسیاری از سنت های افغانی همچنان قرص و محکم باقی مانده اند.

 

خانواده های شهری و شاید هم شماری از خانواده های روستایی حق انتخاب همسر را به دختران شان می دهند، اما هنوز  ازدواجهای اجباری، به شوهر دادن دختران خرد سال، ( 12- 18 ساله ) تعدد زوجات و به بد دادن دختران نیز رایج است.

 

بد دادن یک سنت افغانی است که دختری را در عوض گناهی که پدر یا برادرش مرتکب شده به خانوادۀ آسیب دیده می دهند، و آن خانواده وظیفۀ خود می داند تا دختر به بد داده شده را همواره اذیت کند.

بازگشت به زندگی اجتماعی

 

 

 

 

پس از یک دهه خاموشی و سکوت، با رفتن مجاهدین و سقوط طالبان، زنان افغانستان بار دیگر به صحنۀ اجتماعی و سیاسی باز گشته اند. این بازگشت در آغاز با کندی همراه بود. چرا که ترس حاکم بر روان زنها از تفنگ سالاران و متعصبان ریشه دارتر از آن بود که ناگاه زدوده شود. تلاش زنان افغانستان برای مشارکت اجتماعی، پستی و بلندی های بسیار داشته که می توان آن را در چندین دوره گوناگون بیان کرد.

 

شاه امان الله که در سال 1919 حکومت خود را آغاز کرده بود، با سیاست های اصلاحی خود خشم نیروهای سنت گرا را برانگیخت و با اینکه حکومتش کمتر از یک دهه دوام کرد، اقداماتش در اصلاح قوانین مربوط به برابری حقوق زنان با مردان بسیار اساسی بود. اما پس از پایان حکومت امان الله بسیاری از این قوانین لغو شد. تجربۀ شاه امان الله و واکنش متعصبان، پادشاهان پس از او را به احتیاط بیشتری واداشت.

 

زنان افغانستان در دورانهای پیشین قهرمانهای بسیاری درمیان خود داشته اند که نام چند تن آنها مثل رابعه و  گوهرشاد همچنان بر زبانهاست. نام رابعه با شعر و گوهر شاد با حکومت و پی افکندن بناهای تاریخی. زنان دیگری نیز بوده و هستند که کوشیده اند به خاطر آزادی زن افغان از زندانهای تحمیلی سنن قبیله ای و خرافات گامهای بلندی  بردارند.

 

نخستین زنی که در قرن بیستم در راه رهایی زن افغان گامی برداشت ملکه ثریا بود. ثریا دختر محمود طرزی بود. زبانهای ترکی و فرانسوی و عربی را خوب می دانست. او در کنار همسرش شاه امان الله که نوسازی سیاسی و اجتماعی و فرهنگی را آغاز کرده بود عملآ  وارد میدان شد. ملکه ثریای 35 ساله در لويه جرگه 1928 به پاخاست و چادر خود را از سر بر داشت و با رهبری جنبش زنان افغانستان از جمله تأسیس انجمن حمایت نسوان و مکاتب دخترانه پیشگام  تحولات اساسی بسیاری شد.

 

در سال 1959 ، سی و دو سال پس از کنار رفتن امان الله،  بار دیگر زنان اجازه یافتند وارد فعالیت های فرهنگی، آموزشی و اجتماعی شوند. روند آزادی های زنان در دوران ظاهر شاه و نیز در دوران جمهوری سردار محمد داوود همچنان رو به گسترش داشت؛ زنان به پارلمان راه یافتند و در ادارات دولتی و تعلیم و تربیت به کار پرداختند اما این آزادی ها به درون جامعه سنتی - قبیله ای رخنه چندانی نکرد.

 

حکومت حزب دمکراتیک خلق افغانستان دستاوردهای حکومت های قبلی را تقویت کرد. آموزش را برای زنان در نقاط تحت حکومت خود گسترش داد و زنان برجستۀ بسیاری به صحنه طبابت و نظامی گری راه یافتند.

 

سقوط حکومت دکتر نجیب در سال 1992 و روی کار آمدن مجاهدین برای زنان افغانستان برگشتی بود به گذشته که حقوق آنها را در بسیاری از زمینه ها پایمال می کرد.

 

سیاه ترین دوران برای زنان افغانستان، برهه هایی از حکومت مجاهدین و دوران طالبان بود. محرومیت از حق تحصیل، سخت گیری هنگام خروج از خانه، اخراج از کارهای اداری و دفتری، منع طبابت مردان برای زنان و تصمیماتی مانند آنها عملا زنها را در شهرها زندانی کرد.

 

 

 

آناهیتا ایزدبانوی نگهبان آب‌ها و باورها و عشق و باروری

بیژن روحانی

 

ایزدبانوها و الهگان در باورها و اعتقادات مردمان دوران باستان جایگاه مهمی داشته‌اند. اعتقاد به نیروی زاینده و بارور کننده زن در نمادها و افسانه‌هایی تجلی یافته که از آن روزگار به یادگار مانده‌اند.


تندیس آناهیتا، ۵۰۰ سال پیش از میلاد، موزه بریتانیا (British Museum)

پرستش و نکوداشت ایزدبانو یا زن- خدا به دوران مادر تباری برمی‌گردد، یعنی دوره‌ای تاریخی که مادر نقش محوری در تعیین تبار و هویت فرد داشت و به جای آن که مرد یا پدر مشخص کننده جایگاه او در جمع باشد، نسبی که از مادر یا زن به انسان می‌رسید، تعلق او را به گروه یا قبیله خود ثابت می‌کرد. بنابراین ایزدبانوها یا الهگان باروری را یکی از کهن‌ترین خدایان مورد پرستش انسان می‌دانند.

آناهیتا که نام کامل او اردویسورآناهیتاست (Ardvi Sur Anahita) در اعتقاد ایرانیان ایزدبانوی نگهبان آب‌ها و باران‌ها، ایزد پاکی، باروری، برکت و نماد عشق و دوستی بوده است.

آناهیتا از نظر واژه شناسی از دوجزء "آن" و "هیتا" تشکیل شده است. "آ" یا "آن" پیشوند نفی‌کننده و "هیتا" به معنی آلوده است و بنابراین آناهیتا یعنی پاک و دور از آلودگی، ایزدبانوی آب‌های پاک. اما بخش اول نام این ایزد بانو که اردویسور است ظاهرا اشاره به رودخانه مقدسی است در دنیای باستان. آناهیتا را با "ایشتر" الهه بابِلی نیز مقایسه کرده‌اند.


معبد آناهیتا در کنگاور

آناهیتا یادگاری است از دوران پیش از آیین زرتشت، اما نفوذ این ایزدبانو تا دوران بعدی و به ویژه دوران ساسانی برجای ماند.

طبیعی است در سرزمینی که این ایزدبانو مورد ستایش و احترام است، معابد، نقش‌برجسته‌ها و یا تندیس‌هایی به یاد او ساخته شود.
نام آناهیتا در کتیبه‌های هخامنشی از زمان اردشیر دوم به کار برده شده است و پیش از آن یعنی در زمان کوروش و داریوش و خشایارشا نامی از آناهیتا نیست. ظاهرا پرستش آناهیتا در دوران اردشیر دوم رونق گرفت و او مجسمه‌هایی را در معابد به یاد این ایزد بانو برپا کرد
.

در کتیبه‌ای که از او در شوش باقی مانده او بیان می‌کند که بازسازی ایوان و کاخ شوش را به درخواست اهورامزدا، آناهیتا و میترا به انجام رسانده است.

از نقش برجسته‌های مهم آناهیتا در ایران می‌شود به تصویر او در نقش رستم و همچنین تاق بستان در کرمانشاه اشاره کرد. در نقش برجسته تاق بستان، خسرو پرویز پادشاه ساسانی در میان اهورامزدا و آناهیتا ایستاده است. در این نقش برجسته، آناهیتا که در سمت راست شاه ایستاده، تاجی همانند اهورا برسر و در یک دستش حلقه فر ایزدی را نگه داشته و در دست دیگرش کوزه‌ای است که از آن آب می‌ریزد. اهمیت این نقش برجسته، به جز موارد تاریخی از آن روست که نقش و تصویر زن، در دوران طولانی امپراتوری‌های ایران باستان بر کمتر کتیبه و نقش برجسته‌ای، حکاکی شده است و نمونه تاق بستان جزو نمونه‌های نادر و بنابراین بسیار با اهمیت آن است. کافیست این نکته را در نظر داشته باشیم که در میان انبوه نقوش تخت جمشید، هیچ تصویری از زن، چه به صورت زمینی و چه به صورت اسطوره‌ای و در قالب الهگان یا ایزدبانوها وجود ندارد. آناهیتا در این نقش برجسته با هیکلی نیرومند تصویر شده، ردای بلندی به تن دارد و چیز چندانی از اندام او دیده نمی‌شود.


تاق بستان، خسرو در میان تصویر، آناهیتا در سمت راست و اهورا مزدا سمت چپ

این نقش برجسته در تاق بستان که در داخل بزرگترین تاق یا ایوان این محوطه حجاری شده خصوصیات جالب توجه دیگری نیز دارد. از جمله واقع شدن آن رو‌به‌روی چشمه و دریاچه‌ای که ارتباط آن را با آناهیتا یا ایزدبانوی آب‌ها بیشتر مشخص می‌کند. در قسمت ورودی تاق یا ایوان بزرگ، درخت زندگی تصویر شده و بربالای آن نیز فرشتگان بالدار کنده‌کاری شده‌اند.
در نقش رستم نیز، آناهیتا در صحنه‌ای مشابه با تاق بستان، کنار نرسی پادشاه ساسانی تصویر شده است.

شاید یکی از دلایلی که ساسانیان چنین نقش آناهیتا را گرامی داشته‌اند و آن را در دو نقش‌برجسته مهم خود تصویر کرده‌اند روایتی است که از به قدرت رسیدن اردشیر بابکان بنیان‌گذار سلسله ساسانی برجا مانده است. طبق این روایات، اردشیر بابکان پیش از پادشاهی نگهبان معبد آناهیتا در شهر استخر در نزدیکی تخت جمشید بوده است. بنابراین شاید این‌گونه اهمیت این ایزدبانو برای پادشاهان ساسانی افزایش یافته باشد به طوری که آنها آناهیتا را در صحنه‌های دیهم ستانی پادشاه یا گرفتن فر ایزدی از دستان اهورا مزدا تصویر کرده‌اند.


معبد آناهیتای بیشاپور

در میان مشهورترین مکان‌هایی که آنها را معابد آناهیتا در ایران می‌نامند، معبد آناهیتا در کنگاور نزدیک کرمانشاه و همدان و معبد آناهیتای بیشاپوردر حوالی کازرون استان فارس اهمیت بیشتری دارند. اما با این حال در این دو معبد هیچ تصویری از آناهیتا موجود نیست.
سخن در مورد شیوه معماری، یافته‌های باستان‌شناسی و دوره ‌تاریخی معابد مربوط به آناهیتا را به گفتار دیگری موکول می‌کنیم.

آناهیتا، ایزدبانوی آب و برکت و باروری برای ایرانیان تقدس فراوانی داشته است. احترام به آب روان و پاک نگاه داشتنش شاید یادگاری از آن دوران باشد.

 

پينځه ويښت کلنه ايزامبيانووا په ایډز اخته ده

 کله چې پينځه ويښت کلنه ايزامبيانووا چې په اريشګاه کې کار کوي څو کاله مخکې په دي پوهه شوه چې په ايچ اي وي باندي اخته ده نو دهغي لومړنۍ عکس العمل داوه چې په دي خبره يي باور نه کاوهما فکر کاوه چې دا به په ماهيڅ تاثير ونه کړي . ما ځان سره دا ويل چې نه دا رښتيا نه ده ... دا ناممکنه ده .. ووروسته له هغه چې مې فکر وکړ ، ما له ځانه ډيره موده دا پوښتل چې ولي ؟ د څه لپاره ؟ څنګه کيداي شي چې داسي حالت رامنځ ته شي ؟ دا نشي کيداي چې رښتيا و ي.

 

 

د ايزامبيانووا عکس العمل دا ښکاره کوي چې لا هم په روسيه کې د ايچ اي وي ايدس په باب دخلکو معلومات څومره کم دي .
 
په پيل کې کله چې د ايچ اي وي اپيديمي راغله يعني په يوه وخت ډير خلک ورباندي اخته شوه، له نوي په سلو کې ډير هغه کسان وو چې مخدره مواد يې استعمالول . خو ډير ژر د ايچ اي وي ايدس د ناروغۍ د جنسي اړيکو له لاري نور خلک هم اخته کړل
.
 
په روسيه کې د ايچ اي وي ايدس په بآب د خلکو لږ معلومات دا نظريه پياوړي کوي چې ګواکې دا ناروغي يواځي د يوي ډلي ناروغي ده چې يا په مخدره موادو روږد وي او يا هم هغو ښځو کې چې ناوړه جنسي اړيکي لري
..
 
خو ايزامبيانووا په خپل جرات او نه ستړي کيدونکې کار په ټولنه کې نوي نوم او نوي موقف غوره کړ . هغي په ساده ګې دا وښودل چې يو انسان له ايچ اي وي يا دايدس د ناروغي له ويروس سره کولي شي ډير دپاملرني وړ وي . هغه وائې چې دټولني د کرکي په وړاندي جنګ کوي
.
 
 
زه فکر کوم ما دخلکو ناسم مسلط فکرونه له منځه يووړل . تر دي دمخه کليوالو .. حتي زمونږ په کلي کې چې زه هلته لويه شوې يم ... لکه زما په شان دوئ نه پوهيدل چې ايچ اي وي دهغوي پر کورنيو هم اثر کولي شي ... ما خلکو ته په موسکا سره دا وښودل چې زه خوشاله يم اوهغه ژوند پرمخ بيايم.ما دخلکو ناسم مسلط نظر له منځه يووړ .. هغه چې دوي فکر کاوه په ايچ اي وي اخته انسان داسي دي لکه يو ناولي شي چې په خاور پروت وي .. ډنګر .. پړسيدلي سترګې چې تر سترغليو يي شنه ليکه تاوه وي
.
 
 
ايزامبيانووا په نولس سوه يو اتيايم کال کې زيږيدلي ده دا هغه کال دي چې دلومړۍ ځل لپاره په امريکا کې د ايدس دلومړي پيښي راپور ورکړاي شو .له هغه مهاله دا ناروغي په تيزي په نړۍ کې خوريږي . داسي اټکل شوي چې تر څلويښت ميلونو پوري انسانان په نړۍ کې په ايچ اي وي اخته دي يعني د ايدس د ناروغي ويروس يي په بدن کې دي . او تر شل ميلونونو نور کسان د ايدس د ناروغي له امله مړه شوي دي
.
 
روسيه په نړۍ کې يو هغه هيواد دي چې په ډيري تيزي پکې د ايدس ويروس خپريږي . تر اوسه په رسمي توګه د دري لکو ديرش زره تنو نومونه ثبت شوي دي چې ايچ اي وي مثبت دي يعني په وينه کې يي د ايدس د ناروغي ويروس شته . روغتيايي مسو ولين وايي اوس په روسيه کې له يو ميلون څخه زيات همدغسي کسان په روسيه کې اوسي
.
 
خو دوي ، دې ته زړه نه ښه کوي چې د خپلي ناروغي په باب خبري

 
و کړي . په روسي ټولنه کې که چيرته خلکو ته دا خبره معلومه شي چې کوم څو ک په ايچ اي وي ايدس اخته دي نو سمدستي ورباندي خلک بد نومونه ږدي او تري کرکه کوي
.
 
کله چې ايزامبيانووا په خپل کلې کې خلکو ته دا راز ووايه چې هغه په ايچ اي وي اخته ده خلکو له هغي سره له لاس ورکولو او په يوه ګيلاس له څښلو ډډه کوله . هغې چې خپله اريشګاه درلوده او د خلکو ويښتان يي جوړول د مراجعينو راتګ کم شو
.
 
 
يو شمير خلکو راتلو ته ادامه ورکړه خو يو شمير نور حتي نه رانيژدي کيدل . هغوي له ماسره خبري نه کولي ، يو شميرنورو ماته اشاره کوله او ويل يي هغه به ستاسو ټول سر وخريي .. هغي ته مه ورځي
...
 
 
ايزامبيانووا وايي حتي د هغي مور په سرکې له دي ويري چې ناروغي نوروته سرايت ونه کړي ،دا له خپلو وړو ورونو څخه ګوښه کړه
.
 
خو ايزامبيانووا افسو س نه کوي . په هيواد کې يي د ايچ اي وي ايدس ضد کمپاين روان دي . ايزامبيانووا همدي خبري ډيره خوشاله کړي
.
 
 
 
په ښکاره توګه ددې حقيقت دويلو له برکته زه احساسوم چې په زرګونو ايچ اي وي ايدس باندي اخته کسان زما تر شاه ولاړ دي
.
 
دهغه خلکو لپاره چې ما دمسووليت اخيستلو وړه لاره پرانيسته او زه کولي شم چې خپلو خبرو ته ادامه وکړم . ما ډير زيات جرات تر لاسه کړي.

 راپوورنه وايي اوس په روسيه کې تر ټولو لويه ستونزه د ايچ اي وي ايدس په باب دخلکو ډير لږ معلومات دي . په دي هيواد کې اوس دايدس سره دمبارزي پروګرام پيل شوي .روغتيايي مسوولين هڅه کوي تر څو خلک په دي پوه کړي چې د ايدس ناروغ د بل هر ناروغ په شان مرستي ته اړتيا لري او ټولنه کې ژوند کولي شي . له هغوي سره له عادي اړيکو له لاري لکه لوبو ، لاس ورکولو يا په يوه کاسه خوراک څخه بل ته ناروغي سرايت نه کوي . روغتيايي مسوولين وايي که چیرته دوي په دي پوه شي چې ايچ اي وي ايدس له عادي ورځنو اړيکو له لاري يو انسان نه بل ته سرايت نه کوي نو خلک به له يوه بله څخه کرکه نه کوي او له ايزامبيانووا په شان به دا جرات وکړي چې ووايي په ناروغي اخته دي

 

ښځه دناوړه دودونو ښکار  

ميرولي جان لکڼوال :: دا يو حقيقت دی چې ښځه دنړی دخلکو له نيمايي نفوس هم زيات تشکيلوي ،ښځې دتاريخ په اوږد و کې دنارينه سره جوخت دانساني او بشري ټولنې دودې اوپرمختګ په لار کې رغنده اوميوه لرونکي ګامونه پورته کړي دي شک نه شته چې په فزيکي لحاظ به دښځې جوړښت له نارينه سره توپيرولري ،دکار دکولو انرژي به په نارينه کې دښځو په نسبت زياته وي خو له بلې خوا ګورو چې ښځه داسې لوی کارونه ترسره کوي چې ترډېره بريده پکې نارينه پاتي راغلي ،دبېلګې په ډول هغه کړاوونه چې يوه مور يې دماشوم په روزنه کې تېروي پلار ددې کړاو له تېرولو اوزغملو عاجز دی
 
همدا دکړاوونو پرځان منل دي چې ماشوم دمور له غېږې سره بې کچې مينه او علاقه لري ،په هر صورت ګورو چې ښځه اونارينه يو دبل له پاره لازم او ملزوم دي ،پدې مانا چې نارينه له ښځې اوښځه له نارينه پرته دژوندچارې په ښه اوغوره طريقه نه شي سمبالولی .دتاريخ په اوږدو کې ښځو دخپلو حقوقو دخوندي کولو اوساتلو له پاره ډول ډول مبارزې په کار اچولي په دې خاطر چې زياتر ه انساني ټولنې ددوی پرحقوقو پښې ږدي اوبالاخره دوی مجبوريږي چې دخپلو حقوقو دخوندي کولو له پاره غږراپورته کړي

 
شک نه شته چې داسلام مبارک دين دبل هر دين اومذهب په نسبت دښځو ټولو حقوقو ته احترام او درناوی لري ،خو پوښتنه داده چې اياموږ ښځو ته هغه انساني اوبشري حقوق ورکړي چې اسلام ښځو ته ورکړي دهاوياموهمغوی په رعايتولو ځانونه مکلف ګرځولي دي ،فکرکوم تر ډېره موږ ښځو ته داورکړشوي حقوق نه دي ورکړي دبېلګې په ډول نارينه اوښځينه دواړه حق لري چې دځان له پاره دژوند ملګری انتخاب کړي ،خوزموږ په کې ښځه لا څه چې له نارينه هم دا حق اخيستل شوی که کوم نارينه ياښځه په خپله خوښه دواده کولو غږ راپورته کړي نودخلکو اوکورنۍ له لوري په ډول ډول تورونو تورنيږي

 
په داسې حال کې چې نبي (ص) ته يو صحابي راځي ورته وايي چې زه دفلانۍ ښځې سره وده کول غواړم ،دبشريت لوی لارښودحضرت محمد (ص) ورته وايي چې اياتا نوموړي ميرمن ليدلي ده ؟ صحابي ورته وايي چې هو ،نبي (ع) ورته وويل چې لاړشه بيايې وګوره .تاسو اوس په خپله فکر وکړی چې نمګړتياچېرې اوپه چاکې ده ؟

 
همدا ډول ګورو چې ځينې وخت ديوې کورنۍ نارينه غړی دقتل په جرم مرتکب کيږي خو دسيمې قومي مشران اوسپين ږيري دخپل سيميز دود سره سم دنارينه دکورنۍ کومه بې ګناه ښځه په بدو کې ورکوي ،دابه سمه وي چې دښمني به پرې پای مومي خو وروستی پايلې يې له دښمنۍ هم بدې او وحيمې پايلې لري کله چې داپه بدو کې ورکړشوي جينۍ دخسرکورته وړل کيږي نو په هغه کورکې دابې ګناه انسان چې دبل دبدو ښکارشوی ديوې بدبختې ميرمنې په حيث ژوندتېروي ،دخسرګانۍ دکورنۍ هر غړی داسې فکر کوي چې ګواکې زموږ اصلي دښمنه همدا ميرمن ده ،ان تر دې چې دميړه ياخاوند له لورې ورته کومه خوږه او که چېرې و هم شي نو خاوند يې دکورنۍ دنورو غړو دسترګو اغزي ګرځي په دې دليل چې نوموړی (خاوند)يې ګواکې له دښمنې سره غوره او نېک چلن کوي ددې بداوناوړه چلن پايله اونتيجه داشي چې په بدو کې ورکړشوي ميرمن دځان وژنې په فکر کې شي او بالاخره په دې کار بريالۍ هم شي

 
تاسو وګوری دلته داسلام دوه ډوله اصول تر پښو لاندې کيږي اول داچې جرم يو چاکړی او سزا يې بل انسان ته ورکول کيږي په داسې حال کې چې اسلام سزا هغې چاته غواړي چې په جرم مرتکب شوی وی ،دلته هم ليدل کيږي چې نمګړتيا چېرته ده

 
همدا ډول تاسو وګورۍ چې په کورنيو کې دښځو سره دنارينوو له خوا تاوتريخوالی ترکومه رسيدلی ؟که چېرې دنارينه له خوا ماشوم وهل کيږي نو هېڅ خبره نه شته خو که دمور له خوا ماشوم دروزنې او ښوونې په موخه وهل کيږي نوبياپرې کور توره شپه جوړيږي ،همدا ډول کله چې نارينه ددسترخوان په سر سره راټوليږي نو دښې غذا اوډوډۍ دخوړلو حق ددوی وي کله چې له دوی څه پاتې کيږي نو بيا يې حق دښځو وي .دې ته ورته په لسګونو بد رواجونه او عادات شته چې له يوې خوا داسلام دمبارک دين داصولو او احکامو سره سر نه لګوي او له بلې خوا په کورنۍ کې دبې ځايه تاوتريخوالي لامل هم ګرځي ،دا چې ښځه دنارينه په شان انسان دی نوښايي چې دې ممتاز مخلوق ته دقدر اودرناوي په سترګه وکتل شي ،هغه حقوق چې دوی ته داسلام مبارک دين ورکړي په يشپړه ماناورکول شي ،فکر وکړی ښځه مورده او دمور په سينه کې دمينې او عاطفې لوی ګوهر پروت دی مور هېڅکله هم خپلو بچيانو ته بده ورځ نه غواړي نو بياولې خپل بچيان دې مهربانې اوخوږې مورته بده ورځ غواړي
 
ښځه خور ده چې په زړه کې دخپلووروڼوسره بې کچې مينه ساتي نوبيا ولې وروڼه خپلې خورته بده ورځ غواړي ؟او بالاخره ښځه لورده چې په زړه کې يې دخپل پلار له پاره نه تماميدونکي مينه پراته ده نوولې پلار پدې مهربانه اومشفقه لور بده ورځ پېرزو کړي ،حقيقت دا ده چې ښځې دتل له پاره ديوې مهربانې او زړه سوانده څېرې په حيث دانسانيت ا و بشريت ټال ته ټالونه ورکړي.

