اسارت پنجاه‌هزار کودک در داش‌های خشت‌پزی کابل

ظفرشاه رویی- روزنامۀ هشت صبح

بنیاد سیاسی «فریدریش ایبرت» آلمان و اتحادیه ‌ملی کارکنان افغانستان، در گزارشی می‌گویند که در اطراف شهرکابل نزدیک به پنجاه‌هزار کودک که به‌گفته‌ی این نهادها سن اکثریت‌شان از پنج‌سال تجاوز نمی‌کند، در داش‌های خشت‌پزی مصروف کارهای شاقه و طاقت‌‌فرسا هستند.

این نهادها در گزارش‌شان می‌گویند این کودکان که به خانواده‌های‌فقیر تعلق دارند، مجبورند که همه‌روزه از ساعت هفت ‌صبح الی هفت ‌شام در داش‌های خشت‌پزی، عمدتا در ساحه ولسوالی ده‌سبز کابل، کار کنند.

فرانک هنتک، مسوول بنیاد فریدریس ایبرت در افغانستان، روز گذشته در یک کنفرانس خبری با ارایه گزارشی در مورد وضعیت کودکان کارگر در داش‌های خشت‌پزی کابل، وضعیت کودکان کارگر را در کابل برای دولت‌ افغانستان و جامعه‌جهانی «شرم‌آور» توصیف کرد. آقای ‌هنتک افزود که وضعیت نامناسب برخی از خانواده‌ها باعث‌ شده است تا شماری از کودکان به کارهای شاقه و خارج از توان‌شان رو بیاورند. فرانک هنتک می‌گوید: «تنها در فاصله بیست کیلیومتری پایتخت که در آن هزاران تن از اشخاص‌ ملی و بین‌المللی به‌خاطر دفاع از حقوق ‌بشر کار می‌کنند، جای ‌شرم است که بیشتر از پنجاه‌هزار کودک در داش‌های خشت‌پزی تحت اسارت و غلامی قرار گرفته‌اند و کارهای شاقه انجام می‌دهند.»

مسوول بنیاد فریدریش ایبرت تاکید کرد با آن‌که تمام نهادها از انجام کارهای شاقه توسط کودکان در افغانستان آگاهی دارند، اما تاکنون برای جلوگیری از کارهای شاقه و طاقت‌فرسا توسط کودکان، یک اقدام جدی و کارا صورت نگرفته است.

با این‌حال، تهیه‌کنندگان این گزارش می‌گویند که در اکثر داش‌های خشت‌‌پزی در کابل، خانواده‌های فقیر به «اسارت» گرفته شده و این خانواده‌ها نیز به‌خاطر ادای قرض شان، مجبورند که از کودکان خود کار گیرند. اسدالله مجبور، یک‌تن از تهیه‌کنندگان این گزارش می‌گوید که اکثر کودکانی که در داش‌های خشت‌پزی مصروف کاراند، پنج تا هفت سال سن دارند و برای دوازده ساعت در روز کار می‌کنند. او گفت: «ما مدت چند روز در ساحات ولسوالی ده‌سبز، بگرامی و پای‌منار تحقیقاتی انجام دادیم که در این ساحات نزدیک به پنج‌صد داش خشت‌پزی وجود دارد. کسانی‌که در این داش‌ها کار می‌کنند اکثرا از ولسوالی بتی‌کوت ننگرهار و پغمان هستند. ارزیابی‌ای که کردیم، بیشتر کودکان از سن پنج تا نه ساله از ساعت هفت صبح تا هفت شام در آن‌جا کار می‌کنند.»

تهیه‌کنندگان این گزارش می‌افزایند کسانی‌که مسوولیت خشت‌مالی را در داش‌های خشت‌پزی کابل به اجاره گرفته‌اند، با خانواده‌های خود در این داش‌ها به‌سر می‌برند. به‌گفته‌ی آنان، هیچ‌نوع زمینه دسترسی به‌ خدمات ‌آموزشی و صحی در این ساحات برای کودکان کارگر مساعد نشده است.