اسلامي ټولنوکې دښځې دمقام دپيکه کيداعلتونه

عیسی اسد ستانکزی

 داسلام د سرکينيو وختونو تاريخ ته يوه ځغلنده کتنه مونږ دې حقيقت ته رسوي چې په نبوي مدني ټو لنه کې تر ډيره حده د ښځو ضايع شوي حقوق تر لاسه شول او خپل لوړ مقام يې تر لاسه کړ ښځه تر اسلام مخکې له خپلو مسلمو حقوقو محرومه وه دوهم خليفه حضرت عمر په دې هکله وايي
 
په خداي قسم په جاهليت مونږ د ښځو لپاره دهيڅ ارزښت قايل نه وو تر څو چې پاک خداي دهغوي په هکله ايتونه نازل کړل او د هغوي لپاره يې حقوق او امتيازات په نظر کې ونيول . داسلام ظهوردښحو لپاره د برکتونو او امتيازاتو سرچينه شوه يو مفسر په دي هکله ليکي
:
 
ميرمنه د اسلام له برکته خپلواکه او په نفس متکي شوه د هغې اراده او عمل چې د اسلام تر ظهوره دنارينه له ارادې سره تړلې وه خپلواکه شوه او هغه مقام ته ورسيده چې تراسلام مخکې يې چا تصور هم نه کاوه
.
 
اسلام نښځې ته هغه مقام ورکړ چې په هيڅ وخت کې نه ړ ورکړل شوے

 
خو ددې پوښتنې په هکله چې داسلام په سرکينيو وختونو کې د ښځې عزت ، وياړ او سرلوړي تر کومه مجوده وه يو ليکوال دغه پړاو ډير لنډ بولي او وايي
:
 
دښځو په اړه د اسلام ليدتوګه هغه دعربو له جاهليته وژغورله او د ميرمنو ټولنيز موقعيت يې له نارينه وو سره يو شان کړ او له حقوقي پلوه يې د هغوي مقام د نارينه وو په شان کړ او د همدغه تفکر او قانون جو ړونې په اساس اسلامي ټولنې بڼه خپله کړه چې داسلام د ګران پيغمبر له وفاته وروسته تر لنډې مودې پورې يې دوام وکړ
.
 
دغه ادعا کولاي شو چې په ٢٥٥ ه ق کال کې جاحظ لومړنے مسلمان پوه دے چې په اسلامي نظام کې يې د نارينه او ښځې د برابرۍ خبره په ډاګه کړې ده دے باوري دے ښځو په نبوي ټولنو کې له نارينه وو سره يو ځاي جوماتونو ته تللې خو نن سبا يعنې د جاحظ په وخت کې حلات بدل شوي دي او ښځه تر يوه حده د نرينه په پرتله لږ امتيازات لري

 
جاحظ وايي زه او بل هيڅ هوښيار سړے اوس دا نه وايي چې ښځې د نارينه په پرتله يوه يا دوه درجې ټيټ مقام لري خو داسې نارينه چې ښځې ډيرې سپکوي او هغوي تر ځان ښکته بولي يا د هغوي حقوق تر پښو لاندې کوي

 
نوموړے د جبران نظريه غوره بولي او وايي اسلام داسې احکام صادر کړل چې ظاهراً د ښځې په تاوان دي خو په بدل کې يې داسې احکام هم صادر کړي چې هغه جبرانوي او که دغه احکام ښه وڅيړل شي ګورو چې نارينه او ښځې مساوي حقوق لري ولې دښځې مقام د نبوي ټولنې په پرتله را ټيټ شو ؟ په دې هکله بايد څو علتونو ته اشاره وکړو لومړے د واکمنانو استبداد او ځان منمي ده پر دې سربيره ناسم او غير اصيل دودونه او رواجونه دي دشرعې او دودونو تعارض ، تحجر ،او د روڼ اندۍ ښکا رنده هم هغه عوامل دي چې د ښځې مقام او امتيازات يې د نبوي ټولنې په پرتله راټيټ کړل

 
راځئ چې پدغو درستو عواملوپه تفصيل سره وغږيږو استبداداو د واکمنانو ځان منمي هغه عمده علت دے چې ښځې ته يې ډير تاوان ورساوه هغو کسانو چې دغه عامل ته يې پام کړےدے باوري دي چې په حکومت کې استبداد ښځې له اجتماعي موقيعت څخه محرومې کړي دياو دځان منمۍ فشار ډير ښځو ته متوجه دے
.
 
يو مسلمان متفکر قاسم امين داستبدادي حکومت غلبه په اسلامي ټولنو کې دښځې د مريي کيدا عامل بولي هغه باوري دے کله چې استبداد پر ټولنې واکمن وي اغيز يې يوازې په پاچا پورې نه محدوديږي بلکه د هغه شاوخوا کسانو او بيا ټيټې پرګنې ته هم رسيږي تر دې چې دغه بهير په ټولنه کې دود شي او هر زورور په کمزوري ظلم او تيرے کوي ددغه ډول حکمتونو يوه نتيجه دا شي چې نا رينه د خپل جسماني ځواک په مټ تل ښځې توهينوي
.
 
د ښځې د سپکاوي يو سبب اخلاقي فساد دے چې دا هم د استبدادي حکومتونو نتيجه ده ممکنه ده ځينې کسان دا فکر وکړي چې که په چا ظلم او تېرے وشي په راتلونکې کې به تر خپل لا س لاندې په کسانو ظلم ونه کړي خو تجربې ښودلې ده چې په دغه ډول ټولنو کې فضيلتونه وده نه کوي او له رزايلو پرته دبل شي د ودې فرصتونونه وي موجود
.
 
په دغه ډول ټولنو کې وګړي داسې روزل کيږي چې د قدرت په وړاندې خاضع وي او له ډاره هر کار کوي او په دې ډول روږدے کيږي په نتيجه کې د مظلومې پرګنې په توګه د ښځې حقوق تر پښو لاندې کيږي په دغسې يوې ټولنه کې ميرمنه په ډيرې پستۍ کې ژوند کوي او تل د نارينه فرمانبرداره پاتې کيږي

 
ايرانے متفکر علامه طبا طبايي درسالت په پړاو کې په يهودو او نصاراوو کې دښځې د ټيټ مقام علت د هغوي داستبدادي حکومتونو له امله بولي
.
 
پر دې سربيره داسلام په تاريخ په ډاګه راغلي چې قانون واکي له لنډې مودې وروسته ورورو ځاي زور واکۍ ته پريږدي او فردي استبدادورورو ځان څرګندوي او هر څه چې واکمن ووايي هغه د قانون په توګه انګيرل کيږي خوشينونکې خبره خو داد ه چې په هغو حکومتونو کې چې د اسلام په نوم اداره کيدل د حاکم غوښتنو ته ديني رنګ ورکول کيده او واکمن به يې ظل الله باله

 
نو په دغه ډول حکومتونو کې د ښځو د مقام خبره نه وي
.
 
ځينې کسان باوري دي چې د ځينو ټولنو رواجونه او غير اصيل دودونه هم ددې سبب شول چې ښځې خپل پخونے مقام له لا سه ورکړي

 
لکه څرنګه چې تر اسلام مخکې اکثره ټولنې نر واکه وې نو ځينې اسلامي پوهانو هم له خپلو ټولنو اغيز منلےاو له اسلامي حکمنو سره سره يې اسلامي متنونه د نارينه واکۍ په زهنيت سره تفسيرول له بلې خوا اسلامي کلتور د روم او ايران له تمدن سره مخامخ شو چې په دواړو کې نارينه واک چلاوه نو خپل خلوص يې له لا سه ورکړ
.
 
مسلمان عالم محمد شمس الدين پر دې ټکې ټينګار کوي چې فقيهان عرف او دودونه د ديني نصوصو دپوهيدو د مرجعې په توګه معتبره بولي
.
 
په داسې حال چې معلو مه نه ده چې دغه عرف د رسوالله مپارک اوامامانو په وخت کې هم موجود و تر څو د شرعي احکامو او مسايلو د درک مرجع وي بلکې اجمالاً او ځينې وخت په تفصيل سره پوهيږو چې ددغه عرف ځينې عناصر له مستحدثه يا نويورامنځته شويو عرفونو څخه دي چې اسلام يې نه تايدوي بلکه د فرهنګي انتقال نتيجه ده چې له نورو دينونو او تمدونونو سره د اسلامي ټولنې د تعامل له امله رامنځته شوي دي او دغه عرفونه د ديني متنونو د درک او فهم مرجع نه شي کيداي مهدي شمس الدين د ښځې د مقام پيکه کيدل داسي بيانوي
:
 
له دې وروسته چې اسلام د نارينه او ښځې حقوقې او معرفتي مقام يوشان

 
وباله ا و رسوالله مبارک خپله ټولنه په همدې اساس جوړ ه کړه د سلب کيدا يو ډول تصور رامنځته شو چې د دو عواملو نتيجه وه

 
لومړے د شريعت پرمختللو احکامو ته د خلکو توجه کمزورې شوه ښايي د نارينه واکۍ د تفکر له امله وي چې ډيره مخينه يې درلوده

 
دوهم دهغو افکارو او عادتونو اغيز و چې له نورو ټولنو لکه بريتانيا فارس او هند څخه يې پر اسلامي ټو لنو حمله کړې وه

 
ددغو دو عواملو نتيجه ده شوه چې مسلمانه ميرمنه يوازې جنسي تميلاتو ،اميندوارۍ او د کور کارونو ته محدوده شي او په دې ډول ښځې د نارينه په پرتله ټيټ مقام ته ورسېده او په ټولنيزو مسلو او سياست کې له ګډون او د تعليم له حقه محرومه شوه
.
 
په داسې حال کې چې دغه نظر د اسلام له ليد توګې سره توپير لري

 
نو اوس دميرمنو عيني موقيعت له هغه څه سره ډير توپير لري چې قران او سنت انځور کړي دي

 
قاسم امين هم غلط دودونه او د جاهليت سنتونه دښځې د مقام د انحطاط عامل بللے اړ باوري دے چې دخلکو په ذهنونو کې د جاهليت دوخت عادتونه پاتې دي چې په تثبيت کې يې استبدادي حکومتونو مهم رول درلودلے دے
.
 
دغو درستو عواملو ښځه د مرييتوب ، جهالت ، او مطيع انسان مقام ته راکوز کړ

 
د ويلو ده چې دودونو او استبدادي حکمتونو دا ړو د ښځې دمقام په پيکه کيدا کې رول درلودلے دے که څه هم دوهم عامل تر دودونو ډير رول لوبولے دے

 
بل عامل چې د ښځې مقام يې ذ اسلام تر سرکېنېو وختونو راکوز کړ له عرف او شرعې سره تعارض ړ

 
د علومو په برخه کې انسان بدلون او تحول ته چمتو دے او دين هم درست هغه مسايل وړاندي کوي چې انسان په ژوند کې ورسره مخامخيږي له دې کبله داوچت اسماني دين دمالکانو په توګه

 
هر مسلمان دنده لري چې له ديني پوهې او فهم څخه غلط دودونه او دجاهليت رسوبات پاک کړي
.
 
هغه انځور چې له ښځې څخه په اسلامي ټولنه کې وړاندې کيږي ددې ښودنه کوي چې يو انحراف شوے دے په دې معني چې ځيني ديني احکام له غلطو دودونو سره اغښل شوي دي بايد عرف يو بدليدونکے څيز وبولو نه ثابته شے يوازې اسلامي قوانين او احکام دي چې نه بدليږي

 
د ټولنو اصلي مصلحانو يعنې پيغمبرانو د خپل وخت دودونه او رواجونه اصلاح کړل او نا سمې ليد توګې يې لېرې کړې

 
په دې ډو ل يې د ښځې حقوق احيا کړل

 
د اسلام ګران پيغمبر د ښحې او نارينه په يو شان والي کې الهي حکمونه خلکو ته ابلاغ کړل هغه وخت چې نجونې ژوندۍ شخيدلې د هغه حضرت له لوري يې درناوے وشو

 
قران مجيد د هغه وخت دودونه بدل کړل او دغه خبره يې وکړه چې د انسانيت په لاره کې لوړوالے او وده په خاصې پرګنې پورې اړه نه لري او ښځه هم د لوړاوي پوړۍ کچ کولے شي

 
د حيري شيرازي په باور که که هغه څه چې اسلا م ازاد کړي دي د عرفونو او دودونو له امله بند کړو بايد د پيلو تاوان ته يې په تمه واوسو دے وايي هغه څه چې مهم دي دا دي چې باور وکړو که اسلام د يوې مسلې لپاره کوم صادر کړے وي حکم بيان کړو او اعلان وکړو چې تر اوسه مو دهغه تخصصي لاره نه ده بشپړه کړې

 
اسلام ته ستر خدمت داد ے چې دين سخت او مشکل ونه ښيوو او دين ته تر ټولو لوي خيانت دا دے چې ووايو دديني احکامو تر سره کول ناممکنه دي

 
يو مسلمان عالم وايي په ځلونو مې ليدلي دي چې يو مسلمان په ناپوهۍ کې د هغو دودونو دفاع کوي چې پاک خداي د هغو د حقانيت لپاره هيڅ دليل نه دے راوړے له دې کبله د ټولنې د شعور لوړول په تيره بيا دديني مسلو په اړه ډير اړين دي او بايد سوچه اسلامي احکام له له غير ديني دودونو او عرفونو ليرې کړو چې دا د هر مسلمان ديني او انساني دنده ده په تيره بيا اسلامي مصلحان او پوهان دنده لري چې په دې برخه کې کار وکړي

 
زمونږ په پښتني ټولنه کې هم ډيرې داسې مسلې شته چې بايد ورته پام وشي چې ښحه يې له خپلو ډيرو انساني او اسلامي حقوقو محرومه کړې ده

 
په راتلونکي پرګرام کې به پر نورو هغو علتونو خبرې وکړو چېداسلام د سرکينيو وختونو په پرتله يې په تولنه کې يې د ښځې مقام ته تاوان رسولاي دے

 
تر هغه وخته اجازه راکړ‌ئ بريالي اوسئ تحجر او جمود پالنه هم هغه عامل دے چې د ښحې اصلي مقام ته ډير تاوان رسولے دے چې مونږ ي ې ژوندے مثال د طالبانو په وخت کې و ليد په بيلا بيلو ټولنو په تيره بيا په اسلامي ټولنو کې افراطي ليد توګې او ناسمې ګروهنې چې د اسلام په نامه تر سره کيږي ښځې له خپلو ډيرو انساني حقوقو محرومه کړي دي په اسلامي ټولنو کې د ښځو حقوقو او حدودو پر علمي اړخ سربيره اعتقادي اړخ پيدا کړے دے يعنې بې اساسو دودونو اړ باورونو د اسلامي متنونو ځاي نيولے دے او داسلام د حقيقي اصولو فلسفه هم نه ده توضيح شوې نو ځکه دښځې په هکله د اسلامي مقرراتو نتيجه د اسلام د اساس په ضد د تبليغ لپاره په يوې وسيلې بدله شوې ده دغه فکر چې ښځه يوازې د کور په ګوټ کې کښيني او حتي په حجاب کې هم د تعليم حق نه لري او بايد له هر علم او کماله محرومه وي له اسلام سره اړخ نه لګوي او د انساني عواطفو په ضد ده . په کلي ډول هغه کسان چې دين ته ګروهمن کيږي او بيا بيرته منحرفه کيږي تر هغو ډير ځيږه او انساني ضد وي چې دين يې نه وي منلاي خو تر دغې پرګنې منحرفه متدينه کسان ډير خطر ناکه دي . ددغې برګنې انساني عوطف دديني عاطفې تر اغيز لاندې راغلي وي او د استاد مطهري په وينا دغه کسان کج سليقه خشکه مقدس بللي . نوموړے وايي تاريخ ددې ښودنه کوي چې چې تر ټولو بې رحمانه وژلې جنګونه او کړاونه د همدغو کسانو لخوا شوي دي له صليبي جنګونو رانيولې تر ډيرو نورو ستونزو پورې ډير مشکلات همدوي راپنځولي دي . څرګنده ده چې د يوه ديني نظام په سيوري کې ددغو نسمو دودونو او خرافاتو جرړې وباسو د ځينو پوهانو له لوري په نالوستۍ کې د ښځې ساتل هم ددغې غلطې ليد توګې سمبول دے . محمد غزالي په تحريرالمراۍ کتاب کې په اسلامي ټولنه کې له يوۀ انحراف څخه داسې سر ټکوي : مسلمانان له ښځې سره په چلند کې د اسلامي شريعت له لارې منحرفه شوي دي او جعلي رويتونه په دوي کې دود شوي دي له همدې کبله مسلمانه ښځه له دين او دنيا څخه پاتې ده او د غفلت او ناپوهۍ کندې ته غورځيدلې ده د ښځې تعليم ستره ګناه بولي جومات ته يې نه پريږ دي پردي سربيره د وخت په سياسي حلاتو خو بيخي نه ده خبره . په داسې حال کې چې ډيرو ديني عالمانو په ټولنه کې د ښځې مقام مهم بللے او وايي :د احصاييو له مخې ښځه د ټولنې نيمايي برخه جوړوي او که د ماشومانو په روزلو ا پر خاوند دهغې اغيز ته پام وشي نو ويلاي شو چې تر نارينه ښځې زياتې دي دا په داسې حال کې دي ښځه تل له افراط او تفريط سره مخامخ دي او ډير لږ ورسره عادلانه چلند شوے دے
.
 
حتي ډير ځله کله چې ښځه تعليم کوي يوه خطرناک مار ته ورته بلل شوي دي

 
چې زهر خوري .له بده مرغه ډير پښتانه ښځې ته سپک نظر لري او هغه نا ا هله مخلوق ګڼي چې د خاوند په وړاندې يوه کنيزه ده او هيڅ اختيار او اراده نه لري داسې بوټانو ته ورته ده چې کله خاوند وغوړي نو ليرې يې غوځولاي شي
.
 
هغه په کور کې محبوسه وي او د کار يا حتي د علم د حصلولو له پاره له کوره بهر نه پريښودل کيږي ددوي په گمان پاکه او صالح ميرممنه دوه ځله له کوره بهر ځي لومړے د پلار له کوره د خاوند کور ته او دوهم ځل د څاوند له کوره ګور ته
.
 
په داسې حال کې چې قران مجيد په کور کې د ښځې اسارت د هغې ښځې سزا ټا کلې چې ناسم کار يې کړے وي او څلورو مسلمانانو پرې شاهدي ورکړي وي د نساْسورې په ١٥ ايت کې لولو
:
 
البته دغه حکم د هغه وخت له پاره ړ چې د زنا حد لا نه ړ جري شوے

 
دغه ګدول ناسم دودونه په ټولنو کې دومره رسوخ وکړ چې ښځه يې په اسلامي کاتور کې له خپل مقامه ښکته کړه ددغې ناخوالې د علاج له پاره بايد سوچه او دوديز اسلام سره بيل کړو
.
 
رسول ا..... مبارک په ټولنه کې د ښځو د شتون په هکله وايي

 
کنيزانې هم جوماتونو ته له راتګه مه منع کوئ

 
په يوۀ بل روايت کې حضرت محمد ص له نارينه وو غوا ړي چې په جوماتونو کې د ښځو د شتون مخه ونه نيسي هغه مبارم فرمايي
:
 
که ستاسو ميرمنو له تاسو اجازه واخيسته چې د لما نځ له پاره جومات ځي نو اجازه ورکړئ

 
ياده دې وي چې د رسوا.... مبارک په وخت جومات پر عبادي مرکز سربيره سياسي او ټولنيز کرکز هم ړ

 
دغه روايتونه ددې ښودنه کوي چې په هغه وخت کې ځينېو نارينه وو خپلې ښځې جوماتونو ته نه پريښودې او رسول .... مبارمک هغوي له دغه کاره منع کړي ړ

 
له دې سره سره چې مسلمانو عالمانو پرلپسې هڅې وکړې چې انحرافي افکار ليرې کړي خو تر امسه پورې ځينې غلط دودونه د نړۍ د مسلمانانو په تېره بيا د پښتنو په افکارو کې دديني ارزښتونو په توګه انګيرل کيږي

 
دغه تريخ واقيعت با يد ومنو چې ډيرو ټولنو عمومي کلتور حتي د تعليم يافته پرګنې فرهنګ له افرطي ليد توګو اغيز منلے دے او باوري دي چې د پخلي ، خياطي او صفايۍ په څير کارونه د ښځو دندې دي او که ښځه له دغو کارونو سر وغړوي نو کورنے نظام به ورسره ګډ وډ شي

 
له بده مرغه په پښتني ټولنه کې داسې خلک هم پيژنو چې په تئورۍ کې يې دغه خبره منلې وي خو په عمل ښځه له ډيرو هغو حقوقومنع کوي چې اسلام ښځو ته ورکړي دي

 
د اسلام له نظره د ښځې له لوري د کور د کارونو تر سره کول د يوه اخلاقي ارزښت په توګه او له ميړه او بچيانو سره د مينې له امله دي ګني ښځه د کور د کارونو په بدل کې مزد تر لاسه کولاي شي
.
 
يو بل ناسم دوود چې په اسلامي ټو لنه به تيره بيا په پښتنو کې ډير ليدل کيږي په يوۀ ټولي کې د ميرمنې د نوم نه ناخيستل دي يعني دښځې د نوم په اخيستو سره حتى روڼ اندي نارينه شرميږي په داسې حال کې چې دا د ناسمو تعصباتو نتيجه ده او اسلام هيڅ کله په دې هکله څه نه دي ويلي

 
استاد مرتضى مطهري په دې هکله وايي : هغه څه چې وروسته دودو شول دا دي د ښځې د نوم اخيستل په يو ډول بې ستري ګڼل کيږي په داسې حال کې چې حضرت محمد ص په خپلو خبرو کې تل دخپلو ميرمنو نومونه اخيستي دی.

 

ښځه دانسان په حيث

ميرولي جان لکڼوال 



شک نه شته چې لوی څښتن ښځې اونارينه دواړو ته دانسان لفظ کارولی يانې دواړه يې انسانان بللي همدا لامل دۍ چې د دواړو په اوږودټولنې له خوا يو لړوجايب وراچول شوي دي ،لوی خدای (ج) په قران کريم کې ددواړو له پاره د ياايهاالناس اوياايهاالذين کلمې کارولي دي له دې په ښکاره ډول جوتيږي چې دښځې حقوق دبل هر دين او مذهب په نسبت په اسلام کې خوندي اوساتلي دي

هغه حقوق چې داسلام مبارک دين ښځې ته ورکړي په بل هېڅ دين او مذهب کې يې سارۍ نه شوليدلۍ ،همدا داسلام مبارک دين و چې ښځې يې دجهالت له تورتورتم اوظلم څخه راوويستې اوبالاخره يې دهغوی دژوند هر اړخ ته جدي اوځانګړي پاملرنه وکړه ،ګورو چې دجهالت په موده کې به جونې ژوندی ښخيدې او دهغوی زيږيدنه به دکورنۍ له پاره دشرم او عار ځای ګڼل کېده ،په لنډ ډول دهغوی ژوند نه و خوندي نورحقوق يې لا څه .خوکله چې داسلام دمبين دين زرينې وړانګې دنړۍ پرګوټ ګوټ ولګيدې نوورسره ټول بشريت دژوند په راز او اغزاز وپوهيده ،ښځې چې دجهالت په دورکې پوره محکومې او دهر ډول حقوقو څخه بې برخې وې داسلام په راتګ سره دهغوی ټول حقوق خوندي او محفوظ شول ،په ټولنه کې دوی ديوعالي اوممتاز مخلوق په حيث ځای ونيو

دا چې څوک يې له حقوقو تېرۍ او سرغړونه کوي دا په دې مانا نه دی چې ګواکې اسلام ترې حقوق اخيستي بلکې ددې مانا داده چې ټولې نمګړتياوې په انسانانو کې دي نه په اسلام کې .داسلام مبين دين يو داسې بشپړاوهر اړخيز دين دی چې په هغه کې هېڅ ډول نمګړتيا وجود نه لري ،بلکې لوی خدای(ج) په خپله داسلام دين هراړخيز او کامل بللی ،کله چې لوی څښتن اسلام کامل اوبشپړ دين بللی نو دنمګړتيا پيدا کول په کې هېڅ ځای نه لري

داچې ځيني خلک چې داسلام له حکمت اوبرکت بې خبره دي داسې پوچ تبليغات کوي چې ګواګې اسلام ښځه له حقوقوبې برخې کړي ده ،دا ډول خلک له يوې خوا له اسلامه بې خبره دي او له بلې خوا لمر په دوو ګوتو پټوي .تاسوله اسلامه دمخه ټول اديان اومذاهب له نظره تېرکړی اوبيا په هغوی کې دښځو حالات وڅيړۍ نودرته مالومه به شي چې هغه مهال ښځوکوم ډول ټولنيزموقف درلود اوکوم ډول حقوق يې خوندي او ساتلي و ،دلمر په څېر په يوځلانده شي ړوند قضاوت کول پرته له دې چې انسان دلمر له رڼا سره کرکه اونفرت لري بله مانا نه لري

تاسو وګورۍ داسلام ستر پيغمبر دښځو دحقوقو په خوندي کولو اوساتلوکې څومره جدي و،هغه په خپل ژوندانه کې له درو شيانو سره زياته مينه درلوده چې يو له هغې څخه يې خپلې ميرمنې هم وې ،هغه مبارک به نارينه دخپلو ميرمنو سره په غوره او نېک چلن مجبورول تر څوهغوی په ټولنه کې ځان دحقير مخلوق په حيث احساس نه کړي ،هغه مبارک تل په دې ټېنګار کاوو چې داانسانې ګډه جوړه بايدپه پوره صميميت اوخواخوږۍ کې ژوند وکړي ،اسلام په کور کې دجونې پيداکيدل رحمت ګڼلی په داسې حال کې چې له اسلام دمخه دجهالت په دور کې جونې دشرم اوعار منبع بلل کيدې ان تر دې چې هغه مهال جونو ته دانسانيت په سترګه نه کتل کيدل خو داسلام دمبين دين په راتګ سره نه يوازې دا چې دوی د رحمت منبع وګڼل شوې بلکې د هغوی هر ډول بشري اوانساني حقوق يې د تل له پاره خوندي او محفوظ کړل

په اسلام کې هېڅ قصورنه شته انسانه
څه چې ګورې دا د عقل نمګړتياده

  

پیدایشو تنوع مکاتب فمينيسم

(1)

سراج الدین ادیب

مقدمه :

   فمينيسم ، جريانى است خزنده كه از متن تفكرات فلسفى و ايدئولوژى غرب برخاست و با طرح ايده‏ها و شعارهاى به ظاهر حق مدارانه درباره زنان ، توانست به سرعت در سطح دنيا انتشار يابد و كشورهاى اسلامى را فرا بگيرد، غرب با آگاهى از سنت‏هاى قومى ، قبيله‏اى و مذهبى كشورهاى اسلامى و حساسيت‏هاى مسلمانان در مورد، زن به تبليغات در سطح وسيع پرداخته و بعضی از جریانهای اسلامی را عقیده بر آنست که جريان فمينيسم يكى از صدها كالاى بسته بندى شده‏اى است كه براى بقا و دوام خود از يك سو و ترويج و تكثير خود از سوى ديگر ، قالب عوض نمود و در شكل جديدى به نام فمينيسم اسلامى وارد كشورهاى اسلامى شد.

   فمينيسم نهضتى است براى مطالبات حقوقى زنان كه در اواخر قرن 19 ميلادى و در پى اعتراض به برخى نابرابرى‏هاى اجتماعى شكل گرفت و به تجزيه و تحليل اين نابرابرى‏ها پرداخت و ديدگاه‏هاى مختلفى ارائه داد،چنانچه به علت وابستگى ديدگاه‏ها و گرايشاتِ فمينيستى به مكتب‏هاى فلسفى و سياسى غرب ، ‏ بدنه هاى متفاوتى از فمينيسم به وجود آمد كه هر كدام با منظرى خاص و جداگانه به مسائل حقوقى زنان مى‏نگرند، که فمينيسم‏هاى راديكال ، ماركسيست ، سوسياليست ، ليبرال ، فرامدرن و اسلامى ، از مهم‏ترين گرايشات فمينيستى هستند .

 در اين مقاله سعى شده تا علل پیدایش وتنوع مکتب های فیمینستی  بيان و نحوه تحليل آنها از مسائل و مشكلات زنان و راه ‏كارهاى ارائه شده آنها در آشنايى با اين گروه‏ها  بپردازيم، به عنوان مثال ، فمينيست‏هاى ماركسيست علت فرودستى و ظلم به زنان را تحولات اقتصادى به ويژه بعد از رنسانس * ، مى‏دانند و نفى سرمايه دارى را تنها راه رهايى زنان قلمداد مى‏كنند ؛ در حالى كه راديكال فمينيست‏ها طبيعتِ خشن مرد و نظام آن را عامل ظلم به زن و مبارزه سياسى سازماندهى شده راعليه چنان نظام راه حل مسائل زنان مى‏دانند ، به نظر برخى از فمينيست‏هاى اسلامى ، دين دارى وقدرت دینی بايد از هم تفكيك شود و نظام سكولاريستى جاى آن را در عرصه سياست بگيرد، برخى ديگر به صراحت از نظام سكولار** حرفى نمى‏زنند ، بلكه خواهان قرائتى از اسلام و آموزهاى دينى هستند كه مطابق با فرهنگ غربى باشد. اینک سیر وسفری رسانه ای دراین زمینه را با فیمینیم چیست آغاز میداریم و ازمنابع مختلف این جریان خزنده را پی می گیریم:

فمینسیم چیست ؟   :

   فمينيسم، جنبشى سازمان يافته براى دست يابى به حقوق زنان و ايدئولوژى‏ايى براى دگرگونى جامعه است كه هدف آن صرفا تحقق برابرى اجتماعى زنان نيست بلكه رؤياى دفع انواع تبعيض و ستم نژادى را در سر مى‏پروراند، همه گرايش‏هايى كه زير چتر گسترده اين جنبش گرد آمده‏اند ، در اين باورند كه زنان با بى‏عدالتى و نابرابرى روبه ‏رو شده‏اند؛ اما درباره علل ستم بر آنان تحليل‏هاى مختلفى ارائه مى‏دهند و بر همين پايه، راه هاى متفاوتى نيز پيشنهاد مى‏كنند.

    نخستين بار ، واژه فمينيسم (Feminisme) تشريح گونه و در يك متن طبی به زبان فرانسوی ، براى رشد اندام‏ها و خصايص جنسى بيماران و به ویژه مردى به كار رفت كه تصور مى‏شد از خصوصيات زنانه يافتن بدن خود در رنج بود ، سپس الكساندر دوما ، نويسنده فرانسوى ، اين واژه را در جزوه‏اى با عنوان مرد و زن ، درباره زن محصنه و زنانى به كاربرد كه به گونه‏اى ظاهرأ مردانه رفتار مى‏كردند .(1)

   فمينيسم به عنوان يك اصطلاح سياسى، از سال1837 میلادی، وارد فرهنگِ فرانسه شد اين واژه هر چند در ارائه چهره‏اى كلى و مشخصه‏هاى يك مكتب سياسى - اجتماعى ، واژه‏اى گويا است ؛ اما با دارا بودن اين كليت مفهومى، از مؤلفه‏ها و شناسه‏هاى معرفى يك تفكر خاص ، تهى مى‏باشد، براى فهم معناى خاصِ اراده شده از فمينيسم ، به پسوند آن نياز است و اين پسوندها هستند كه تعيين كننده نوع گسترش ، مشخصه‏ها و اهداف خاص آن مى‏باشند و بدين ترتيب است كه مثلاً فمينيسم راديكال از فمينيسم سوسياليست متمايز مى‏گردد (2). در مباحث آكادميك ، فمينيسم به معناى اعم ، شامل هر گونه مطالبات حقوقى و اجتماعى زنان است ؛ اما آنچه امروز به عنوان فمينيسم مطرح مى‏شود ، فمينيسم به معناى اخص است كه جنبشى كاملاً سياسى - ايدئولوژيكى و حمايت شده از كانون‏هاى خاص در جهان است، بهتر آن است كه بگوييم فمينيسم قبل از آن‏كه يك مكتب و ايدئولوژى مستقل باشد ، يك وجه اجتماعى براى احقاقِ حقوق زنِ مظلوم در اروپا و غرب است، در دهه1840 میلادی ، جنبش حقوق زنان در ايالات متحده ظهور كرد و به فعاليت در جهت تبيين جايگاه زن در جامعه امريكا پرداخت كه خواهان رعايت اصول آزادى و برابرى در مورد زنان بود، قبل از ظهور جنبش‏هاى مدافع حقوق زنان ، نويسندگان زن درباره نابرابرى‏ها و بى عدالتى‏هاى اجتماعى عليه زنان ، مطالبى نوشته بودند، در حقیقت آغازگر اين گونه جنبش‏ها و منشأ پيدايش نهضت فمينيسم ، همين نويسندگان بودند كه با تحولات فكرى و فرهنگى ، زمينه خيزش زنان جهت احقاقِ مطالبات خود را فراهم نمودند ، به عنوان نمونه میتوان به خانم مرى ولستن كرافت ، نويسنده احقاق حقوق زنان و سيمون دو بوار*** ، نويسنده جنس دوم اشاره نمود، در يك جمع‏بندى كلى از تعريف فمينيسم ، مى‏توان گفت : جنبش‏هاى فعالى از حقوق زنان ، چه در جهان غرب و چه در كشورهاى اسلامى ، در اعتراض به برخى نابرابرى‏هاى اجتماعى شكل گرفتند ؛ اما با گذشت زمان ، به جريانى فرهنگى تبديل شدند كه بر اساس انگاره‏هاى مشخص اعتقادى ، به تحليل نابرابرى‏هاى زنان و آرمان‏هاى زنانه پرداختند، امروزه، واژه فمينيسم به دفاع از حقوق زنان بر اساس آرمان برابرى طلبى اطلاق مى‏شود .(3)

علل پیدایش فمینسیم:

      فمينيسم، به عنوان مكتبى كه دفاع از حقوق زنانى را به همراه خود پیش مى‏كشد ، نياز به بحث تاريخى و اجتماعى در فرهنگ و تاريخ غرب دارد كه اين مقاله گنجايش آن را ندارد ؛ اما براى بررسى علل پيدايش فمينيسم، ناچاريم مقوله زن و حقوق او را از منظر تاريخى ، به طور خلاصه بيان كنيم، در روم باستان ، زنان از حقوق اجتماعى برخوردار نبودند و از ارث محروم بودند، پس از مرگ شوهر ، زن مانند ساير اشياء ، به ورثه منتقل مى‏شد، روميان با آن‏كه درعرصه قوانين و حقوق ، پيشرفت كرده بودند ؛ اما افكار عامه نسبت به زنان ، متمايل به خشونت و سختگيرى بود .(4)در دمكراسى آتن  زنان با بردگان و ولگردها برابر بودند و حق رأى و مالكيت اقتصادى نداشتند؛ به گونه‏اى كه به زنان اجازه خريد و فروش در اشياء گران‏تر از بيست من جو نمى‏دادند(5). با سقوط امپراطورى روم ، فضاى اجتماعى به تدريج تحت تأثير آموزه‏هاى مسيحيت ، زیبا و دلپسند شد، با آنکه قرون وسطى ، دوران راحت باش براى زنِ اروپاى قديم بود اما در  قرن‏هاى ششم و هفتم ميلادى كه با گسترش تعاليم مسيحيت همراه بود ، زنان حتى در ديرها و كليساها به اندازه مردان سهم داشتند و به رياست برخى ديرها هم نائل مى‏شدند، در حقیقت ، مى‏توان گفت مسيحيت نگاهى كرامت گونه به زن داشت ؛ به طورى كه توانست نگاه جاهليت قبل از مسيحيت را نسبت به زن تغيير دهد ؛ چون اين دين بر پايه زنى بزرگ به نام مريم (ع) بنا نهاده شده بود، در قرن‏هاى دهم و يازدهم ميلادى ، زنان آرام آرام وارد مسائل سياسى  حكومتى و قضايى شدند، اين دوره مقارن بود با ورود و نفوذ اسلام به اروپا كه ره‏آورد ، افزايش حرمت حقوق زن در جامعه و فرهنگ اروپا مى‏باشد، در سده‏هاى سيزدهم و چهاردهم ميلادى ، ساختار اقتصادى و اجتماعى اروپا متحول شد و تضييقات حقوقى زنان و كاهش حرمت و كرامت زن اروپايى شكل گرفت، بيش‏ترين دوران تهاجم به كرامت زن و حقوق مادى و معنوى او در غرب بعد از رنسانس بود ؛ دورانى كه از آن به مرگ مدنى زن تعبير شده است  اوج اين تهاجمات در قرن‏هاى پانزدهم و شانزدهم ميلادى بود، در اين دوران زنان خلاق در عرصه علم و هنر و ادبيات ، مجبورند آثارشان را با نام‏هاى مردانه امضا كنند ؛ مثلاً كشفيات مهم نجومى تيكو براهه  حاصل زحمات و تلاش‏هاى علمى خواهرش بود، در قرن‏هاى هفدهم و هيجدهم ميلادى ، كه با تشديد سكولاريزاسيون در اخلاق و فرهنگ ، تمركز ثروت ، مبادلات بردگان و فقير شدن بخشى از بشريت همراه بود، شرافت انسان در اروپا ، به ميزان توليد كالا و پس اندازهاى مادى او تنزل كرد، در اين میان، وضع زنان وخيم‏تر از مردان بود، زن غربى نيز فمينيسم را يگانه حامى حقوق و كرامت از دست رفته خود پنداشته ، آن را نقد قوانين ناعادلانه، ساختار قدرت، فرهنگ ، ارزش‏ها و سنت‏هاى مردسالارانه جامعه مى‏داند (6). سير تاريخى پيدايش فمينيسم را مى‏توان به دو بخش اساسى موسوم به موج‏هاى دوگانه تقسيم كرد، موج اول فمينيسم اشاره به جنبش‏هاى فمينيستى اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم ميلادى داشت و محور فعاليت‏هاى آنها كسب حقوق مساوى براى زنان ، به ويژه حق رأى بود، موج دوم در اواخر دهه 60 و تمامِ دهه 70 قرن بيستم ميلادى، اعتراض مجددى است به عدم تساوى زنان اين دو موج فمينيستى مدعى اند كه حوزه‏اى هستند با انديشه‏ها ، تاريخچه و كاركردهاى خاص خود؛ اما در عمل ما بين اين انديشه‏ها و كاركردها هيچ وحدتى وجود ندارد .

علل تنوع مکاتب فمینیستی :

   در زمينه علل پيدايش مكاتب متعدد فمينيستى ، به ويژه در شرايطى كه آنها حركت خود را در راستاى آزاد نمودن زن از ستم مردان مى‏دانند ، بايد گفت : هر كدام از اين ديدگاه‏ها و مكاتب به فراخور پيدايش و بالندگى خود ، در دامن مكتبى خاص رنگ و بو و حال و هواى همان مكتب فكرى - فلسفى را اخذ نموده است ؛ و اين كليت مورد اعتماد، به تناسب بستر رشد خود از عوامل و مسائل محيطى اش تأثير پذيرفته است(7) . به قول دريك ويلفورد ، بهتر است به جاى واژه فمينيست ، از فمينيست‏ها استفاده كرد ؛ زيرا گرايشات فمينيستى به قدرى مختلفند كه نمى‏توان آنها را در يك مفهوم واحد جمع آورى كرد (8). از آن‏جا كه فمينيست‏ها براساس آموزه‏هاى مكاتب فكرى ، فلسفى و سياسى ، ديدگاه‏هاى خود را ترويج مى‏دهند وعلت فرودستى زنان را تحليل مى‏كنند ؛ مى‏بايد علل پيدايش تنوع ديدگاه‏هاى فمينيستى را در وابستگى جنبش‏هاى طرفدار حقوق زن به اين مكاتب بدانيم ، از طرف ديگر وجود و ظهور اين مكاتب مختلف فمينيستى بيانگر اين است كه فمينيسم به تنهايى يك مكتب و ايدئولوژى مستقل نيست ، بلكه تنها جريانى تاريخى و اجتماعى است ، تمام فمينيست‏ها معتقدند: نژاد زن همواره تحت تبعيض مردان بوده است ؛ به گونه‏اى كه عرصه فرهنگ و تاريخ را در نورديده و در اكثر نقاط جهان تأثير به‏سزايى در عادات و رسوم مردم بر جاى گذاشته و فرودستى زنان در تمام زواياى فرهنگ ملل مختلف نمايان است اين كلّيت مشكلى است كه تمام نحله‏هاى فمينيستى خود را متكفل حل آن مى‏دانند ؛ اما در مرحله ارائه طرح و برنامه براى حل اين مشكل دچار اختلافات فاحشى شده‏اند ، به طورى كه هيچ تعريف واحدى از فمينيسم ندارند، خانم روژه كاوز  از فمينيست‏هاى مشهور در اين خصوص مى‏گويد : من خودم نفهميدم كه بالاخره فمينيسم چيست؟ تقريبا هيچ معنايى را به عنوان هويت اصلى تفكر فمينيسم در دنياى غرب نداريم ؛ الاّ صرفأ در همين حد كه زن به دليل هويت جنسى‏اش ، گرفتار تبعيض در دنيا است و چه در نيازهاى مشخص زنانه‏اى و چه نيازهاى عام انسانى ، همواره به خاطر جنسيتش ناديده گرفته شده است در اين حد مى‏توان توافق كرد ؛ اما اين حد بسيار مبهم و كلى است و بعد از آن همه چيز در باب فمينيسم ، غامض و اختلافى مى‏شود (9). با نگاهى دوباره به عمق گرايشات فمينيست‏ها ، مى‏توان دريافت كه همگى آنان به نوعى معتقد به آرمان برابرى‏اند.

   خانم نيره توحيدى نويسنده فمينيسم، دمكراسى و اسلامگرايى، معتقد است که مى‏توان اصول و حداقل هايى را يافت كه مورد توافق همه بوده است، لذا تعريف او از فمينيسم چنين است : اعتقاد به برابرى حقوق، فرصت‏ها ، امكانات و منزلت اجتماعى زن و مرد و تلاش در جهت از بين بردن سلطه جويى جنسى و مرد سالارى و پايان بخشيدن به ستم، تبعيض و خشونت عليه زنان، بنابراين آنچه تمام فمينيست‏ها بر آن اعتقاد دارند و نقطه اشتراك آنها مى‏باشد ؛ در دو مسئله خلاصه مى‏شود :اولاً زنان به دليل جنيست خودگرفتارتبعيض هستند، ثانيا، اين تبعيض بايد رفع شود كه لازمه آن ، اصلاح نظام اقتصادى ، اجتماعى و سياسى است  .(10)درنقطه مقابل تمام فمينيسم، در دو مسئله اساسى با هم اختلاف نظر دارند كه اين اختلاف خود سبب تشكيل گروه‏هاى متعدد فمينيستى شده است:

الف :ـ علت فرودستى زنان.

ب :ـ راه حل اصلاحِ وضعيت زنان .

مکتب های فیمینستی :

1 ـ  فمينيسم ليبرال:ـ  این مکتب متذکرمیشودکه براى احقاق حقوق زنان ، بايد در چارچوب حكومت‏هاى ليبرالى مبارزه كرد، ، بر اساس اين ديدگاه حكومت بر درستى بنا شده ، اما حقوق و امتيازاتى كه اعطا مى‏كند بايد به همه زنان تعميم يابد، اعتقاد پيروان اين مكتب اين است كه : نقش‏هاى جنسيتى و پيش داورى‏هاى تبعيض‏آميز، باورهاى پذيرفته شده درباره تفاوت‏هاى طبيعى در جنس و روابط اجتماعى است كه سر نوشت متفاوتى براى زن و مرد رقم مى‏زند، در نتيجه ، ليبرال‏ها مخالف نقش‏هاى كليشه‏اى(11) در خانواده و جامعه هستند .

   ليبرال‏ها اصل را در آزادى وعملكردها ، لذت جويى و رضايت خود محورانه افراد قرار داده ‏اند و نسبت به نقش مادرى و همسرى در خانواده‏هاى سنتى، از آن ‏رو كه محدود كننده تمايلات افراد خانواده است بدبين هستند، از نظر آنان مى‏توان با اصلاح قوانين و ساختار سياسى و اجتماعى ، جامعه‏اى با اهداف تساوى طلبانه ساخت ،آرمان آنها تحقق جامعه‏اى دو جنسيتى است ؛ جامعه‏اى كه اعضاى آن از نظر جنس مذكر يا مؤنث هستند ، اما ويژگى‏هاى زنانه يا مردانه با اختلافات فاحش نشان نمى‏دهند، اينان معتقدند از راه تغيير قوانين و ايجاد فرصت‏هاى بيش‏تر آموزشى و اقتصادى و ورود زنان به حيطه امور اجتماعى ، مى‏توان به اين آرمان دست يافت.