کودکانی که از خستگی خواب می‌روند

برخی از کودکان کارگر در داش‌های خشت‌پزی کابل گفته‌اند که، به‌دلیل فقر خانواده‌های‌شان، تن به انجام کارهای شاقه داده‌اند. انیسه‌گل، دختر ده‌ساله‌ا‌ی که در یکی از داش‌های خشت‌پزی کابل کار می‌کند، گفته است که او روزانه یک‌هزار دانه خشت می‌زند و در بدل آن 380 افغانی به‌دست می‌آورد. این کودک کارگر افزوده است: «وقتی ساعت چهارصبح پدرم مرا از خواب بیدار می‌کند تا به ‌کار بروم، واقعا ناراحت می‌شوم.» انیسه‌گل می‌گوید: «اوقات کار بسیار دراز است و اکثرا در حین کار مرا خواب می‌برد.» به گفته‌ی این کودک کارگر، در داش خشت‌پزی، کارهای شاقه بدوش کودکان است. وی گفته است: «در هر داش از 60 الی 120 نفر کار می‌کنند که در هر داش تخمینا 40 تا 45 کودک مشغول کار هستند. البته اکثرا کارهای شاقه از قبیل لگد‌ کردن گل، انداختن گل در قالب خشت و خارج کردن گل از قالب خشت بدوش کودکان خردسن می‌باشد. من روزانه یک‌هزار خشت می‌زنم و پول مزد کارم 380 افغانی است که از آن‌جمله سی افغان را باشی (صاحب کار) از ما می‌گیرد. کار ما از ساعت چهار صبح شروع تا هفت‌ شام ادامه پیدا می‌کند.»

هم‌چنین حضرت‌گل، یک کودک دیگر، گفته است او زمانی که از کار مرخص می‌شود به حدی خسته می‌باشد که حتا نمی‌تواند دست و روی خود را بشوید. او می‌گوید: «راضی نیستم به‌خاطر این‌که پدرم به‌زور بالایم کار می‌کند و می‌گوید اگر کار نکنم همه‌ی ما گرسنه می‌مانیم. این حرف‌های پدرم مرا وادار می‌سازد تا از کارم رضایت داشته باشم. من هرروز، از وقت اذان نماز صبح، به کارم شروع می‌کنم و تا شام آن‌قدر مانده و خسته می‌شوم که حتا توان آن را نمی‌داشته باشم تا دست و روی خود را با آب، تازه کنم.»

خیلی از کودکان در داش‌های خشت‌پزی با والدین‌شان کار می‌کنند. به گفته‌ی مسوولان بنیاد فریدریش ایبرت و اتحادیه کارکنان افغانستان، این خانواده‌ها در فصل گرما به کابل می‌آیند و در فصل سرما به ولایات گرم‌سیر، از جمله ننگرهار، می‌روند. بی‌بی‌شیرین، دختر خوردسالی که در یکی از داش‌های خشت‌پزی کار می‌کند، می‌گوید: «در این داش خشت چهار خواهر دیگرم که نسبت به من خردتر هستند نیز، یکجا با پدرم کار می‌کنند. کار ما بسیار شاقه و سخت است. پدرم ضعیف و مریض است، از همین خاطر اکثر کارها را من و خواهرانم یک‌جا با مادرم انجام می‌دهیم.» بی‌بی‌شرین می‌افزاید: «مادرم شبانه با پدرم گل ‌را‌ تر و آماده‌ی قالب‌زدن می‌سازد، بعدا صبح وقت من، با خواهرانم، کار را شروع می‌کنم.»

با این‌حال، فرانک ‌هنتک از دولت افغانستان و نهادهای بین‌المللی مدافع حقوق کودکان خواست تا به‌ وضعیت کودکان کارگر در این کشور توجهی جدی کنند. وی همچنین افزود کسانی ‌که کودکان را برای انجام کارهای‌شان استخدام می‌کنند، آینده یک نسل را خراب می‌سازند.

براساس آمارها، نزدیک به یک‌و‌نیم میلیون کودک در افغانستان مصروف کارهای شاقه هستند. نهادهای حقوق ‌بشری و مدافع حقوق‌ کودکان گفته‌اند با آن‌که طی سال‌های اخیر کمک‌های هنگفتی در افغانستان صورت گرفته‌است، اما وضعیت کودکان همچنان نگران‌کننده باقی‌مانده است.

این گزارش در حالی منتشر می‌شود که دولت افغانستان تمام کنوانسیون‌های بین‌المللی در مورد حمایت از حقوق‌ کودکان را امضا کرده است.

 بازگشت به بالای صفحه