2 ـ فمينيسم ماركسيست :ـ  محور اصلى توجه فمينيست‏هاى ماركسيست ، توجه به نقش اختلافات طبقاتى و تحول ابزار توليد در وقوع تحولات فرهنگى و اجتماعى است ، فمينيسم حاصل تلاش زنانى است كه ماركسيسم را گسترش دادند تا از عهده توضيحى قابل قبول براى فرودستى و بهره كشى از زنان در جوامع سرمايه دارى برآيند(12). به نظر ماركس**** ، در جوامع اوليه بشرى، از ساختار خانوادگى كنونى خبرى نبود و مردم به صورت شبكه‏هاى گسترده خويشاوندى به هم پيوند مى‏خوردند ، با پيدايش مالكيت خصوصى و جايگزينى اقتصاد چوپانی و دهقانی ، شكست تاريخى جنس زن رقم خورد، مردانِ مدعىِ مالكيت ابزار توليد شدند و نياز به نيروى كار آنان را واداشت تا همسران و فرزندان را به اطاعت خود وادارند، تفكرات ماركسيستى ، اطاعت جنس زن از مرد را ريشه‏دار در مسائل اقتصادى مى‏داند، بعد از ماركس ، انگلس دست به نوآورى در ديدگاه‏ها و ايدئولوژى مكتب ماركسيسم زد ؛ تا نظريه‏اى ارائه دهد كه نسبت به حقوق زنان موجّه باشد، در ديدگاه كلىِ ماركس و انگلس تفاوت چندانى نمى‏بينيم  به نظر آنان ، خانواده اولين نهاد اجتماعى است كه تقسيم كار نابرابر در آن صورت مى‏پذيرد و بايد نابود گردد  ماركس مى‏گويد :خانواده براى رفع نيازهاى نظام سرمايه‏دارى و مشخصأ به دليل خواست مردان براى انتقال ميراث خود به وارثان مشروع شكل گرفت  (13). بنابر نظر فمينيست‏هاى ماركسيست ، تحولات اقتصادى منشأ فرودستى زنان و انقلاب صنعتى و نفى سرمايه‏دارى عامل رهايى زنانى از وضعيت كنونى مى‏باشد .

3 ـ  فمينيست راديكال :ـ هواداران اين جنبش معتقدند كه هيچ حوزه‏اى از جامعه نيست كه مردان در آن دخالت نداشته باشند، در نتيجه در هر جنبه‏اى از زندگى زنان كه اكنون طبيعى شمرده مى‏شود ، بايد ترديد كرد و به دنبال راه هايى تازه براى جريان امور بود، هسته مركزى عقايد فمينيست راديكال اين است كه نابرابرى‏هاى جنسيتى محصول يك نظام مقتدر و مرد سالار و مهم ‏ترين شكل نابرابرى اجتماعى است سيمون دوبوار از شخصيت‏هاى مشهور راديكال مى‏گويد: هيچ انسانى زن يا مرد متولد نمى‏شود، بلكه هويت زنانه يا مردانه را در طول حيات خود كسب مى‏كند، تفاوت‏هاى فيزيولوژيك تنها زن و مرد را از لحاظ زيست شناختى متمايز مى‏كند و تفاوت‏هاى ذهنى و روحى و اختلافات در نگرش‏ها و استعدادها ، تماما محصول روابط اجتماعى و تاريخى است ، بر اين اساس  به علت اين كه طبيعتِ ثابت بشرى وجود ندارد ، تقسيم وظايف به زنانه و مردانه خطاست، راديكال فمينيست‏ها علت فرودستى زنان را طبيعت پرخاشگرانه مردان مى‏دانند و معتقدند مردان از اين خصوصيت براى كنترل زنان بهره مى‏گيرند.

   مرى ديلى گزارش مستندى از فجايعى كه در آن مردان از پرخاشگرى براى مهار زنان سود جسته‏اند ، را ارائه مى‏دهد، او با اشاره به رسم سوتى(14). در هند ، بستن پاى نوزادان دختر در چين ، ختنه دختران در برخى كشورهاى افريقايى . . . اينها را نمونه‏هايى از آزار رسانى مردان به زنان و استفاده از ابزار خشونت براى مهار آنان مى‏داند .(15)اين گروه فمينيستى معتقدند كه نابرابرى زنان ريشه‏هاى عميقى در فرهنگ‏ها و ذهنيت‏ها دارد و انقلاب در قوانين تا زمانى كه در درون فرهنگِ موجود انجام شود ، تنها مرحمى بر زخم‏هاى عميق جنس مؤنث است، اينان زنان را به خلق هويت تازه‏اى براى خود ترغيب مى‏كنند كه استوار بر پايه زنانگى حقيقى باشد و آنان را به بزرگداشت شكل تازه‏اى از خلاقيت زنانه فرا مى‏خوانند كه به خواهرى(16) و هويت خويش تكيه کنند، آنان دو جنسيتى بودن را مردود مى‏دانند؛ چون معتقدند با ارزش‏ترين خصلت‏ها همان ويژگى‏هايى است كه به زنان اختصاص دارد از نگاه آنان، زنان بايد جدا از مردان زندگى كنندچون حتى در صميمانه ‏ترين روابط ميان زن و مرد ، سلطه مردانه وجود دارد. نيروى مذكر از طريق تداوم بخشيدن به نهادهايى چون پرورش كودك ، كار خانگى ، عشق و ازدواج و اعمال جنسى ، تحكيم مى‏يابد .(17) .

   شولاميت فايرستون عامل فرودستى زنان در طول تاريخ را مسائل بيولوژيكى زنان ، يعنى وضعيت خاص زايمان ، عادت ماهيانه ، پرورش كودك و . . . مى‏داند ؛ اما مى‏گويد : تكنولوژى جديد ، با ميسر ساختن لقاح بدون آميزش ، پرورش جنين خارج از رحم و بزرگ كردن بچه خارج از خانواده ، زنان را آزاد خواهد كرد، در اين روند ، خانواده به عنوان واحدى براى توليد مثل و اقتصاد ، از ميان خواهد رفت و جامعه‏اى آزاد از نقش‏هاى مبتنى بر جنسيت شكوفا خواهد شد (18) . آرمان راديكال فمينيست‏ها تحقق جامعه‏اى فاقد از جنسيت است ، اما بسيارى از آنان پا را از اين هم فراتر گذاشته و صفات ارزشمند را صفات ويژه زنان دانسته‏اند، لذا آرمان انسانى آنان ، آرمان زن است ؛ اما نه زنى كه تحت سلطه نظام پدرسالارانه باشد، راديكال‏ها براى رسيدن به اين آرمان ، تنها انقلاب جنس مونث عليه مذكر را مؤثر مى‏داند، از اين‏رو ، مبارزه سياسى سازماندهى شده عليه جنس مذكر ، چه در حوزه عمومى(جامعه) و چه در حوزه خصوصى (خانواده) ، را لازم مى‏دانند ؛ زيرا معتقدند فرهنگ ، دانش و درك ذهنى زنان همواره از سوى مردان انكار شده و علم مردانه براى مشروعيت بخشيدن به ايدئولوژى‏هايى كه زن را حقير و موظف به كار خانگى معرفى مى‏كند به كار رفته است (19) .

فمينيسم سوسياليستى :ـ اين گرايش تلفيقى از دو ديدگاهِ فمينيسم ماركسيسم و راديكال است كه معتقد است هم نظام جنسيتى پدر سالارانه و هم نظام سرمايه دارى در ستم عليه زنان نقش ايفا مى‏كنند، آنان جنسيت ، نژاد ، سن و مليت را عامل ستم بر زنان و فقدان آزادى زنان را محصول كنترلى مى‏دانند كه قلمروهاى عمومى و خصوصى بر آنان اعمال مى‏شود، به اعتقاد اين گروه ، در تمامى جوامع ، جنس مذكر بر جنس مونث رابطه‏اى سلطه‏آميز برقرار كرده است ؛ اما اين رابطه در نظام سرمايه دارى به شكل سرمايه دارى پدرسالارانه درآمده كه عمق ظلم به زنان را نشان مى‏دهد، آنان براى رهايى جنس زن ، خواستار اصلاح نظام اقتصادى جامعه و حاكميت سوسياليسم و نيز اصلاح در ابعاد فرهنگى و روانكاوانه جامعه و رفع تقسيم كار جنسى در همه قلمروها هستند، از اين رو ، مى‏توان گفت فمينيسم سوسياليست ، نظام اقتصادى و سلطه پدر سالارانه را عامل فرودستى زنان مى‏دانند و مبارزه طبقاتى و جنسيتى را راه حل وضعيت زنان .

5 ـ  فمينيسم فرامدرن(پست مدرنيسم) : از اواخر دهه 70 ميلادى ، گروهى از فمينيست‏ها به دفاع از خانواده ، نقش مادرى و تفاوت‏هاى طبيعى زن و مرد پرداختند و به اصلاح ديدگاه‏هاى قبلى خود اذعان نمودند، آنان در اين زمينه كتاب‏ها و مقالات فراوانى نوشتند كه رنگ و بوى پشيمانى و تغيير در ديدگاه‏هاى فمينيستى از آنها به مشام مى‏رسيد، فمينيست‏هايى كه قبلاً خانواده را بازداشتگاهى براى زنان مى‏دانستند ، آن را جزء از شكل‏هاى ارتباطى كه در آن زنان مى‏توانند نيازهاى عاطفى شان را برآورند، برشمردند، الشتين در كتاب مرد عمومى ، زن خصوصى ، به تلاش فمينيست‏هاى راديكال براى سياسى كردن زندگى خصوصى حمله كرد و به دفاع از محور زندگى خصوصى و خانواده فرزند پرداخت و مادر بودن را فعاليتى غنى ، چند رويه ، پر زحمت و شادى‏آفرين دانست (20). نسبى‏گرايى ، شاخصه اصلى ديدگاه فرامدرن است  از ديدگاه آنان ، هر مكتب فكرى كه مدعى درك واقعيت در وجهى يكسان شود ، هم گمراه كننده است و هم فريبنده ،آنان تلاش براى ايجاد يك مكتب فمينيستى خاص را رد مى‏كنند ؛ چون معتقدند روش زنان براى درك خويش چند گانه و متنوع است و هويت زن از طريق يك رشته عوامل ادراك مى‏شود كه بر يكديگر تأثير مى‏گذارند، مثل سن ، قد ، طبقه ، نژاد و فرهنگ ، كه هيچ تلاشى براى كشاندن اين عوامل تحت يك ايدئولوژى واحد ممكن نخواهد بود، در اين ديدگاه  هر فرهنگى براى مشكلات جامعه خود پاسخ‏هايى بومى دارد كه بايد تنها در محدوده همان فرهنگ مورد ارزيابى قرار گيرد، لذا زنان در شرايط و مناطق مختلف ، راه‏هاى متفاوتى براى مقابله با پدر سالارى بايستى بيابند ، برخى از روشنفكران اين گروه بر حفظ ويژگى‏هاى زنانگى تأكيد دارند و معتقدند كه زن ، نيازمند خانواده و برخوردارى از نعمت فرزند است، پست مدرنيسم علت فرودستى زنان را وجود رفتارهايى مى‏داند كه از بدو تولد ميان دختر و پسر تفاوت ايجاد مى‏كند از اين رو ، جامعه مطلوب را جامعه‏اى مى‏داند دو جنسيتى كه تشابه حقوق زن و مرد در آن تأمين شده باشد .

6 ـ فمينيسم اسلامى :ـ از اواخر قرن 19 ميلادى ، انديشه‏هاى زن‏گرايانه غربى توسط آثار مكتوب نويسندگان مسلمانِ آشنا به غرب ، به كشورهاى اسلامى راه يافت، شايد كشور مصر اولين كشور اسلامى باشد كه انديشه‏هاى فمينيستى به آن راه يافته باشد از مهم‏ترين آثار زن‏پژوهى اين دوره مى‏توان به كتاب المرأة والمرأة الجديدة ، نوشته قاسم امين  اشاره كرد، وى سعى نمود بر اساس ديدگاه تجددگرايانه ، به تفسير و تأويل آموزه‏هاى دينى بپردازد(21). كارى كه امروزه بسيارى از فمينيست‏هاى اسلامى به آن مشغولند ؛ يعنى بخش مهمى از تلاش خود را صرف مبارزه درون دينى براى حاكميت نگاه زن‏گرايانه مى‏كند، فمينيسم اسلامى را در ابتدا ، نويسندگان از ضرورت تندروستی زنان را به عنوان اولويت و حقوق زنان را در رتبه بعدى مطرح كردند ، پديده فمينيسم اسلامى كه خود را داراى مبانى تئوريك خاصى مى‏داند و بر اساس يك جهان‏بينى تعريف شده به تحليل دين و آموزه‏هاى مى‏پردازد ، و به دو دليل قوت گرفت :

 الف: بافت دينى و مذهبى جامعه كه نگرشى خاص درباره زن دارد .

ب  : نظام حكومت دينى كه به مقتضاى آن حقوق اسلامى مانند حقوق جزايى ، مدنى و سياسى اعمال مى‏گردد ؛ كه اجراى اين قوانين در نظام اجتماعى جنجال هايى را بين نگرش سنتى و نوين درباره مسائل زنان به وجود آورده است (22). مى ‏توان گفت دروطن عزیز مان افغانستان فمينيسم اسلامى محصول مشترك روشنفكران داخل كشور و خارج كشور است  برخى از تحليل‏گران ، از گروه سومى نيز به عنوان عناصر تشكيل دهنده فمينيسم اسلامى ياد مى‏كنند كه شامل زنان متدين، و روشنفكران و متدین مى‏باشند که بيش‏تر آنان در حوزه عمل و اجرا با مسائل زنان آشنا شدند  از اين رو ، آنان كمتر از پايگاه تئوريك به تحليل مى‏پردازند بسيارى از آنان خود را فمينيست نمى‏نامند ، بلكه معتقدند بايد براى تضمين و ادامه نقش رهبرىِ اسلام ، آن را با پيشرفت‏هاى زمانه هماهنگ ساخت، آنان از لحاظ گرايشات فكرى ، بيش‏تر متمايل به نظريه تشابه حقوق زن و مرد هستند، اين افراد خود را تكليف‏گرا و شريعت‏مدار مى‏دانند و در بسيارى از مسائل به دنبال حكم فقيهى مى‏روند كه با ديدگاه آنان سازگارتر است، آنان كنوانسيون محو كليه اشكال تبعيض عليه زنان را ـ كه از مهم‏ترين دستاوردهاى فمينيسم قرن بيستم به شمار مى‏رود ـ در كليت خود ، سندى مترقيانه مى‏دانند كه تنها در موارد جزئى ، نيازمند اصلاح است ، آنان اعتقاد محكمى به اسلام دارند ، اما اعتقادشان از مرحله ذهنيت به يك برنامه راهبردى تبديل نشده است به همين دليل ، آنان در حوزه انديشه و عمل ، به يك تعارض دچار شده‏اند .

   فمينيست اسلامى معتقد است براى مقابله با سكولار كردن جامعه و اسلام ، مى‏بايست به اسلامى كردن مجددِ جامعه دست زد ؛ چون خطرِ اصلى غرب براى جامعه اسلامى ، فرهنگى است ؛ نه سياسى و اقتصادى، در اين ميان  زنان نقشى اساسى دارند ؛ چون حاملان اصلى فرهنگ تلقى مى‏شوند از اين رو ، حجاب فقط نشانه حجب و حيا نيست ؛ بلكه نماد دفاع از اسلام ، حفاظت از كيان خانواده و هويت اسلامى جوامع مسلمان است ، فمينيست اسلامى در صدد حاضر نمودن زن در صحنه مسئوليت‏هاى سياسى ، اجتماعى و فرهنگى و ارائه الگويى از زن است كه ضمن حفظ حريم عفاف ، مانند مردان حضورى فعال در عرصه مسئوليت‏هاى اجتماعى و سياسى پيدا كند، اين آرمان و ايده آل طيف زنان مذهبى است ؛ اما اين كه آيا واقعاً در عمل نيز بر اين خط مشى رفتار كرده‏اند يا  نه ، را بايد به ديده شك و ترديد نگريست بيش‏تر فمينيست‏هاى اسلامى مباحث و نظريات خود را بر نسبيت فرهنگى استوار مى‏كنند ؛ بدين معنا كه هر جامعه‏اى براى حل مسائل و مشكلات خود ، پاسخى بومى دارد كه بايد در قالب فضاى فرهنگى خود مورد قضاوت قرار گيرد،  از اين لحاظ مى‏توان گفت كه فمينيست‏هاى اسلامى ، تا حدودى متأثر از نظريات پست مدرنيسم است، فمينيست‏هاى اسلامى داخل نيز درطرح ديدگاه‏هاى خود ، به نوعى متأثر از جريات خارج هستند ؛ به طورى كه مانند پل ارتباطى ميان گروه‏هاى فمينيستى خارج كشور با جامعه زنان داخل عمل مى‏كنند، فمينيست اسلامى ، مرد سالارى را مسئله اساسى زنان در خانواده و اجتماع مى‏دانند ؛ به سمت آرمان‏هاى تساوى طلبانه گام بر مى‏دارند ؛ به تفات‏هاى زن و مرد مسلمان در احكام اسلامى معترفند ؛ مفاهيمى چون اومانيسم ، سكولاريسم ، حقوق بشر و تشابه زن و مرد را با تعابير متداول جهان غرب تشريح مى‏كنند و سعى دارند با ارائه برداشت‏هاى جديد از آيات قرآن ، قرائتى از دين ارائه دهند كه به الگوهاى شناخته شده غرب نزديك‏تر باشد . /

 پایان بخش نخست 5/8/2005 میلادی........................

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

پاورقي ها:

1ـ فمينيسم ، جين فريد من ، ترجمه فيروز مهاجر .

2 ـ فمينيسم اسلامى ، جعفر مرادى ، نهاد نمايندگى ولى فقيه در دانشگاه فردوسى مشهد ، اسفند 79.

3 ـ فمينيسم اسلامى ، واقعيت‏ها و چالش‏ها ، رضا متمسك ، پايگاه اينترنتى دفتر مطالعات زنان .

4 ـ حقوق زن در اسلام و جهان ، يحيى نورى ، چاپ چهارم ، ص 8-9 .

5 ـ خواسته‏هاى بشر ، نجفعلى مشكينى ، انتشارات خزز ، 1347 .

6 ـ زنان زير سايه پدرخوانده‏ها ، نوشين احمدى خراسانى .

7 ـ فمينيسم اسلامى ، جعفر مرادى ، نهاد نمايندگى رهبرى دانشگاه فردوسى مشهد ، اسفند 1379 .............................................

8 ـ مقدمه‏اى بر ايدئولوژيهاى سياسى ، يان مكنزى و ديگران ، ترجمه م . قائد ، ص 382 ....................................................................

9 ـ فمينيسم اسلامى ، هم انديشى مشهد ، سخنرانى رحيم پورازغدى ، ترجمه : م . قائد....................................................................... .

10 ـ مقدمه‏اى بر ايدئولوژى‏هاى سياسى ، يان كنزى ، ص 346................................................................................................... .

11 ـ  نقش‏هاى كليشه‏اى مانند نقش مادرى ، همسرى ، كار خانگى زنان و... ....................................................................................

12 ـ جامعه‏شناسى زنان ، پاملاآبوت و كلروالاس ، ترجمه منيژه نجم عراقى ، انتشارات نشر نى.......................................................... .

13 ـ همان........................................................................................................................................................................

14 ـ سوتی : سوزاندن زن همراه جنازه شوهر ..........................................................................................................................

15 ـ جامعه‏شناسى زنان ، پاملا ابوت و كلود دالاس ، ترجمه منيژه نجم عراقى ، فصل آخر...................................................................

16 ـ خواهرى : مفهومى كه بيانگر پيوند ميان زنان و خودباورى و هويتى است كه از نگاه زن محور به زنانگى نشأت مى‏گيرد ....................

17 ـ چهار تلقى از فمينيسم ، اليسون جگر ، ترجمه س . امير...................................................................................................... .

18 ـ درآمدى بر نظام شخصيت زن در اسلام ، محمد رضا زيبايى نژاد و محمد تقى سبحانى .................................................................

19 ـ همان .......................................................................................................................................................................

20 ـ مقدمه‏اى بر ايدئولوژيهاى سياسى ، يان مكنزى ، ترجمه م . قائد ، ص 37................................................................................ .

21 ـ  رضا متمسك ، فمينيسم اسلامى ، واقعيت‏ها و چالش‏ها ، پايگاه اينترنتى مطالعات زنان..................................................................

22 ـ نيره توحيدى ، فمينيسم ، دمكراسى و اسلامگرايى ، ص 10................................................................................................. .

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -  - - - - - - - - - - - - - - - -

* رنسانس :ـ  درقرن پانزدهم و شانزدهم رنسانس دانش و هنر پیشرفتهای عظیمی در ایتالیای بوجود آوردند، این احیای فرهنگی به رنسانس یعنی نوزایی  مشهور شده است، دانشمندان، شعرا و فیلسوفانی ظهور کردند که با الهام از میراث اصیل کشور( روم و یونان) با دیدگانی تازه تر به جهان می نگریستند، نقاشها به مطالعه آناتومی (علم تشریح) پرداختند و اعضای بدن انسان را به شیوه واقعگرایانه ای نقاشی می کردند، فرمانروایان ساختمانها و کارهای بزرگ هنری را سفارش دادند، این عقاید تازه بزودی در سراسر اروپا گسترش یافت.

    مطلوب انسان عصر رنسانس شخص درخشان و در همه فنون  و موضوعات فراوانی کارآزموده باشد لئوناردوداوینچی و میکل آنژ مشهورترین آنان می باشند که دستاوردهایشان احترام آنان در جامعه را افزایش داد.

**  سکولار Secularisme، اعتقاد به اصالت امور دنیوی و رد غیر آن.

*** سیمون دوبوار، شخصیتی که پیرو مکتب اگزیستانسیالیسم بود این مکتب بر اساس اصالت وجود، آزادی فرد وپوچی زندگی استوار است، در این مکتب انسان کاملأ آزاد و حاکم بر سر نوشت خود است و به اجتماع وابستگی ندارد، سنتهای قومی و گذشته های تاریخی را با ارزش نمی داند، این مکتب بوسیله ژان پل سارتر با کتاب معروف تهوع به وجود آمد اما به علت اینکه بعدها به افراط کشیده شد ه ابتذال گرائید.( ص 438، اطلاعات عمومی پیام)

**** كارل ماركس روز پنجم ماه می 1818 میلادی دريكی از شهرهای المان امروزپروس قديم بنام ترير به دنيا آمد و در خانواده ای با فرهنگ و نسبتا مرفه بزرگ شد، او بعد از گرفتن ديپلم در سال 1835میلادی به پوهنتون یا دانشگاه بن وارد شد و يك سال بعد به دانشگاه برلين رفت و به مطالعه حقوق، تاريخ و فلسفه پرداخت، ماركس در دانشگاه عضو گروه هگلی های جوان (هگلی های چپ) شد، اعضای اين گروه سلطنت استبدادی فئودالی و مسيحيت را كه با اين نظام پيوند داشت، مورد انتقاد قرار می دادند و طالب اصلاحات بورژوائی بودند.

   در اپریل 1842 ماركس همكاری خود را با نشريه راين آغاز نمود و در اكتبر همان سال سردبير اين روزنامه شد، در فاصله اکتوبر 1842 تا مارچ 1843 كه نشريه راين توقيف شد، ماركس در پائيز 1843 پس از ازدواج با جنی وستفالن وارد پاريس شد، در آن زمان، جنبش سوسياليستی و كارگری مخصوصا مبارزات پرولتاريا عليه بورژوازی در فرانسه به حد كافی پيشرفت كرده بود ، ماركس برای نخستين بار با انگلس ملاقات نمود، بين آنها پيوند و دوستی عميق و جدائی ناپذيری برقرار شد، اين دو نمونه برجسته ای از رفاقت و كار جمعی انقلابی را تا آخر عمر به نمايش گذاشتند، اين دو نفر اوایل سال 1848 غرق در پراتيك جنبش كارگری آن زمان شدند و هم زمان دست به كار تحقيق علمی و نظری عظيم و مشكلی زدند، درجنوری 1845م، دولت فرانسه به خاطر فشارهای دولت پروس، حكم اخراج ماركس از فرانسه را صادر كردماركس و انگلس در اوايل سال 1847م، به عضويت سازمان مخفی كارگران المانی در آمدند، كه موسوم به اتحاديه منصفين بود كه بعدا نامش به اتحاديه كمونيست ها تغيير يافت، در همين دوره آنان فعالانه به مقابله با تئوریهای پرداختند كه مانع پيشرفت جنبش كارگری می شد، كتاب های چون فقر فلسفه، خانواده مقدس، ايدئولوژی الماني حاصل كار اين دوره است.

   انتشار مانيفست هم زمانی بود با طوفان عظيم انقلابی كه در سراسر اروپا شعله ور بود، هنگامی كه انقلاب فبروری 1848م، در فرانسه آغاز شد، ماركس (به همراه انگلس) در بروكسل بود،سوم مارچ 1848 پليس بروكسل حكم اخراج ماركس را از كشور بلجیم صادر نمود و 24 ساعت به وی مهلت داد، مارکس از 13 جون تا 19 جولای 1849م، مخفيانه در پاريس سكنا گزيد، اما پليس محل اقامت وی را كشف كرد و حكم تبعيد اجباری وی را به يك منطقه مردابی در فرانسه صادر كرد، منطقه ای كه آن زمان موجب مرگ تبعيديان می شد، ماركس مجبور شد در 14 اگست 1849م، پاريس را به قصدن لندن ترك كند.

    از آن جا که فقر و فلاكتی بی نظير گريبان خانواده ماركس را تا آخر عمر گرفت، سه فرزند خود را در اثر بيماری و فقر از دست داد و حتی مخارج دفن كودكان خود را از اين و آن قرض می کردند.. او زندگی خود را وقف كتاب كاپيتال كرد، ماركس در كتاب كاپيتال با استفاده از متد ماترياليسم ديالكتيك و ماترياليسم تاريخی نشان داد كه تضادهای جامعه سرمايه داری چيست و چگونه اين نظام كار می كند، و اثرات كاركردش بر زندگی كارگران چيست، ماركس در اين كتاب پرده از راز استثمار كارگران توسط سرمايه داران برداشت و نشان داد كه چگونه شرايط عينی برای انهدام سرمايه داری و برپایی نظامی به مراتب بالاتر فراهم شده است، انتشار اين كتاب در سال 1867م، واقعه ای بيسابقه در تاريخ جنبش بين المللی كمونيستی و تاريخ بشر بود، ماركس در اين كتاب بطرزی عالی بيطرفی علمی را با تعهد سياسی تركيب می كند، محرك او خدمت به منافع كارگران و اكثريت مردم جهان است، اما او همانند يك دانشمند با واقعيت های عينی بدور از هر گونه پيش داوری روبرو می شد و از اين طريق قادر شد قوانين جامعه سرمايه داری (و كلا قوانين علم اقتصاد سياسي) را كشف و فرموله كند  و پايه علمی برای ترسيم استراتژی و تاكتيك انقلاب جهانی كارگری بدست دهد، در 28 سپتمبر 1864م، انترناسيونال اول (بين الملل اول) در لندن با حضور ماركس تشكيل شد، ماركس به عضويت شورای عمومی آن درآمد به قول انگلس روح اين شورای عمومی و كسانی كه آن را تا كنگره لاهه (1872) ادامه دادند، شخص ماركس بود. ماركس (با انگلس) تلاش های تئوريك و سازمانی زيادی را برای وحدت كارگران جهان حول يك خط مشی صحيح به عمل آورد، ماركس و انگلس توانستند گنجينه ای گرانبها از آثار ماركسيستی را خلق كنند، ماركس و انگلس طی نزديك به 60 سال با بيش از 2000 نفر مكاتبه داشته اند و نزديك به 4000 نامه به اين افراد نوشته اند و ده هزار نامه از آنها دريافت كرده اند.

    روز (14 مارچ 1883میلادی)، گورستان های گيت در لندن ناظر مراسم تدفين انقلابی ترين متفكر جهان بود، مراسم ساده بر پا شد، اما پر شكوه، انگلس خطابه ای عميق و تاريخی ايراد كرد و خدمات يار ديرينه اش را بر شمرد، او در خاتمه گفت كه بهترين بزرگ داشت از ماركس آنست كه حداكثر كوشش را برای تحقق هر چه زودتر آموزش ها و اهداف او به عمل آوريم. (نشريه بذر، شماره ی اول، 1384 )

 

******************************************************************

اهداف، اصول و پیدایش فمينيسم

( 2 )

مقدمه :

      بخش نخست این مقاله تحت عنوان پیدایشو تنوع مکاتب فمينيسم منتشر شد و بخش دومی و پایانی را تحت عنوان فوق پی میگریم ،  از آن‏جا كه بافت دينى و مذهبى جوامع اسلامى اجازه فعاليت به فمينيسم را نمى‏دهد ، جنبش فمينيسم براى بقا و ادامه فعاليت خود مجبور است عقايد و خواسته‏هاى خود را در قالب اسلامى بگنجاند و با زبان دين آنها را تفسير كند، نگاه آنان به دين نگاهى تفكيك گراست و دين را جداى از سياست مى‏دانند و از ملايم‏ترين منظر ، قائل به قرائت جديد از دين هستند، ايده آنها در مبحث تساوى حقوقى، تشابه و برابرى است و در اين راستا براى رفع مرزهاى جنسيتى گام بر مى‏دارند، البته که نقدِ ديدگاه فمينيسم اسلامى ، ضمن بيان جايگاه زن از نظر اسلام ، از لحاظ خلقت فرقى ميان زن و مرد نمى‏بيند و هر دو را صاحب اختيار ، كمال طلب و مسئوليت ‏پذير مى‏داند كه در راه رسيدن به كمال بايد گام بردارند ، در این مقال سعی خواهد آمد تا مهمترین اهداف این جنبش را در زمینه برای دریافت حقوق مساوی، نفی تحقیرزنان، تقابل میان زن و مرد، عدم برتری مرد بر زن و کسب برابری  و همچنان درآخرين قسمت مقاله ، به نقد فمينيسم از منظر تعاليم اسلامى خواهد آمد که اسلام بر اساس وحى بنا شده ، اما فمينيسم انسان را مصدر تشريع قرار مى‏دهد و خود را بى‏نياز از وحى مى‏داند، فمينيسم خواهان تشابه حقوقى بين زن و مرد در تمام امور و خواهان جامعه‏اى است كه در آن زن و مرد ، ماورای جنسيت ، در تمام مسئوليت‏ها ، نقش‏هاى مساوى برگزينند، فمينيسم صفات زنانه را صفات برتر مى‏داند و جنس مذكر را عامل فرودستى زن معرفى مى‏كند ؛ در حالى كه در اسلام ، زن و مرد از يك جنس‏اند اما در عرصه تكاليف و حقوق متفاوتند ، صفات مردانه و زنانه هيچ‏كدام برتر از ديگرى نيست و اسلام راه رفع ظلم به زنان را اصلاح ذهنيت‏ها ، آشنايى زن و مرد به حقوق و شخصيت يكديگر و تدوين برنامه‏هاى اخلاقی مى‏داند. اینک سیر وسفری را دراین زمینه را با مهم ترین اهداف جنبش فیمینستی آغاز میداریم و ازمنابع مختلف این جریان را پی می گیریم:

مهم ترین اهداف جنبش فمینیستی:

   با اینکه فمينيسم جنبشِ فكرى يكپارچه نيست، اما همه فمينيست‏ها مى‏كوشند نظريه هايى پديد آورند تا در پرتو آن ، زنان موقعيت خود را بشناسند و براى رهايى خود بكوشند، محققان فمينيستى از اين نظر كه خواهان پايان ستم بر زنان هستند اشتراك نظر دارند، نظريه‏هاى فمينيستى بايد ارزش هايى را مطرح كند كه از نظر اخلاقى مطلوب تلقى مى‏شوند ؛ نظريه‏هايى كه در ذات خود منسجم باشند، شواهد موجود آن‏ها تاييد كند ، از جامعيت و توانايى تبيين برخوردار باشند ، اما تمامى ايده‏هاى فمينيستىِ موجود بر سر اين كه چه چيز را مى‏توان شاهد آورد ؟، چه چيز را بايد توضيح داد؟ و كدام توضيح روشن گراست؟  اختلاف نظر دارند، با اين حال  مى‏توان فمينيسم را جنبشى براى دستيابى به حقوق زنان و ايدئولوژى یی براى دگرگونى جامعه دانست و هدف آن رفع انواع تبعيض و ستم نژادى و طبقاتى از جنس زن مى‏باشد، فمينيسم در مرحله فكر و طرح برنامه ، اهداف زير را دنبال مى‏كند :

 1ـ تلاش براى دريافت حقوق مساوى با مرد:ـ اولين اعتراضات جامعه زنان کارگر، کارخانه پارچه بافی و نساجی نیویارک به شرایط نا مساعد کار بتاریخ 8 مارچ سال 1857 میلادی ، به صورت يك حركت و نهضت فرهنگى ، درخواست كسب دستمزد مساوى با مردان بود، آنان يكدست شدن دستمزدهاى زن و مرد را به عنوان نماد برابرى دو جنس مى‏شناختند، در موج اول زنان بر اين باور بودند كه مى‏توانند در چارچوب جامعه موجود، موقعيت خود را بهبود بخشند، شعار آنان رهايى و دست ‏يابى به حقوق مساوى با مردان بود (1). حالت كلى بحث مربوط به حقوق اقتصادى زن در جامعه، به ويژه با آن همه محدوديت‏هاى شديد اقتصادى و اجتماعى ريشه در دل تاريخ دارد  چنانچه، اربابان قدرت در طى قرن ها ، حق مالكيتى براى زنان قائل نبودند و پس از ازدواج زن ، را مطيع و خادم ، و مرد را مالك و فرمانرواى او مى‏دانستند، فمينيست از اين نگاه ، اعتراض و فريادى است به همه اين نابرابرى‏ها ، به ويژه به بى‏عدالتى اقتصادى تنگ ‏نظرى‏هاى اقتصادى در مورد زنان چنان ريشه دار است كه حتى پس از اعتراضات وسيع زنان در سده‏هاى اخير ، تا امروز در بسیاری از کشور ها، ايده برابرى دستمزد زن و مرد هنوز به تحقق نرسيده است .

2 ـ  تلاش براى نفى تحقير زنان :ـ از گذشته‏هاى دور، زنان به دليل منع از تحصيل و آموزش در معاملات اقتصادى و ارزش بندى‏هاى اجتماعى، موجودى فرودست محسوب مى‏شدند، در بسيارى از موارد ، منشأ حقوقِ زنان ، نوعِ نگرشى بود كه زن را جنس دوم مى‏دانست در آيين زردشت ، زنى كه كودك مرده به دنيا مى‏آورد تا سه شبانه روز نمى‏بايست چيزى را لمس مى‏كرد و پس از آن، بايد خود را با ادرار گاو شست‏وشو مى‏داد و مقدارى از آن را مى‏خورد تا پاك شود (2 ). درآيين يهود ، پيكره حوّا را سرچشمه همه دردهاى بى‏درمان و اندوه‏هاى جانگداز بشريت معرفى مى‏كردند و اعتقاد داشتند زن نزد خدا، ذليل و در آفرينش، ناقص و در پاداش، زيانكار است، و در سنت قبایلی زن مطيع محض شوهر بود، اختيار ازدواج با اولياى دختر بود و طلاق فقط روى ميل و هوس مرد صورت مى‏گرفت و اولاد اناث به فروش می رفت ( 3 ).در آيين مسيحيت ، تنها مريم (ع ) را انسان داراى روح جاويد مى‏دانستند و بقيه زنان را برزخ ميان انسان و حيوان محسوب مى‏كردند، كشيشان در مجمع دينى فرانسه ، در سال 586 ميلادى ، پس از بحث‏هاى زيادى كه درباره ماهيت زن نمودند ، گفتند زن انسان است اما براى خدمت مردان آفريده شده است (4). زن از پدر و شوهر ارث نمى‏برد زن فقط براى زاييدن و پرورش فرزند و اداره خانه مفيد بود، در بيش‏تر نقاط افريقا ، ساختن عمارت ، بافتن حصير ، کاشتن گیا و آبيارى زمين از مشاغل زنان به شمار مى‏رفت، بيش‏تر فرزندان به صحبت‏هاى مادر اهميتى نمى‏دادند و براى كوچك‏ترين مسئله ، مادر را تا سیلی مى‏زدند، عجيب‏تر اين است كه زن  اين وضعيت را عادلانه مى‏دانست (5).

3 ـ  تاكيد بر عدم تقابل ميان زن و مرد :ـ از جمله اهداف فمينيسم ، آن است كه اصل تقابل زن و مرد را از بين ببرد ، يعنى تلاش دارد زن و مرد را به مثابه انسان واحد مورد مطالعه قرار دهد ، نه به عنوان دو جنس متقابل از اين منظر مى‏توان فمينيسم را جريانى(6). ضد مردگرايانه قلمداد نمود كه معتقد است نبايد موضع‏گيرى صريحى راجع به زن صورت گيرد؛ چون موجب دامن زدن به تقابل بين زن و مرد مى‏شود، نفى تقابل بين زن و مرد غير از ادعاى تساوى حقوق زن و مرد است ؛ زيرا در اين نگرش حتى اگر زن به حقوق اجتماعى برابر با مرد هم برسد هيچ تأثيرى به حال فمينيسم ضد مردگرايانه ندارد، طرفداران نظريه عدم تقابل ، معتقدند هر انسانى قابليت‏هاى دو جنس را دارد ؛ يعنى ويژگى‏هاى مذكر و مونث در هر انسانى وجود دارد، اين نظر كاملاً با عقل سليم مخالف است ؛ زيرا در بيش‏تر فرهنگ‏ها ، تقابل دو جنس ، هنجارى پذيرفته شده تلقى مى‏شود و انسان موجودى تك جنسى است ؛ يعنى هر مردى فقط صفات مردانه دارد و هر زنى فقط صفات زنانه ، آنان معتقدند نمونه هاى ارزشى و رفتارىِ متمايز ميان زن و مرد بايد متحول شود و انسانى بودن به جاى زن و مرد بودن هدف فرايند جامعه ‏پذيرى قرار گيرد به عبارتى، مى‏گويند زن و مرد با هم شباهت پيدا كنند؛ در حالى كه اين شباهت به طور يكسان و برابر، از خصوصيات زنانه و مردانه بهره نگرفته، بلكه از آن‏جا كه فرهنگ مردسالارانه ، فرهنگ برتر است بيش‏تر اين زنان هستند كه شبيه مردان شده‏اند، نتيجه اين نگرش بسيار وحشتناك است و نظام خانواده و به تبع آن ، نظام اجتماعى را متزلزل مى‏كند، پديده‏هايى مثل همجنس بازى ، دو جنس‏گرايى و گسست پيوندهاى خانوادگى ، از جمله پيامدهاى اين نظريه است.

4 ـ  تاكيد بر عدم برترى مرد بر زن:ـ  از ديگر اهداف فمينيسم ، اصل عدمِ برترى مرد بر زن است ، كه نگرشى است منطقى‏تر از ساير اهداف فمينيستى ؛ چون قائل به اصل تقابل بين زن و مرد هستند و حداقل ، زن و مرد را از ناحيه آناتومى متفاوت مى‏دانند، اين نگرش آنان متأثر از ديدگاه‏هاى پست مدرن است كه معتقد است در هويت زنانه ، چه از نظر زيستى و چه از نظر اجتماعى ، قابليت مثبتى وجود دارد كه نقش مادرى ، ظرفيت پرورش دهندگى و حس مسئوليت زنان را افزايش مى‏دهد از اين رو آنان كليّتِ نظام خانواده را انكار نمى‏كنند ؛ اما در عين حال ، خواهان نقش مساوى زن و مرد در وظايف و مسئوليت‏هاى خانوادگى و اجتماعى هستند.

5 ـ تلاش براى كسب برابرى حقوقى :ـ كژ انديشى و ديد ظالمانه بعضی ازسياستمداران سبب شد تضييع حقوق منطقى زنان و تثبيت محروميت‏هاى آنان ، صورت قانونى بگيرد ، اوج اين تبعيض‏ها در مسائل خانواده ـ از قبيل ازدواج ، طلاق و نفقه ـ نمود بيش‏ترى داشت به همين دليل، اعتراض تجمعات زنان به اين رويه معمول ، سابقه‏اى طولانى دارد یعنی از زمان ظهور سيمون دوبوار* و طرح نظريه مساوات زن و مرد ـ كه در چارچوب مكتب فلسفى( اگزسيتانسياليسم ** ) مطرح شد ـ تشريح علمى و فيزيولوژيك براى اثبات برابرى دو جنس به يارى طلبيده شد، مهمترين مطالبات اين ديدگاه را مى‏توان در 8 خواسته بيان كرد:

   {1ـ حق رأى زنان ؛2 ـ حذف روسپيگرى ؛3 ـ به رسميت شناختن حقوق كودكان تك والدينى ؛4 ـ آزادى سقط جنين ؛5 ـ حق داشتن فرزند از مرد دلخواه ؛6 ـ به رسميت شناختن آزادى لذت در مسائل جنسى ؛7 ـ كشيش شدن زنان ؛8 ـ  به رسميت شناختن هم جنس گرايى .}

از آن جا که برخى از درخواست‏هاى آنان با اديان الهى و نظام خانواده در تعارض بود، از اين‏رو ، خواسته‏هاى آنان از همان ابتدا ، با اعتراضات زيادى مواجه گرديد .

اصول و مبانی تفکرات فمینسیم اسلامی:

   در ابتدا لازم است برداشت فمينيست‏هاى اسلامى را از جريان فمينيسم بيان كنيم: به اعتقاد آنان ، فمينيسم يك نهضت اجتماعى برابرى طلبانه براى زنان است ؛ نه يك جريان ايدئولوژيك ؛ و از آن‏جا كه فمينيسم فاقد گرايشات ايدئولوژيك نيست ، مى‏توان با حفظ هويت اسلامى هم فمينيسم بود و هم از حقوق و آزادى‏هاى زنان دفاع كرد آنان، فمينيسم غربى را مورد انتقاد قرار مى‏دهند و با تاكيد برخانواده به انتقاد از فردگرايى افراطى فمينيست غربى پرداختند و ارائه راهبردهاى واحد براى تمامى زنان جهان را با توجه به شرايط فرهنگى و منطقه‏اى ، غير ممكن دانستند:

  برداشت از دين  فمينيسم اسلامى مى‏كوشد تا در چارچوب آموزه‏هاى دينى، به دفاع ازحقوق زنان بپردازد برخى، فمينيسم اسلامى را به روش‏ها و رفتارهايى در زمينه مساوات و عدالت جنسى درقالب ارزش‏هاى اسلامى تفسير كرده‏اند، به طور كلى طرفداران فمينيسم اسلامى ، به ويژه فمينيست‏هاى خارج از كشور، به جدايى دين از سياست هستند برخى از آنان به صراحت به جدايى دين از سياست اشاره نكرده‏اند ، اما به قرائتى نوانديشانه از دين پرداخته ‏اند كه هم سويى با فرهنگ جديد را تا حدود زيادى تضمين نمايد، قرائت آنان از دين که امور اجتماعى را جايگاه جولان عقلا و امرى عرفى مى‏داند از اين‏جا مى‏توان نتيجه گرفت كه پسوند اسلامى پس از نام فمينيسم، قيدى چندان  محدود كننده در محتوا نيست ؛ يعنى اسلامى بودن فمينيسم به معناى آن نيست كه نحله‏هاى فمينيستى همه آرمان‏ها و راه كارهاى خود را از اسلام گرفته است ، بلكه نشانگر پى‏گيرى اهداف فمينيستى كه آرمان‏هاى فمينيستى و راه‏ كارهاى مورد نظر خود را با ادبياتى كم و بيش دينى پى مى‏گيرد ، نه آن كه دين را پالايشگاه انديشه بشرى بداند، اين طيف كه تصريح به( سكولاريسم***) نمى‏كنند ، تحول در احكام شريعت را لازمه پويايى مى‏دانند و معتقدند بايد نگاه خود را از احكام شرعى به اهداف دينى معطوف بداريم و بر اساس آن ، به تفسير مجدد آموزه‏هاى دينى بپردازيم .

برداشت از تساوى:ـ تساوى مورد نظر فمينيست‏هاى اسلامى ، دقيقاً همان مفهوم تشابه و برابرى است آنان در موضع‏گيرى خود ، براى برداشتن مرزهاى جنسيتى گام برمى‏دارند، يعنى تساوى به همان معنايى كه ميان دو انسان از يك جنس مطرح است ، بايد به همان معنا براى زن و مرد مطرح شود، برخى فمينيست‏هاى اسلامى تصريح كرده‏اند كه تفاوت‏هاى تكوينى ميان زن و مرد نبايد به تفاوت‏هاى تشريعى وحقوقى ميان آنان منجر شود (7). بايد گفت تساوى به معناى بالا، نه تنها پايگاه دينى ندارد، بلكه بر خلاف آموزه‏هاى روشن دينى است  آن‏چه دين بر آن اصرار دارد، اقامه عدل است واين ‏كه زن مثل مرد ، انسانى است كه ازاستعداد وكمالات انسانى برخوردار است، خداوند(ج) بر اساس حكمت  براى سامان دهى به امور اجتماعى تفاوت‏هايى را براى زن و مرد طبق آفرينش در نظر گرفته است و انتظارات مختلفى از اين دو جنس دارد، خداوند(ج)  تكاليف مختلفى براى آن دو لحاظ كرده است.

  به هر حال، آن‏چه مى‏توان از پايگاه دينى برآن صحه گذاشت، تناسب و تعادل است نه تشابه، فمينيست‏هاى اسلامى داخل كشورخواهان زن ‏ستیزی يا تشابه در تمام عرصه‏ها نيستند به همين دليل، آنان بر موقعيت والاى زن در خانه تاكيد كرده‏اند، به عقيده آنان هدف جنبش زنان بايد تقريب نقش‏ها و ارج گذارى برابر به وظايف متفاوت زن و مرد باشد(8).

برداشت از آزادى :ـ آزادى، مفهومى است كه بيش‏تر فمينيست‏هاى اسلامىِ تندرو به آن پاى مى‏فشارند، از نظر آنان آزادى پيوندى عميق با فردگرايى به مفهوم غربى دارد و برآمده از فرهنگ ليبرالى غرب است  در اين ديدگاه، انسان‏ها آزادند آن‏چه را متمايل‏اند انجام دهند تا جايى كه آزادى ديگران را خدشه ‏دار نكند؛ اما تأكيد فمينيست‏هاى اسلامى بر حفظ ارزش‏هاى معنوى ، آنان را از ديدگاه‏هاى ليبراليستى جدا مى‏ کند از نظر آنان ، خروج زن از خانه به اذن شوهر ، هم به دليل محدود كردن آزادى زن ، مردود است و هم به دليل آن كه بر اساس جنسيت و تبعيض گونه است (9). بحث آزادى در ميان فمينيست‏هاى داخلى ، بيش‏تر از نگاه آنان به حجاب اختيارى و ضرورت اصلاح روابط خانوادگى را مى‏توان شناخت والا در بحث تئوريك ، آنان به مفهوم درستى از آزادى نپرداخته‏اند، به نظر  آنان ، احكامى كه به ظاهر محدود كننده به نظر مى‏رسند ، در واقع در پى توسعه آزادى‏هاى بشرى است، مثلأحجاب يكى از راه‏هايى است كه انديشه‏ها را از غرق شدن در موانع رشد باز مى‏دارد و آن را درگيرِ مسائل اصلى جامعه مى‏كند .

برداشت از خانواده :ـ فمينيست اسلامى ، بر حفظ خانواده و نقش مادرى و همسرى زن در آن، تاكيد مى‏ورزد و به همين دليل مخالفت خود را با همجنس‏گرايى اعلام مى‏دارد از اين نگاه نهاد خانواده و مادرى در ذات خود مشكل‏زا نيست، طرفداران اين نظر از خانواده سنتى كه مبتنى بر سلسله مراتب و سرپرستى مرد است ، انتقاد مى‏كنند، آرمان آنان خانواده‏اى بر اساس برابرى نقش‏ها و نفى سرپرستى مرد است، آنان دمكراسى در خانواده را جايگزين مناسبى براى سرپرستى مرد مى‏دانند .

نقد فمینسیم اسلامی:

 فمينيسم اسلامى ، در موارد زيادى با  اصول اسلامى همخوانى ندارد و از نظر جامعه مطرود است مشكل زنان در جوامع اسلامى از يك طرف به فرهنگ اجتماعى و سنت ناصواب و عدم اجراى صحيح قوانينى اسلام بر مى‏گردد و از سوى ديگر به سبب عدم شناخت زنان از حقوق اجتماعى و اسلامى خودشان است . زنان به دليل اين كه ابزار و امكانات لازم براى اجراى قوانين را در دست ندارند ، دچار محروميت و ظلم مى‏گردند اين بدين معنا نيست كه زن مسلمان براى احقاق حقوق خود به فمينيسم پناه ببرد ؛ چون اسلام از نظر محتوا و اصول ، غنى است و براى حفظ و صيانت زن ، نيازى به فمينيسم نمى‏بيند، فمينيست‏هاى اسلامى بجاى كشف و حل مسائل و معضلات جامعه زنان ، به دنبال مسئله‏سازى و ايجاد شبهه براى زن مسلمان هستند ، فمينيسم اسلامى به عنوان يك جنبش ، به طور كلى از دو ناحيه رنج مى‏برد و نمى‏تواند پاسخ‏گوى نيازمندى‏هاى زنان مسلمان باشد : 1 . از لحاظ بينش و ايدئولوژى و بنيه علمى ضعيف است ؛ 2 . از يك مكانيسم مناسب براى موضع‏شناسى مسائل جديد محروم است، ازاين رو يا فقط به ذكر كليات اكتفا مى‏كند يا به طور منفعلانه، سخنان ديگران را تكرار مى‏كند، گرايش عمومى طرفداران فمينيسم اسلامى ، حاكى از آن است كه بيش‏تر آنان از شرايط اجتماعى ، اقتصادى و فرهنگى و گروه‏هاى متعدد زنان ، شناخت درستى ندارند.

    فمينيست‏هاى اسلامى كه با شعار دفاع از حقوق زن مسلمان ، به ميدان آمده‏اند بايد متوجه باشند كه در بررسى مسائل حقوقى زنان ، طرح مسائل و مشكلات آنان ، چاره جويى و حل آنها ، نبايد خرده فرهنگ‏هاى قومى ، زبانى و مذهبى را ناديده بگيرند، درست است كه فمينيسم به عنوان يك پديده ، در جوامع اسلامى ، كم و بيش ظهور كرده و توانسته است تا حدودى ديدگاه جامعه را نسبت به مسائل زنان به خود معطوف سازد ؛ اما بايد توجه كرد كه دامنه اين فعاليت‏ها تا آن‏جا نتيجه‏بخش خواهد بود كه به بافت مذهبى و اعتقادى جامعه آسيبى نرساند، بسيارى از فمينيست‏هاى اسلامى تفاوت‏هاى بيولوژيك زن و مرد را طبيعى مى‏دانند و تأثير اين تفاوت‏ها را در برخى موارد مى‏پذيرند مثل(رخصتی ولادت) آنان بايد به تأثير اين تفاوت‏ها در ساير موارد نيز توجه بكنند و اين همان پذيرش تناسب ميان تكوين و تشريع است از اين رو ، دخالت دين در عرصه زندگى بشر مسئله‏اى نيست كه هيچ خردمند دين آشنايى با آن مخالف باشد؛ چون اصلاح جامعه در صلاح و سعادت او نيز موثر است، از آن‏جا كه ميان دنيا و آخرت پيوند محكمى برقرار است امور اجتماعى نيز در محدوده دخالت شريعت قرار مى‏گيرد .

زن از دیدگاه اسلام:

   اسلام زن را مثل مرد مى‏داند كه از سه خصيصه مهم (اختيار ، مسئوليت ‏پذيرى و كمال‏خواهى) برخوردار است، قرآن از زنانى صحبت مى‏كند كه قرين فرشتگان و هم‏كلام آنها ، مورد توجه پيامبران و مقدّم بر بسيارى از آنان و كوثرى از ناحيه خدا(ج)  هستند و اين نمايانگر شخصيت والاى زن است زن و مرد ، هر دو موجودى اجتماعى و خواهان ارتباط با ديگران هستند ؛ تا در سايه اين ارتباط ، به انجام وظايف و برآورده كردن خواسته‏هاى خود بپردازند و در نهايت ، به كمال برسند، در فرهنگ اسلامى هر يك از افراد جامعه كمال خود را در كمال افراد ديگر اجتماع مى‏داند به همين منظور ، اسلام براى ايجاد جامعه‏اى پويا ، بر لزوم هماهنگى و مودت متقابل در روابط ، به ويژه روابط زن و مرد ، تأكيد نموده است.

نقد فمنیسم:

   تنوع گرايشات فمينيستى و تفاوت‏هاى فكرى آنان با يكديگر ، گوياى اين حقيقت است كه فمينيسم تنها مى‏تواند نهضتى اجتماعى در باب دفاع از حقوق زنان باشد، نه يك مكتب با ايدئولوژى مشخص از آن‏جا كه نهضت فمينيسم برآمده از متن رنسانس**** و مبتنى بر جهان بينى غرب است، انسان را مصدر تشريع و بى نياز از وحى مى‏داند، از اين رو ، در هيچ يك از گرايشات فمينيستى اعتقاد به وحى و حاكميت دين در نظام اجتماع بشرى وجود ندارد؛ حتى در ميان برخى گروه‏هاى فمينيستى، عقايدى مطرح ميشود كه در قالب هيچ دين و مذهبى قابل طرح نيست ؛ مثلأ به رسميت شناختن همجنس گرايى و حق سقط جنين از مجموع اين مطالب مى ‏توان اين نتيجه را گرفت كه فمينيست ، نهضتى اومانيستى و انسان مدار است، از جمله اشتراكات فمينيستى، اعتقاد به تشابه و همسانى درحقوق، امكانات و فرصت‏ها مى‏باشد.

    ازآن‏جا كه يكى از اصول جهان‏بينى غرب، توسعه در رفاه و امورمادى است، هدف تمام فمينيست‏ها ايجاد جامعه‏اى است كه در آن ، تفاوت‏ گذارى بر اساس جنسيت جاى خود را به تشابه بدهد؛ تا آرمان برابرى و استفاده از رفاه مادى تحقق يابد، جامعه مطلوب از نظر آنها جامعه‏اى است كه تفاوت‏ها در نقش‏ها با تساوى در همه عرصه‏ها و فعاليت‏ها تعويض گردند و در صحنه فعاليت‏هاى اجتماعى، زن و مرد به طور مساوى نقش بازى كنند ؛ بدون اين كه احساسات روحيات ، استعدادها و توانايى‏هاى فكرى و جسمى آنان تأثيرى در ايفاى نقش‏هاى اجتماعى داشته باشد، در اين راستا  فمينيسم میتواند زنان را از محيط خانواده به صحنه اجتماع بكشاند و آنان را در موقعيت به ظاهر برابر در محيط كار و دانش قرار دهد.

    در غرب ، زن به اميد رسيدن به استقلال اقتصادى و قدرت ، دنبال فمينيسم به راه افتاد ؛ اما چه نصيبش شد جز سرخوردگى اجتماعى او چيز ديگرى نبود نيكلاس ديويدسن در اين‏باره توصيف زيبايى دارد : گرچه پيش از اين ، گاه با زن به مثابه كالاى جنسى رفتار مى‏شد ؛ اما امروزه زن ، اساساً اعتبار جنسيت خود را از دست داده است و اگر پيش از اين عامل اصلى بى‏ارزش نمودن زنان ، مردان بود ؛ امروزه خودشان اين كار را انجام مى‏دهند، اگر دشمن قديمى او ، اصالت مسائل جنسى بود ، دشمن امروز او اصالت عدم جنسيت و برابرى با مرد است  (10).

   از آن‏جا كه زن و مرد از لحاظ روحيات و عواطف متفاوتند ، كاركردهاى مختلف اجتماعى دارند، به عبارت ديگر با تفاوت در قابليت‏ و نقش‏ها ، حقوق اجتماعى نيز تغيير مى‏كند، بيش‏تر فمينيست‏ها به برابرى جنس مذكر و مونث قائل هستند و هر گونه تفاوتى را رد مى‏كنند، از نظر اسلام  جامعه آرمانى ، يك جامعه دو جنسيتى است كه زن و مرد نه تنها در اوصاف تكوينى و در خلقيات تا حدودى از هم متمايز باشند ، بلكه در عملكردها هم گاه رفتارهاى مشترك و گاه عملكردهاى متمايزى از خود نشان دهند، از اين رو اگر مراد از تساوى زن و مرد در حقوق و كاركردهاى اجتماعى ، تشابه در موارد ذكر شده باشد؛ اسلام نه تنها آن را تأييد نمى‏كند، بلكه اين رويه را براى هيچ يك از دو جنس مفيد نمى‏داند، برخى فمينيست‏ها صفات زنانه را صفات برتر مى‏دانند اعتقاد به اين برترى در صفات التزام به اين مطلب است كه زن و مرد در طبيعت خود صفاتى منحصر به فرد دارند و اين همان مطلبى است كه فمينيست‏ها از التزام به آن طفره مى‏روند، فمينيست‏ها برخى روحيات زنانه از جمله اطاعت و هماهنگى با مرد ، را از ويژگى‏هاى منفى مى‏دانند كه جامعه مردسالار به زن تحميل كرده است ؛ اما بايد پرسيد وقتى پذيرفتيم كه ويژگى‏هاى زنانه و مردانه تحت تأثير نظام مردسالار رشد يافته ‏اند ، چرا يكى از ايندو ويژگى برتر باشد؟ (11). بر اساس اعتقادات اسلامى ، صفات مردانه و زنانه آن‏جا كه ريشه در طبيعت هر يك از دو جنس دارد صفاتى لازم براى انجام مسئوليت‏هاى ويژه است كه نمى‏توان هيچ كدام را منفى يا مثبت و برتر از ديگرى دانست، اين صفات آن‏گاه شكل منفى بخود مى‏گيرد كه بیجا به كار گرفته شوند، فمينيست‏ها ، عامل ستم به زنان و فرودستى آنان را مردان مى‏دانند، فمينيست‏هاى راديكال مرد را به دليل مرد بودن و برخوردارى از صفات بيولوژيك خاص ، عامل ستمگرى جنسى مى‏دانند و معتقدند تفاوت جنسى، عامل ستمگرى جنس غالب در طول تاريخ بوده است، از آن طرف گروهى از زن گرايان تمامى نهادهاى اجتماعى را مبتنى بر ستمگرى مى‏دانند و بر اين باورند كه در گروه‏هاى سنتى ، قومى ، جنسى ، مذهبى و نژادى ، رشته پيوسته‏اى از ستم و انقياد را مى‏توان تشخيص داد.

   تاكيد بر استقلال زنان و دشمنى با مرد ، قبل از آن كه سبب احقاق حقى براى زنان شود ، سبب گسترش تضاد ميان دو جنس خواهد شد و زنان را از توجه به عوامل اصلى عقب ماندگى خود، كه همانا حاكميت اخلاق مادى و روح سرمايه دارى است  باز مى‏دارد، در وراى اين كشمكش‏ها بعضی سياستمداران و صاحبان ثروت بيش‏ترين استفاده را مى‏كنند و مردم را عملاً از تعيين سرنوشتشان باز مى‏دارند .

   مكتب اسلام ، خلقت را حكيمانه و وجود تفاوت‏ها را زمينه‏ساز تفاهم و آرامش مى‏داند در بينش اسلامى هر گونه ارتباط ميان افراد كه نتيجه آن تفاوت در بهره ‏ورى‏ها است ، ظالمانه ارزيابى نمى‏شود، استعدادهاى مختلف انسان‏ها كه سبب مسخر شدن افراد توسط يكديگر و در نتيجه ، تفاوت در سطح معيشت مى‏شود تا آن‏جا كه حقوق واقعى افراد را پايمال نكنند و مخالف فطرت نباشد پذيرفته شده است، عامل اصلى ظلم به زنان و فرودستى آنها چيست؟ از بررسى مسائل تاريخى و دينى مى‏توان به چند عامل مهم در تحليل علت فرودستى زنان ياد كرد:

1ـ   محروم بودن زنان از خودشناسى.

2 ـ  محروم بودن زنان از شيوه مطلوبِ زندگى.

3ـ   تعصب مردان .
4 ـ  مردسالارى و بى‏عدالتى مردان نسبت به زنان.

5 ـ  اعتقاد مردان به عدم توانايى‏هاى جسمى و فكرى زنان در انجام مسئوليت‏هاى اجتماعى.

6 ـ  عدم فهم ، خودپسندی و خود محوری مردان.

اسلام راه رفع ظلم به زنان را در مبارزه سياسى با جنس مذكر، تحولات اقتصادى، مبارزه طبقاتى و انقلاب در قوانين وآموزش را نمى‏داند بلكه اصلاح در ذهنيت‏ها را قدم اول در راه رفع ستم بر زنان مى‏داند، آن‏گاه با اصلاحات فرهنگى ، زمينه آشنايى زن و مرد را با شخصيت واقعى و كرامت‏هاى انسانى خود فراهم مى‏كند، در مرحله بعدى مى‏بايد در روابط اجتماعى زن و مرد به محوريت اخلاق و معنويت توجه نمود ؛ ارزش‏ها و ويژگى‏هاى زنانه و مردانه را بايد به رسميت شناخت ، تا انتظارات از آن دو معقول و واقع‏بينانه باشد ؛ قوانين حقوقى روشنى بر اساس آموزه‏هاى دينى و متناسب با شرايط اجتماعى تدوين نمود و يك نظام اجرايى قدرتمند تأسيس كرد.

نتیجه:

1 ـ فمينيسم ، جنبشى است سازمان يافته كه بر اساس مبانى فلسفى غرب پى‏ريزى شده و هدف آن رفع هر گونه ظلم و ستم به زنان و احقاق حقوق آنان در نظام اجتماعى است .

2 ـ فمينيسم جريانى انسان مدار و اومانيستى است .

3 ـ فمينيسم در غرب به علت دورى از معنويت؛ چون به درستى هدايت و تئوريزه نشده است، اكنون شاهد بالاترين ركورد خشونت و تحقير عليه زنان در غرب هستيم، اهانت ، استثمار اقتصادى ، عريان ساختن زنان زیبا روی و قرار دادن آن در پشت وترین ها و ابزارى كردن جنس مونث شواهدى هستند كه هويت فمينيسم را زير سؤال مى‏برند.

4 ـ ظلم و تحقير تمدن‏هاى كهن ، كژ انديشى اربابان( زر، و زور) ، تفكرات تحجری واستثمار نظام سرمايه‏دارى ، از جمله عواملى هستند كه سبب خيزش زنان و ايجاد نهضت فمينيسم شد .

5 ـ علل تنوع گرايشات فمينيستى را بايستى در وابستگى آنها به انديشه‏هاى سياسى و فلسفى غرب بدانيم، هر گرايش فمينيستى طبق همان انديشه وابسته به تحليل مسائل زنان مى‏پردازد .

6 ـ در مرحله ايده و آرمان ، تمام بدنه ‏هاى فمينيستى خواهان برابرى زن در تمام عرصه‏هاى سياسى و اجتماعى هستند و رفع سلطه جويى جنسى ، مبارزه با مردستیزی ، پايان بخشيدن به تبعيض و خشونت عليه زنان را از اهداف خود مى‏دانند ؛ اما بيش‏تر اين اهداف تنها در حد يك ايده و ذهنيت باقى مانده و در عمل پياده نشده است .

7 ـ فمينيسم اسلامى پديده‏اى نو در جوامع اسلامى ، است كه بر پايه (سكولاريسم*** ) و تجدد گرايى بنا شده و به تفسير و تأويل آموزه‏هاى دينى و تطبيق آن با فرهنگ غرب پرداخته وبعلت فقدان ايدئولوژى و مكانيسم مناسب براى موضوع ‏شناسى مسائل زنان و از آنجا كه با وضعيت مذهبى ، فرهنگى و اجتتماى جوامع اسلامى ناسازگار است نتوانسته پاسخگوى نيازهاى زن مسلمان باشد، فمينيسم از لحاظ جهان‏بينى ، قابل قياس با اسلام نيست، اسلام و فمينيسم دو مقوله كاملاً جدا از هم ، با مبانى مختلف ايدئولوژيكى ، اهداف ، كاركردها و آرمان‏هاى متفاوتند و هيچ ‏گاه با هم تلفيق نمى ‏شوند .

8 ـ مهم‏ترين اهداف فمينيسم ، تلاش براى رفع انواع تبعيض عليه زنان ، كسب برابرى حقوقى ، تساوى زن و مرد ، تشابه در حقوق ، برابرى جنسى و به رسميت شناختن همجنس‏گرايى و سقط جنين مى‏باشد./ پایان

سراج الدین ادیب

11.9.2005 مطابق (20 اسد 1384 خورشیدی )

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

 پاورقي ها:
1 ـ جامعه‏شناسى زنان ، پاملا آبوت و كلروالاسن ، ترجمه نجم عراقى .
2 ـ زن از ديدگاه اديان و مكاتب ، جمعى از خواهران طلبه ، ص 91
.
3ـ حقوق زن در اسلام و اروپا ، حسن صدر ، ص 148
.
4 ـ حقوق زن در اسلام و جهان ، يحيى نورى ، ص 15
.
5ـ زن از ديدگاه اديان و مكاتب ، ص 105
.
6 ـ اين جريان ، موسوم به جريان موج اول است
.
7 ـ  افسانه نجم آبادى ، فضاى تنگ ناسازگارى ، نيمه ديگر ، شماره 11 ، ص 20
.
8 ـ ناهيد مطيع ، مجله زنان ، شماره 33 ، ص 20
.
9 ـ فمينيسم ، دموكراسى و اسلام‏گرايى ، ص 104
.
10ـ  نگاهى به فمينيسم ، معاونت دروس معارف اسلامى ، نهاد نمايندگى ولى فقيه در دانشگاه‏ها ص
60 .
11 ـ فلسفه و انديشه‏هاى سياسى سبزها ، اندرو دابسون ، ترجمه محسن ثلاثى ، ص 290

* سیمون دوبوار  ، شخصیتی که پیرو مکتب اگزیستانسیالیسم بود این مکتب بر اساس اصالت وجود، آزادی فرد وپوچی زندگی استوار است، در این مکتب انسان کاملأ آزاد و حاکم بر سر نوشت خود است و به اجتماع وابستگی ندارد، سنتهای قومی و گذشته های تاریخی را با ارزش نمی داند، این مکتب بوسیله ژان پل سارتر با کتاب معروف تهوع به وجود آمد اما به علت اینکه بعدها به افراط کشیده شد به ابتذال گرائید.( ص 438، اطلاعات عمومی پیام)

** اگزسيتانسياليسم:ـ  Existentialism :ـ غبارت است از رجحان دادن به وجود انسان در مقابل معنویت.

***  سکولار Secularisme، اعتقاد به اصالت امور دنیوی و رد غیر آن.

**** رنسانس  درقرن پانزدهم و شانزدهم رنسانس دانش و هنر پیشرفتهای عظیمی در ایتالیای بوجود آوردند، این احیای فرهنگی به رنسانس یعنی نوزایی  مشهور شده است، دانشمندان، شعرا و فیلسوفانی ظهور کردند که با الهام از میراث اصیل کشور( روم و یونان) با دیدگانی تازه تر به جهان می نگریستند، نقاشها به مطالعه آناتومی (علم تشریح) پرداختند و اعضای بدن انسان را به شیوه واقعگرایانه ای نقاشی می کردند، فرمانروایان ساختمانها و کارهای بزرگ هنری را سفارش دادند، این عقاید تازه بزودی در سراسر اروپا گسترش یافت.

    مطلوب انسان عصر رنسانس شخص درخشان و در همه فنون  و موضوعات فراوانی کارآزموده باشد لئوناردوداوینچی و میکل آنژ مشهورترین آنان می باشند که دستاوردهایشان احترام آنان در جامعه را افزایش داد.

                                                                                                                               پایان

ازدواج های اسارتبار و فاجعه آفرين در افغانستان

 

انجنير غلام سخی ارزگانی از آلمان

با  کلامی  از  شاعره  شهير و  گرانقدر  شا بی بی ناله :

دل پاکت نموده پر ز نفرت       قيامت بر سرت کرده  قيامت

به کنج خانه آه و ناله داری       به پای نازکت  زولانه  داری  ( 1)

    ساختار جامعه افغانستان بر اساسات ، خصوصيات و قانونمندی عينی و واقعيت های  موجود  نظام  قبيلوی  مسلط بر  روابط اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سياسی ويژه خودش بناء يافته است . همه روبناها و سنت ها محصول فرهنگ  مادی و معنوی همين سيستم بر مناسبات جامعه بوده که يکی هم  مسئله  ازدواج  در افغانستان است  که  بدان  مکث گذرا  و شتاب زده  صورت می گيرد :

     مسلما هر جامعه بشری ، برای بقاء  خويش  به زاد  و ولد  و يا  تکثير نسل  نياز  دارد . يعنی   پسر و دختر با  ازدواج  خود تشکيل خانواده داده ؛ تا فرزندی به دنيا بياورند و بقاء نسل بشر را  تضمين  نمايند  که  اين  جريان  طبيعی ميان  تمام  جفت های مذکر و مؤنث  وجود  دارد .

    در فرهنگ سيستم قبيلوی کشور ما ، ازدواج ها بر خلاف آموزه  دين ، عقل ، منطق  و مغاير  قوانين  پسنديده  جوامع  متمدن و به خصوص در تناقص به اساسات و منشور اعلاميه  جهانی  حقوق  بشر صورت می گيرد که  مبنای  سلامت کانون خانواده را سخت خدشه  پذير نموده  و جامعه  را  در  همين  رابطه  از حالت  پويايي  باز داشته  و آنرا در گهواره خرافات  کهنه نظام  ملک الطوايفی نگه داشته  و  ميدارد .

    مرد سالاران  ازدواج دختران و پسران صغير را  از جمله حقوق مشروع و صلاحيت عام  و تام مردان  دانسته که در رأس خانوده های خويش به عنوان  پدران  اخذ موقع  نموده اند که به رسم   معمول آنرا  پدرشاهی  گويند . اين  سنت  در  تمام  روابط  اجتماعی  مردم   افغانستان   حاکم است .  با شواهد  عينی گفته   می توانيم که  دختر  9 تا10  ساله  در جامعه  قبيلوی  هزاره  و دختر 6 تا 7 ساله در جامعه سربستهء  قبيلوی  پشتون  به  شوهر داده   می شود  ؛  که  اين  عنعنهء  ظالمانه  و خرافاتی و  ضد  انسانی  و مغایر اسلامی و همچنان  دور از منطق  و  نیازمندی  حکم   تکامل   قانونمندی  زمان  در بين ديگر اقوام و  اتنی های  خواهر- برادر  افغانستان  نيز عملا  به  مقياس  گوناگون   وجود  دارد که  بدان  هيچگونه  مقابله و مبارزه لازم  صورت  نگرفته است .

    اينک يک نمونهء از نقش  ضد ترقی  و  نيات  زن  ستيزی  و اسلاميستان يزيدی   را  که  85   سال  قبل  در  امور  قانون  اساسی  کشور مداخله نموده است ، از حافظه خويش دور نکنيم که چنين  آمده  است  : عده ای از ملايان  پس  از عکس العمل  شديد  در  برابر گرايشات  امير امان الله  به  طرف  اصلاحات  مدنی  و آوردن   نورم های  مدنی  در  کشور ، اين   پيشنهادات  را برای شاه ارايه داشتند :

   نکاح صغير جايز است ؛  زن بايد  در خانه تحصيل کند ؛ ملا و قاضی در محاکم مأمورين  شامل اعضای  محکمه  باشند ؛  در مدارس قبل از تحصيل السنهء  خارجی ،  شرح عقايد  و دينيات  خوانده  شود  ؛  محتسب به  احتساب  پردازد ؛  امور ملا و موذن مساجد تنظيم گردد ؛ آزادی فردی عبارت از آزادی در امور شخصی است  نه  در سياست و مذهب  و ديانت ؛ ازدواج  يک  مرد  با چهار زن درست است ؛ ... زنان دست و روی خويش را می پوشند و موی خود را کوتاه نمی کنند ؛ در تدريس ملاها شهادت  نامه خواسته نمی شود ؛  توزيع  تذکرهء  نفوس منع  ؛  در هر حکومتی  يک  نفر ملا  محتسب  مقرر  می گردد ؛  زنان  برقع  خواهند پوشيد ؛  نظاميان  مريد شده  و مرشد گرفته  می توانند ؛  مکتب و انجمن  حمايت از نسوان تا تأسيس مجلس اعيان و  وکلا معطل است .   ( 2  )

   آيا اين پيشنهاد دلالان دين در ضديت کامل قرآن کريم ، انسانيت ، تمدن ، خرد ، جامعه مدنی و دموکراسی قرار نداشته و ندارد ؟ آيا طالبان ، وهابيان ، حزب اسلامی حکمتيار و ساير اسلاميستان خواهان تطبيق پيشنهاد  فوق در کشور ما نيستند ؟

    تاريخ سياسی و اجتماعی ميهن  ما گواه  بر آنست  که تفکرات و سنت های ضد مدنيت و ضد  ترقی  فوق  از قرن ها  قبل بدين طرف در تمام مناسبات جامعه افغانستان حاکم بوده و حتا اين گونه  تمدن  ستيزی ها و تجدد ستيزی ها  در جريان  اين  سه دههء اخير در خيلی از موارد خسارات جبران  ناپذير  را  در افغانستان  به  جا گذاشته اند . دستورات  و عملکردهای  ضد انسانی و ضد اسلامی و ضد  مدنی  اسلام گرايان  سياسی  و علم ستيزان  بومی کشور ما  با  حمايت  القاعده ،  پاکستان ، عربستان  سعودی ،  امارات  متحده  عرب ،  ساير همسايگان  ،  امريکا و غرب  وغيره  به   بهانه های  تطبيق   شريعت  ،  استقرار امنيت ،  جمع آوری سلاح  ، حکومت   وسيع البنياد  و ...  در  افغانستان  تمام  جهان  بشريت   را  به  وحشت انداختند . در اين ميان ، جنايات را که طالبان در افغانستان  انجام  داده و هنوز می د هند در تاريخ  بشر کم نظير می باشند .

 

   چرا ازدواج صغير را فاجعه آفرين ميدانيم ؟

   اول- دختر به بلوغ نرسيده و سن قانونی  اش را  تکميل نکرده است که به  شوهر  داده می شود . دوم- دختر صغير است که از طرف پدر و يا برادر بزرگش  به  زور در  قيد  نکاح  مرد  قرار  مي گيرد . سوم- پدر ، دخترش  را تحت  نام :  پيشکش ، ولور ، طويانه ، شيربهای مادر وغيره به پدر پسر به فروش ميرساند . يعنی دلبندش را مانند الاغ  و اجناس  سودا می کند . چهارم- اين معامله تنها و يک جانبه از سوی پدران دختر نيست ؛ بلکه پدر پسر نيز در اين معرکه  سهم  مساوی دارد . زيرا  پدر پسر آمادگی خريداری دختر  را  ميگيرد و پدر دختر آمادگی فروش دخترش  را به خريدار دارد . بالاخره در اين مسئله  ننگين  و فاجعه آفرين هر دو پدر ، پس از چانه زنی ها و دلالی ملايان و موسفيدان ، قيمت فروش دختر مورد  تاييد  جانبين  قرار گرفته ؛  پدر  دختر خوشحال به خانه بر می گردد که دخترش  را به قيمت خوب  فروخته است  و پدر  پسر نيز خرامان کرده به خانه خود  ميرود  که دختر را برای  پسر خود خريده اند . و ملا هم از هر دو طرف فيض فروان  را می برد . در اين مورد قيمت دختر بصورت پول نقد و جنس از سوی پدر پسر برای پدر دختر تدريجا  پرداخته  ميشود .  بعدا  تدارک  مراسم  طوی ( عروسی ) با  مصرف خانوادهء داماد  صورت  ميگيرد .

    ملا که خود را مبلغ دين خدا در جامعه می داند  ، آيا در اين معامله خريد و فروش انسان دختر خلاف  دستور و ارشادات  قرآن خدا ، نقش دلالی را بخاطر نفع نفس ظالمانه و هوسمندانهء خود بازی نکرده است ؟

    در اين معامله اسارتبار که دختر هنوز طفل است ، نه از قيمت فروش خود  چيزی  را ميداند  و نه حتی برای يکبار هم اگر شده باشد ، پسر را که به همسری اش کانديد نموده اند ، ديده است  و همچنان از تشکيل  خانوادگی  هرگز بوی هم نمی برد . اين دختر  صغير که لباس عروس ( لباس غم ) را به تن  نموده ، با اجبار و اشک  ريزان  از  آغوش  پرمحبت   مادرش  جدا شده ، بطرف خانه شوهر برده ميشود . در همچو تعامل گاهی دختر صغير به مردی به شوهر داده  می شود که  سن مرد دو  و يا سه برابر سن  دختر می باشد . و زمانی هم است که برعلاوه  آن ، دختر صغير برای  شخص زن دار فروخته  می شود . و اکثرا هم دختر و هم پسر نابالغ  جبرا  وادار به  ازدواج  همديگر می گردند که  اصلا دهان شان  بوی شير مادر مي دهند .

    اين چنين ازدواج ها در هر مقطع زمانی و مکانی مغاير دستورات الهی ، منافی نهادهای حقوقی بين المللی و منجمله اعلاميه جهانی حقوق بشر و ضد انسانيت و ضد منافع ملی  هر جامعه و هرکشور اسلامی  و به خصوص خلاف مصالح مردم و ميهن ما در افغانستان اند . 

نتايج ازدواج های اسارتبار و فاجعه آفرين :

    اول- دختر  نابالغ  از نگاه  جسمانی  هرگز آمادگی  همسری  و همبستری  را با  مرد ندارد . زيرا  تمام ارگانهای بدن  دختر در مراحل ابتدايي جوانه زدن  و نمو قرار دارد  و عضلات و استخوانهای اندام دختر در حال شکل گيری است . دختری که قبل از ثمر جوانی به قيد نکاح  مجبور گردد ، از  رشد  جسمی  و طبيعی  باز مانده ، لاغر  و نا توان  با ر می آيد  و در واقع يک انسان  شير سوخته به دنيا غم انگيز خود قدم  می گذارد . در اين صورت قد  دختر کوتاه و  از  لحاظ  جسامت   ضعيف  و حد اکثر عمرش  به 40 سالگی هم نمی رسد که ناگزير سنگ لحد را بوسه می زند .

    دوم- دختری که پيش از ايام پختگی جسمانی به خانه شوهر يعنی باشگاه  ننگ  و اسارت ابد  فرستاده  می شود . اولاد  که  به دنيا می آورد ، طفلش نيز ضعيف البنيه می باشد  و يا شايد طفل  قبل و يا بعد از تولد  نيز  ضايع  گردد . واضحا  طفی که از  مادر ناتوان تولد شده باشد ، دارای رشد عادی جسمی ، روانی ، فکری ، شخصيتی نبوده و از کاروان  ترقی و تمدن به عقب می ماند . لياقت ، ذهنيت ، جرأت او به حد کمال و جمال نمی رسد  و يا شايد هم فاسد بار آيد .

    سوم- دختر صغير شوهر دار ، بهترين بهار و زمينه های رشد روانی ، انديشه و شخصيت يابی را در اجتماع از دست ميدهد . 

شخصيت فردی و اجتماعی او  از پويايي طبيعی  باز مانده و  در مناسبات خانوادگی ، خويشاوندی و ديگر ابعاد اجتماعی در پايين مقام قرار می گيرد . او  از جامعه منزوی است که مرد سالاران نا اورا سياه سر ، کوچ ، عاجزه و ... گذاشته که به دين وسيله نام زن   را هم از او می گيرند .

   چهارم- دختر که قبل از وقت در آغوش شوهر ( يعنی آغوش اسارت ) گرفتار ميگردد ، هيچگاه  از لذت همسری برخوردار نمی گردد . زيرا هم  دختر و هم  پسر در موقعيتی  نيستند که  از ميوه های  همديگر استفاده  کنند  و معلوم  است که  ميوه های  هردو جانب نارس هستند . مثال درختی را می ماند که ميوه اش را قبل از پخته گی به زور کنده و با اجبار تمام به دهن برده  شود که نه مزه دارد و نه داراي مفاد می باشد .

   پنجم- دختر که بطور اجبار توسط پدر و يا بزرگانش  به  زندان  خانه  شوهر سپرده شده ، حق انتخاب آزاد را از دختر ربوده  و دختر از حق طبيعی و انسانی خويش يکبار نی ؛ بلکه بطور دايم محروم شده که همين گونه حق کشی ها ؛ زير بنای حاکميت  مرد سالاری و شؤن  نظام  قبيلوی  را در  مناسبات  اجتماعی ،  مناسبات اقتصادی ، مناسبات  سياسی ،  مناسبات  روانی  و مناسبات فرهنگی جامعه  واپسگرای  قبيلوی  پيش از بيش تقويت می نمايد .

   ششم- دختر که در چنين شرايط  طفلی  را  به دنيا می آورد ، قادر نيست  که  نوزادش  را  مطابق  مقتضيات  زمان تربيت و به جامعه تقديم نمايد . واضحا در صورت که مادر عقب ماند باشد ، طفل او نيز از تربيه سالم برخوردار نخواهد شد .

   هفتم در  شرايط   کشور ما ،  هر زن حد  اوسط  هفت  طفل  را  به  دنيا می آورد  و  يک زن  در  زير  بار  چنين  اولاد داری

( يعنی زن اسير اولاد هم ) بيش از نصف حيات گرانبهای خويش  را  از دست ميدهد . در  واقع  در شرايط زندگانی ناگوار جوامع عقب مانده ، برای  يک زن  داشتن  يک طفل ،  يک  حلقه سوزان ، دو  طفل دو حلقه  سوزان و ... زنجير بردگی و اسارت غمبار برای زن به شمار می آيد .

   هشتم- دختر که به جای  آموزش ، تعليم  و تربيه قبل از موقع  درگير نظام  خانوادگی  اسارتبار گردد ، فرصت  فراگرفتن علم و دانش را به طور دايم از دست داده و اين چانس طلايي را تا  هنگام مرگ هم  نصيب نخواهد  شد .

     همين مکتب ، دانشگاه  و علم اند که  مقام  انسانيت  را  بصورت  شايسته  تثبيت  نموده ؛  تا آدميان  به آن  حد  رشد  و کمال خود نايل آيد که با  تقوا ،  پرهيزگاری  و  شايسته  سالاری  خويش  به  عنوان  نماينده  خدا  در روی  زمين  عرض  اندام  کنند . خداوند لايزال به  دانش و قلم سوگند ياد نموده و انسان را با زيور علم ، خرد  و خود سازی درمبارزه  عليه  جهل و جمود انديشی و ضد هرگونه خرافات و عقبگرايي دعوت کرده است . و همچنان در مورد ارزش علم و خرد و  دانش تعدادی  از  شعرا  چنين داد سخن زده اند :  

ز  دانش   بسازيم  کاخی   بلند      که  از  باد و  باران   نيايد  گزند

به گفته اين شاعر :

ترا علم  در  دين   و  دنيا  تمام       که کار  تو  از  علم  گيرد  نظام

 سخن فردوسی :

خرد  به همه  نيکوييها سر است      تو چيزی مدان کز خرد برتر است (3 )

بازهم فردوسی می فرمايد :

دلی  کز  خرد   گردد   آراسته       چو گنجی بود پر زر و خواسته ( 4 )

 به گفتهء نغز اين شاعر:

چو شمع از پی علم بايد گداخت      که بی علم نتوان  خدا  را  شناخت

استاد بيتاب گفت :

هر که مکتب رفت آدم  ميشود       نور  چشم   خلق   عالم   می شود

 اين شاعر گويد:

همنشينی  به   از  کتاب   مخواه        که   مصاحب   بود گه   و   بيگاه

همچنين  همدم   لطيف  که  ديد        که    نرنجيد     و    هم    نرنجانيد

باز هم به سخن فردوسی:

توانا  بود   هر که   دانا   بود          ز دانش   دل   پير  برنا   بود  ( 5 )

   مسلما زن بی سواد و بی علم ، بجز از طفل بی سواد و جاهل چيزی ديگری به ميهن و مردمش عرضه کرده نمی تواند  که  باز هم عامل آن ، همان محروميت زن از حق تحصيل ، تعليم و تعيين سرنوشت  شان است که از سوی فرهنگ  و نظام  مسلط قبيلوی بر زنان جامعه  جبرا  تحميل گرديده است و جامعه را پوسانيده اند .

   نهم- نتايج ازدواج های غم انگيز و ظالمانه يکی هم اينست که  زن فقط   بايد طفل به  دنيا  بياورد ، لباس  بشويد ، طعام بپزد و خلاصه به تنهائی در زير بار طاقت فرسای کار خانودگی جان  بدهد . و پيش از آمدن  شوهر ، همه  چيز  بدون کم  و کاست آماده باشد ؛ و الا حد اقل مجازات زن ، همانا پدر لنعت گفتن است که نثار زن مظلوم ميشود .

    اين زن سياه بخت که اسير اولاد ، محصور خانه و برده شوهر است ، بسوی  زندگی بی هدف روان است ؛ تا  اينکه ناگهان به سنين 25 و 30 سالگی سنگ لحد گورستان را به صورت آرام و دايم  در آغوش مي گيرد  و حيات  اسارتبار  و اندوه گين اش با پايان همين شب تار و غمبار ميرسد و در قبرستان آزاد ، آزاد و چه آزاد ! می خوابد .

   افزون بر اين است که  در  همچو  ازدواج های  ناگوار  و  ظالمانه  در کنار  پدران  دختر و  پسر ، نقش ملا ،  مولوی  و  موسفيدان خيلی برجسته است . و روحانيون هميشه نان شان در روغن است  و از شب  خواستگاری  دختر تا بعد  از  مرگ دختر در صحنه حضور دارند و نقش  نيرومندی را  در تحکيم  روابط  پوسيده و فرهنگ خرافاتی قبيلوی و ارباب و رعيتی در ميان  جامعه به عهده  دارند .

 

 عدم تطبيق قانونی سن ازدواج در کشور :

    حقوق دانان ،  قانونگذاران ،  مفسيرين وتحليل گران  دانش  و حقوق مدنی  با  توجه  بر اوضاع  اجتماعی ،  سن  ازدواج  را در اهليت ازدواج می دانند . دولت ها  نظريات آنها را  تصويب نموده  که اهليت ازدواج  برای دختر  سن 16 و برای پسر 18 ساله می باشد و در قانون افغانستان نافذ بوده است . ولی در عمل قوانين رسمی تطبيق نشده است ؛ زيرا دولت ها نماينده و حافظ منافع سيستم قبيلوی در اين مرز و بوم  بلاکشيده ما  بوده  است ؛  نه  برای عدالت و  تطبيق  قوانين . از آنجای که  در نظام های جامعه ما ،  فرهنگ  و  شئؤن  سيستم  ديرپای   قبيلوی  حاکم  است و  هيچ گونه  تغييری  در  اساسات   امور  مادی ،  معنوی  ، اجتماعی ، فرهنگی و سياسی جامعه بر مبنای خرد و آگاهی سياسی و غنای فرهنگی ايجاد نشده ؛ پس  هرگونه حکم ، پيشنهادات اصلاحی که از بالا  وارد جامعه گردد ،  هيچ دردی را  مداوا نکرده و صرف برای فريب اذهان جامعه و جهان است و بس .

    زمانيکه حاکميت های  سياسی همواره   به  زور  و با  پشتوانه  کشورهای  خارجی  از  ملت ما  غصب گرديده و چنين نظام ها بطور دايم حافظ منافع اربابان ،  مالکان  بزرگ ارضی ،  مولويان ، قدرت  مداران  و  بيگانگان باشند ؛  چطور ممکن  است که از جمله ،  قوانين اساسی   را  اولا  بصورت  سازنده  تدوين  و بعد  آنرا صادقانه  جهت  اصلاح  امور کانون   خانوادگی ،  اجتماعی ، اقتصادی ، سياسی و فرهنگی جامعه به معرض  اجراء  قرار  دهند ؟  و  يا اينکه  زمام داران  دايما  به  مردم  افغانستان   وعده های آبادی ولايات ،  تأسيس  بيمارستانها ، جاده ها ،  اصلاح سيستم  آبياری و زراعت  وغيره را   رسما  داده اند ؛  اما  در عمل  دروغ  آنها بارها  نيز ثابت  شده است که  يک خيانت آشکار است :

    مثلا در زمانهای  ظاهرشاه ، محمد داود و داکتر نجيب الله هر کدام  شان تعهد  سپرد که  شاهراه  آسيايي کابل- هرات  از طريق مناطق مرکزی به کمک منابع خارجی  و  داخلی احداث  می گردد  و در مطبوعات  وقت  نيز  نشر شد  که عنقريب  کار احداث اين شاهراه در حال شروع است . ولی در عمل عدم  صداقت  هر يکی  از  اين حکام   به  مردمان محکوم کشور ما  به   اثبات  رسيد . اگر اين شاهراه آسيايي از طريق  هزارستان ، کابل هرات را  وصل  می کرد ،  مردم را در امور  تجارت ،  توريسم  ، ارتباط  با جهان خارج ، توسعه  اقتصادی  و فرهنگی مساعدت  می نمود و  مناسبات  اقتصادی  روستايي  تدريجا  جايش   را  به  اقتصادی تجارتی  و نظم  نوين  اجتماعی  و فرهنگی ميداد .

    از همين مثال نيز به خوبی درک می گردد که اغلبا ، نه قوانين به  نفع  ملت و ميهن  طرح گرديده  و  اگر در قوانين دولت های اخير موادهای مثبت نيز درج گرديده بودند ، اجرای آن  هرگز مد نظر گرفته نشد .  زيرا  ماهيت  دولت ها ، مردمی و ملی نبوده و چنين حاکميت ها ممثل اراده بيگاناگان و طبقات ستمگر و صاحبان زور و زر در کشور ما بودند .

رفع سنت های خرافاتی ازدواج در جامعه :

     به نظر من ، اول از نگاه دين ناب محمدی ازدواج اطفال  صغير  به  سنين 6  تا 10 ساله با اکراء نه  قابل  پذيرش است  و نه منطقی  . دوم از لحاظ  انسانی  چنين  ازدواج ها   نبايد   صورت گيرد  و  که  انسانيت  و اسلاميت  ما  را  زير سوال قرار داده  و ميدهد . سوم اينکه ، در  ارتباط  با  موازين   حقوقی  جوامع  جهانی  و اعلاميه  جهانی حقوق  بشر کار بس  ناشايسته  به  شمار می آيد . بناء بر دلايل فوق اگر موضوع حقوق زنان و از جمله ازدواج با صغيران عملا رفع نگردد ، نه  تنها افغانستان هرگز قادر نخواهد بود که در جوامع بين المللی و خانواده  بشری جايگاه  مناسب و شايسته  را کسب نمايد ؛ بلکه  اصلاحات اساسی بناء بر مبنای اقتضای زمان در  تمام نهادهای جامعه درکل و بصورت  خاص درکانون  خانوادگی هرگز ايجاد و نهادينه نخواهد شد .

     در مورد  ازدواج نظر صاحب قلم  اينست که ازدواج  با صغير کاملا از طريق قانون اساسی دموکراتيک آينده  کشور منع گردد و خريد و فروش دختر مجاز نباشد . دختر به هر سنی که باشد به زور به شوهر داده  نشود، دختر و زن بيوه در انتخاب  همسر و ازدواج  و طلاق  خود  عام الاختيار باشد .  زيرا ،  خداوند اين  حق  را  برای  انسان داده است  که  انسان  حق انتخاب  زندگی  و سرنوشت  آينده  خود  را  خودش دارد  و  در قرآن کريم   اکراه  و اجبار از  سوی  انسان   بالای انسان  ديگر  به  هر شکلی  که باشد ، کاملا منع شده است .

خداوند در قرآن چنين بشارت داده است : ما فرزندان آدم را کرامت بخشيديم .  ( 6 )

    اگر دستورات عادلانه  و دموکراتيک  قرآنی  برای  تحقق کرامت انسان  ، سعادت  و حيات خردمندانه  و  ترقی  نظام مادی  ، اجتماعی و معنوی بشر قابل قبول است ، و اگر اعلاميه جهانی حقوق  بشر  جهت  برقراری عدالت اجتماعی  و همچنان  زدودن  هرگونه تبعيض و جمود نگری در جامعه مورد پذيرش است ، و اگر به  قوانين  پسنديده  و مشروع  بين المللی بدون  ريا  عملا ارج می گذاريم ، و  بالاخيره  اگر  به  آرمان  و  کرامت  انسانی  باورمند  هستيم  که  هيچ   شک و  ترديد  هم  نيست ؛  پس  با  مقتضای  عصر کاملا ضرور است  که برنامه  تحقق تساوی  حقوق حقهء مرد و زن را در تمام سيستم نظام جامعه تطبيق  نموده و تا کرامت انسانی تمام اعضای جامعه با  وجه  احسن و عاقلانه در مسير تکامل  تدريجی ،  مسالمت  آميز  و پويايي لازم  قرار گيرد و بدين  وسيله  تحقق انديشه و آرمان های انسان محوری و انسان سالاری را در  اذهان و قلب های ما انسانها زنده کنند و تا جوامع  بشری  تدريجا به نعمت و ماهيت واقعی و تکاملی لازم انسانيت و کرامت والای  انسانی  شکوهمند  و ناب نايل آيند . 

تجويز ازدواج پس از ختم مکتب و دانشگاه :

    اگر ازدواج قبل  از ختم مکتب و دانشگاه صورت گيرد ، خيلی مشکل خواهد بود که جوانان  با متاهل بودن و  مسؤليت  کانون خانوادگی خودها مؤفق به ختم درس و تحصيل خويش گردند . زيرا ، زمانيکه جوانان دختر و پسر صاحب اولاد شدند و افزون با مشکلات اقتصادی و اجتماعی ديگر ، ناگزير می شوند که دوسيه درس و تحصيل را با درد و دريغ فراوان به طور ابد  بسته  کنند و اين بهترين  فرصت  کسب  دانش را از دست بدهند . علاوه برآن ، جامعه  ما  به آن حد کمال  و جمال  نرسيده است که  جوانان  همسردار در جريان درس و تحصيل هم  از نعمت کار  و ساير  رفاء اجتماعی- اقتصادی  برخوردار باشند و تعليم  را که  طولانی نيز گردد  تا حدودی مؤفقانه به  انجام  برسانند . ولی  باوجود آنهم  در روند کانون  خانوادگی ادامه  کار و هم تحصيل  برای يک دختر و پسر متاهل  خيلی  دشوار و حتا  ناممکن است .

    تأکيد بر اينکه اگر تعليم ، تربيه  و آموزش از صنف اول تا ختم  صنف 12 برای اطفال  و جوانان  دختر  و پسر اجباری گردد . و در اين صورت وقتی يک جوان از صنف دوازدهم  فارغ ميشود ، اقلا از لحاظ  جسمانی ، فکری ، اجتماعی وغيره آمادگی نسبی تعيين سرنوشت ، ازدواج  ، شموليت در  دانشگاه ،  کار کردن  وغيره را بدست آورده است . و اگر يک  جوان از  دانشگاه  فارغ شود که کم  و بيش سن 24 سالگی  را  نيز تکميل نموده  است ، او بصورت عقلانی و شايسته ميتواند که تعيين سرنوشت نمايد . مثلا :  يک  جوان  ( دختر و يا پسر ) که  فاکولته  را  تمام  نموده ، در موقعيت قرار دارد  که  با شايسته  سالاری و طبق خواست خود ، با توجه  با  تحصيل رضايت  والدين  و متعلقين شان  دست  به  تشکيل کانون  خانواده  ببرد . زيرا چنين  جوان  با آگاهی و خوشی به رضا ازدواج سالم می کند و به توان خود متکی است . پس با چنين شرايط اند که يک  جوان اهليت لازم   ازدواج  را صاحب شده و يقينا که  بازدهی  اين گونه  ازدواج ها  يک  کيفيت  نوينی را  در بطن کانون  نظام خانوادگی کهنه  بوجود آورده  و زير بنای تحقق جامعه مترقی و عصری را با ارمغان خواهد آورد .

     به نظر راقم اين  سطر در آينده اگر حد  اقل  قانون  ازدواج  بعد  از ختم صنف 12  و  حد اوسط ازدواج بعد  از فراغت دورهء دانشگاه برای  جوانان  و بخصوص دختران  در  قانون  اساسی  دموکراتيک  طرح  و عملا  در جامعه پياده گردد و همچنان  ساير دختران و زنان بی سواد و کم  تعليم  قانونا  از حق  ازدواج  داوطلبانه  خودها  نيز  برخوردار گردند ؛ در  اين صورت  بخش مهم بحران  و ازدواج های فاجعه آفرين جامعه کاهش  يافته و بنياد کانون خانوادگی نوين  با زير بنای عقلانيت ، منطق و خرد سالاری و مطابق  با بستر تکامل ضرورت زمان گذاشته خواهد شد .

فصل نوين و اميدوار کنندهء کشور :

     فعلا همه به اين باور اند که  پس  از 23 سال  جنگ  و به  ويژه  با  سقوط حاکميت  سياه طالبان و القاعده ، فصل  نوينی  در افغانستان  گشوده  شده  و  افغانستان   حامی   بين المللی   پيدا کرده  است .  و اينک  پس  از  تشکيل  دولت  انتقالی  در  کشور در متن قانون اساسی جديد جايگاه مناسب و عملی را برای تحقق تساوی حقوق حقهء زنان با  مردان  نيز مد  نظر گرفته  نشده ؛ که جای خيلی افسوس است و باز هم مانند گذشته ها ، يک جبر بزرگ در  مورد  سرنوشت  زنان  ميهن ما صورت گرفته است . مرد سالاران  با سنت های  عوام  فريبانهء  خود ها ، حضور  سموليک  تعداد  محدود  از  زنان  را   در کابينه  و ادارات دولتی وغيره  مانند متوليان  سياسی گذشته  روی  ملحوظات  خاصی سياسی  به  نمايش گذاشته اند ؛ تا  اقشار اناث و مردم کشور ما و جوامع بين المللی را  اغفال کرده باشند .

    اگر در آينده حقوق زنان با شفافيت کامل در متن قانون اساسی  دموکراتيک  که  ممثل اراده  دلاانگيزانهء  مردمان  صلح  پسند و عدالتخواهی ما باشد ، تصريح نگردد و عملا  حقوق  طبيعی ، اجتماعی- سياسی و دموکراتيک زنان در جامعه با عقلانيت پيگير تحقق  نيابد ،  بحران کشور  با  انواع گوناگون  ادامه  خواهد يافت . و همچنان  افغانستان  بدون  مشارکت عادلانه ودموکراتيک زنان در بطن  ساختار اجتماعی و سياسی جامعه ،  صاحب زايش تفکر  جديد شکوهمند  و نظام  مودرنيته  نخواهد شد . و باز هم  اين بار دولتمردان  مرد سالار و خودکامه به بازی گرفتن  نام های  دموکراسی ، شايسته سالاری ، رعايت حقوق بشر ، تساوی حقوق زن و مرد و .... زنان و جامعه ما را  فريب داده  و آنان   را  از کاروان  تکامل ضرورت زمان  و  پيشرفت های  مادی ،  اجتماعی  و معنوی  باز نگه  می دارند .

     اکنون در صورت که قوای امريکا ،  ناتو ،  نيروهای حافظ  صلح  ملل متحد  و دولت  افغانستان صادقانه   خواهان  يک  نظام نوين و با توجه  با شرايط  عينی و ذهنی در کشور ما اند  که  ممثل  اراده  مردم  باشد  ؛  آروزومنديم  که  همه با هم  متحدانه در قانون اساسی آينده نه تنها حقوق  دموکراتيک کليه  اقشار زنان را تثبيت و تطبيق نمايند ؛ بلکه  حقوق عادلانه و دموکراتيک تمام  جوامع و اتنی ها و پيروان  مذاهب  و اديان ساکن  و تابع  در  کشور  عالمانه  تصويت  و  با  مشارکت   و نظارت  کامل مردم  و  ارگان های حکومت دموکراتيک آينده  و سهم فعال نهادهای  مدنی در جامعه عملی گردد .

     زمانيکه زنان با بيش از نصف نفوس بدنهء جامعه را به خود اختصاس داده و اگر با  حضور عينی  خويش  در نظام اجتماعی جامعه ، از کليه حقوق اجتماعی-  سياسی  خودها قانونا  با  مردان  يکسان  برخوردار شوند ،  در اين جاست  که  در  واقع  زنان مشتاقانه با آگاهی  سياسی  و حضور نيرومند  خود ها  در جوار  مردان  دموکرات  و  خرد سالار  و جامعه  ما ،  در  مبارزه عليه هرگونه  نابسامانی های اجتماعی- سياسی ،  تمدن  ستيزی ها ،  جمودنگری ها  ،  اسلاميستان   سياسی   خرد ستيز ،  وهابيت ، طالبانيزم ، تروريزم ، مردسالاری ها و ... و نابودی بقايايي طالبان  و القاعده  و حاميان شان ،  صادقانه  پيکار خواهند نمود ؛  تا بدين وسيله هم  پيش  شرط های  هوشمندانه  امنيت ،  تشکيل  اردوی ملی  ، استقرار و ثبات سياسی ، ايجاد  نهادهای منطقی دولت متحده مرکزی و سيستم  جمهوری  پارلمانی ،  بازسازی  نهادهای  معنوی و مادی  جامعه ،  اعاده  حقوق  بشر ،  افزايش ثرؤت ملی ،  تحقق  حقوق  عاقلانه زنان ،  و  زير بنای  نظام مردم سالاری  بر منای عقلانيت  و خرد ورزی و انسان محوری  در  همهء بنيادهای مادی  و معنوی  جامعه  در کشور  مساعد گردد . و منبعد  افغانستان  پيام آور  صلح ،  امنيت و کمک های انسان دوستانه برای تمام جهان بشريت و بخصوص برای جوامع و کشورهای مصيبت زده و مستحق  باشد ، نه  صادر کننده  تروريزم ، طالبانيزم ، مواد مخدره ، قاچاق وغيره به  کشور های  خارج . و نه  بعد از اين جهان  و جامعه  ما  شاهد  زن  ستيزی و نابودی نهادهای تمدن  و خرد  در افغانستان باشند .  با  اجازه خوانندگان  محترم  و گرانقدر و با تقديم  اين کلام  شادروان استاد خليل الله خليلی مطلب را خاتمه می دهم :

   زن  اگر  نيست  ،   زندگانی   نيست        مردمی نيست  مهربانی  نيست

          دامن  زن   چو    بوستان     خداست       گلشن   مهرو  آشيان   وفاست (7 )

با اميد تحقق جوهر خرد  و انسان سالاری در سراسر جهان و به خصوص در افغانستان عزيز .

و من الله  توفیق

 

پاورقی :

1-   پامير به خون خفته ص 45 ، گزيده شعرهای شابی بی ناله ، 1380

2-   ص 137 ، ديموکراسی چيست ؟ مولف : دای فولادی .

3-  ص 403 امثال  و حکم مردم هزاره ، پژوهشگر و گرد آورنده محمد جواد خاوری .

4- ص 403 امثال و حکم مردم هزاره ، پژوهشگر و گرد آورنده  محمد جواد  خاوری                                                                                           

5- ص 40 امثال و حکم  مردم  هزاره ، پژوهشگر و گرد آورنده  محمد جواد  خاوری .

6-   ديموکراسی چيست ؟  مولف: دای فولادی ، ص 67 . قرآن شريف ، الاسراء / 70

7- سرود خون  گزيدهء آخرين سروده های استاد خليل الله خليلی ، 1368

زن محوران مرد ستیز

 نوشته:مهسا طایع  -  شايد عنوان مقاله ام، قدري ناموزون به نظر برسد، زيرا همواره جنگ و ستیز بر سرمسأله مرد و زن، زن ستيزي و مرد محوري را، موضوع قرار داده است. از فرهنگ ما ثوري هاي زلاندنو تا بزرگ خدايان در روم، از تمدن هند در عصر مائو تا فرهنگ قرون وسطايي اروپا، از شواليه گري قرون وسطی تا حيات روستايي در اروپاي قرن هفدهم وپس از آن هم در سراسر مشرق و خاور دور و نزديك و ميانه و تاكنون...

 

اما مسأله زن، در افغانستان از زماني به يك موضوع جنجالي وپرازتنوع مبدل شد كه اين مسأله به سرعت به يك مسأله سياسي تبدیل گرديد. كساني آمدند و بدون اين كه از مناسبات و چگونگي ارتباط زن و مرد در جامعه ما شناخت پيدا كنند و حكم دين ما را در باره ی زن و منزلت او بدانند، مردها را به جرم زن ستيزي و اين كه چرا اين گونه بي رحمانه و با ذهنيات متحجرانه براو مي تازد، به محكمه بردند و برايشان حكم صادر كردند.

بديهي است كه زن در افغانستان محروميت هاي زيادي را متحمل شده است، اما اين همه ي واقعيت نيست، همچنان كه زن در كشور هاي مدعي حقوق بشر، آن چنانكه نمايش داده مي شود، جايگاه بايسته اي ندارد.

ما در جامعه اي زندگي مي كنيم با سنت كهنسال مردسالارانه ی كه به سختي مي توان اصول نهادينه شده در آن را تغيير داد، از طرفي متأسفانه خود زن در افغانستان، خود را انساني در جه دوم قلمداد مي كند و چيزي بدتر از اين نيست كه خود آن را باور دارد و حتي به فرزندان خود القا مي كند ،چنين فضايي را با شعار نمي توان متحول كرد. براي هر تغييري در ابتدا لازم است خود زنان از جايگاه فرو دستي كه دارند، نا راضي باشند تا انگيزه تغيير در آن به وجود آيد. جنبه ی ديگر قضيه وجود فضاي بي ثبات و نا امن در جامعه بوده است كه همواره منافع زنان را بيش تر مورد تاخت و تاز قرار داده است. در صورتي كه مردها نتوانستند به دليل عدم فضاي مناسب از رشد فكري و اجتماعي، برخوردار شوند، چگونه مي توان آن ها را محكوم كرد كه حق و حقوق زنان را پايمال مي كنند؟ مگر حق وحقوق در افغانستان تعريف شده است؟ ... مگر ما صاحب قانوني شده ايم كه هر كس بتواند به عنوان يك انسان جايگاه و مسووليت ها و بايد و نبايد هايش را درآن فراگيرد؟ مگر ما اسلامي را كه به آن مي باليم و همه ي عزت و غرور و سربلندي مان را از همين منشأ بزرگ، كمايي مي كنيم، بر روي طاقچه هاي خانه هاي مان محبوس و محصور نساخته ايم؟!

محكوم كردن هريك، از سوي ديگري، تنهادليل برفقر تاريخي و فقر شناختي از اسلام و اوضاع جامعه ماست. مشكلات ما خيلي حادتر از پرداختن به مسأله زنان است. تحقق تمام خواسته ها، در گرو حل معضلات كلي جامعه است. اگر مسائل اصلي ما حل شوند، و ما در جستجوي آنچه هستيم به آن نايل آييم، مسائلي مثل مشكلات زنان به خودي خود حل مي شود.

از زماني كه شعار هاي دمكراسي و حقو بشر، سخنان مسلط جامعه ما گرديد، تاچه حد منافع مردم، تأمين گرديد؟ و زن توانست از دل سنت ها راه برون رفتي را براي وضع نابسامان خويش بيابد و به اصطلاح از قافله ی تمدنی كه برايش ترسيم شده بود، عقب نماند؟

كساني كه از موضع و پايگاه مدعيان حقوق بشر، دفاع از زن ستم كشيده و پايمال شده در افغانستان را درشيپور هاي خويش مي دمند، كساني اند كه پدران، برادران و همسران همين زن ها را به دليل سال ها مبارزه و از خود گذشتگي شان و قرباني كردن همه ي آمال و آرزو هايشان و هست و بودشان در دفاع از خاك و سرزمين شان به جنگ سالار و تفنگ سالار متهم مي كنند و برآن ها مي تازند. و هيچ عقل سليمي و منطق قابل اتكايي نمي تواند بين اين دو توازن و همگوني، بيابد. اگر چه زن در تقسيم بندي هرم قدرت، ضعيف ترين حلقه جامعه ما به شمار مي آيد اما همين زن توانست پرورنده نسلي جسور و شالوده شكن باشد و درسرفصل هاي مهم تاريخ، نقشي بزرگ در پرورش شهامت اخلاقي و ايستادگي، ايفا نمايد، و همين است که تأكيد ما به همه مسوولين اينست كه بهتر است به جاي تقليد هاي كوركورانه، و سردادن شعار هاي توخالي، يك روز را به افتخار زنان مبارزي كه تاريخ به نام شان مي بالد، به افتخار مادران شهدا وهمسران شهدا، به نام روزن ملي زن نامگذاري نمايند تا در آن چهره ی واقعي زن افغان ترسيم شود. زن در همه ی جاي افغانستان در قفس ذهن و در زندان آهنين فرمان هاي مرد سالارانه، گرفتار نيست كه اگر اين گونه مي بود، نمي توانست در دوران جنگ و نابسا ماني، چنين نقشي دليرانه و قهرمانانه اي را ايفا نمايد.

كساني كه به دلايل سياسي و اجتناب از متهم شدن به زن ستيزي و يا هر تحجرو كوته نگري ديگري، به شعار گرايي مي پردازند و با مدعيان حقوق، همنوا مي شوند، حتي اگر اين برنامه هاي تبليغاتي صداقت و علاقه صاحبان خويش را به همراه داشته باشد، در باز كردن فضا براي حركت زنان از ركوردو انحطاط و عقب ماندگي، نمي تواند هيچ نقش تعيين كننده و مثبتي را داشته باشد، شايد بتوان با چنين شعار ها و نمايش هايي برخي جايگاه و حق و حقوق را در قانون براي زن ها ايجاد كرد اما از تحول ذهني و دروني ميليون ها زن ستم ديده، ستم پذير، خبري نخواهد بود. هدف هايي كه فاقد روح و نيروي حركت باشند، نمي توانند در راه گشايي مسايل زنان سهيم شوند. تنها تغييرات ظاهري و اجازه ی كار در اجتماع، براي زن نشان از پختگي و بلوغ فكري او نيست و نمي تواند جامعه اش را متمدن جلوه دهد، شيفته کردن زنان به انديشه هاي بيروني، موضوعي نيست كه مسوولين ما به سادگي از كنار آن مي گذرند، تا وقتي اين شعار ها جريان داشته باشد، هرلحظه ممكن است زن در جامعه ما اسير الگويي شود كه قدرتمندانه تر تبليغ و تحميل مي شود.

بنا بر اين توجه به نتايج و پيامد هاي اجتماعي و سياسي يك تفكر اهميت به سزايي دارد و اميد بستن به فرمان هايي كه ازبيرون صادر مي شود، گشايشي در مشكلات متعدد ما به وجود نخواهد آورد. حركت روبه جلو و حركت تكاملي، بدون نقد حال و گذشته، عملي نيست، آينده اي كه هنوز ما به آن نرسيده ايم و تجربه نكرده ايم.

آينده اي كه در آن نه مرد محوري باشد و نه زن ستيزي، و اين انسان باشد كه در جامعه تعريف شود و قدرو منزلت انساني اش، احترام گردد به هر حال بايد فكر نوسازي ضربتي يا ايجاد تحولي سريع در هر موضوعي را كه از بالا طرح آن ريخته شده باشد كنار گذاشت. در مقابل بايد به هزاران تجربه آگاهانه و پراكنده اي انديشيد كه به ما امكان مي دهد، آينده را آن طور كه بايد ترسيم كنيم. بعضي نسل ها براي خلق كردن پابه عرصه ی حيات مي گذارند و برخي ديگر براي حفظ آن . ما با هردو مسووليت زاده شده ايم، حفظ آنچه كه گذشته است و خلق آنچه كه بايد. كساني كه با تحول تاریخی، ديروز مجبور به مبارزه و جهاد بودند، امروز مجبورند سر نوشت خود را آن گونه كه ساختار جامعه شان تقاضا مي كند، بسازند...

گفتم:

اين باغ ار گل سرخ بهاران بايدش؟...

گفت: -صبري تا كران روزگاران بايد ش....

 

هم قفس! ‏ آسمان ما كجاست؟!‏

مهسا طایع از کابل -   ترانه سر كن كه هر چند پشت اين ميله هاي بلند و سياه، اسير ‏مانده اي، اما ترانه ی تو آواي بشارت آزادیست...‏ هيچ كس نمي تواند آواز من و تو را به پاي اين ميله ها ببندد، ‏مگذار كه در اين باغ پرآتش، شوق پرواز روي بال هايت تبخير شود.‏

هم قفس! ‏ آسمان ما كجاست؟!‏

نوشته: مهسا ‏طايع
   

هم‎ ‎وطن،
هم‎ ‎نژاد،
هم‎ ‎خون،
هم‎ ‎كيش،
همدرد!‏
من و تو، فرزند قرن هاي پياپي درد و رنج هستيم، من و تو نيز ‏ناشكفته و بال فروبسته مانديم، من تو نيز تنها نظاره گرچشم هاي ‏شب بوده ايم كه ترانه ی سودايي مان را سرمي كند،... من و تو ‏نيز در تنگناي دلواپسي ها و در تلاطم حادثه ها سرگردانيم، و ‏تنهايي جاويدمان را غمناكانه مي ناليم....‏
من و تو نيز فروغ طلعت صبح را ستايش كرديم، اما چه مي دانستيم، ‏آفتابي كه بر ما نيز طلوع مي كند، سياه است!‏
زمان لاشه ی تاريخ را به دوش كشيد، تا باز هم ثانيه هاي داغ ‏كوبي شوند، و روزن اميد، همچنان ناپيدا بماند.‏
تا بازهم غنچه هاي نيمه باز راكد، در تهاجم باد ها پرپرشوند، ‏تا بازهم دشت ها، خواب سبزه ها، خواب چمن ها، خواب جويبار ها و ‏نهر ها را ببيند، تا باز هم پيكر خسته ی شب، گريه ی كودكان ‏ناخواب شب دراز را در پيكر خون آلود و سياه خود بپیچد. تا باز ‏هم چشمه ی آب، رؤياي شيرين فرسنگ هاي خشكي شود...‏
اين جا همه در كناره ی ظلمت جاگرفته اند و كسي نيست تا شب را ‏به آفتاب بدل كند، گويي اين جا هرگز بهار نمي آيد تا خرمن خرمن ‏شعر و شكوفه ببارد... هركسي اين جا اقليم غنچه ها را به نام ‏خود ثبت مي كند... بي آن كه حتي يك گل صداقت از وجود ش ‏بشكفد...‏
من و تو
اسير مانده ايم؛ در ابعاد اين باغ خاموش!‏
بي آن كه يكبار، حتي يكبار به تماشاي باراني از آفتاب بنشينيم،
بي آن كه يكبار، حتي يكبار، از اين افق هاي تيره رنگ پرگشوده