افغانستان ، د بزکشۍ میدان !
لیکوال : نثار احمد صمد

....ښه ، نو افغانستان څنګه د بزکشۍ میدان دی ؟ هغه داسی چی امریکا خو نن افغانستان اشغال کړی او خپل ګوډاګی رژیم یې په جعلی او قلابی توګه « قانونی ! » کړی دی ، په لس ګونو پوځی اډې او ۶۸۰۰۰ پوځیان پکښی لری ، په خپل سر پوځی عملیات او بم ورۍ کوی ، په بګرام او کندهار او نورو ځایونو کی غیرقانونی جېلونه لری ، چی زړه یې وی هغه کوی او دا بې خاونده او بې غمخوره هېواد وړیا په لاس ورغلی او عام اختیار یې لری .....



افغانستان په یوویشتمه پیړۍ کی دغه سیمه ییز او ستراتیژیکی اهمیت میندلیً دی :
۱ ـ افغانستان د منځنۍ آسیا ، جنوبی آسیا او منځني ختیځ تړونکې نقطه ده ؛
۲ ـ افغانستان د ایران ، پخواني شوروی اتحاد ، چین او پاکستان سره ستراتیژیکی پوله جوړوی ؛
۳ ـ افغانستان هغه ځمکنی پُل او د تیلو او ګاز د نل یو باالقوه دالان ( راهرو ) دی چی د کسپین حوزه د عربي سمندرګي سره تړی ؛
۴ ـ افغانستان هغه سوق الجیشی موقعیت دی چی نن د « ورېښمو نوې لاره » بلل کیږی ؛
۵ ـ افغانستان د څلورو اټومی قدرتونو یعنی چین ، روسیې ، پاکستان او هند سره په تماس کی واقع دی ؛
۶ ـ افغانستان د پنتاګون د راتلونکو پلانونو لپاره همدا نن د پوځی اډو مرکزی هسته ګرځېدلې ده ؛
۷ ـ افغانستان د امریکا د راتلونکې « سترې لوبی » عمده مورچل جوړوی ؛
۸ ـ افغانستان د سالمو او ثابتو کانی موادو خزانه هم ده لکه طبیعی ګاز ، پټرولیم ، د ډبرو سکاره ، مس ، کروم ، تلک ، بیرایټ ، سلفر ، سرپ ، جست ، اوسپنه ، یورانیوم او باالاخره قیمتی ډبري او نور ( خو دم ګړﺉ یوازی یورانیوم او طبیعی ګاز په غلا ورڅخه وړل کیږی ) ؛
۹ ـ افغانستان نن د نارکو ډالر ( مخدره ییز ډالر ) لویه منبع هم ده چی د کاله څلور بلیونه ډالره عاید جوړوی . روسان له دې درکه سخت په عذاب دي . ویکټور ایوانوف څو څو واره نړیوالو مراجعو ( لکه ملګرو ملتونو او ناټو ) ته شکایت کړی چی د افغانستان هیرویًن هر کال دیرش زره روسان وژنی ( یعنی په افغانستان کی د شوروی د پوځی تلفاتو دوه چنده کسان هر کال ! )

ښه ، نو افغانستان څنګه د بزکشۍ میدان دی ؟ هغه داسی چی امریکا خو نن افغانستان اشغال کړی او خپل ګوډاګی رژیم یې په جعلی او قلابی توګه « قانونی ! » کړی دی ، په لس ګونو پوځی اډې او ۶۸۰۰۰ پوځیان پکښی لری ، په خپل سر پوځی عملیات او بم ورۍ کوی ، په بګرام او کندهار او نورو ځایونو کی غیرقانونی جېلونه لری ، چی زړه یې وی هغه کوی او دا بې خاونده او بې غمخوره هېواد وړیا په لاس ورغلی او عام اختیار یې لری .

په افغانستان کی د تیرو ۸ کالو راهیسی د امریکا په مشرۍ د نړۍ څلوېښت بډای ترین هېوادونه دخیل دي ، لاکن افغانستان بیا هم د دنیا د ۱۹۲ هېوادونو له جملې نه د ترقۍ او انکشاف له مخی د پای لخوا شپږم هېواد دی . د دې ځوړتیا څخه معلومیږی چی امریکا او لویدیځ حتی پسله اتو کالو څخه بیا هم د افغانستان اساسی ترقي او ښېرازي نه ده غوښتې . ځکه ، افغانستان دم ګړﺉ زیات مقدار طبیعی او قیمتی مواد ګټی ته تیار نه لری چی لویدیځ راجلب کړی ، بلکی کوم څه چی فعلأ تیار لری هغه د افغانستان ستراتیژیکی او سوق الجیشی موقعیت دی چی د سیمی پر هره طبیعی منبع او زیرمتون باندی د ورخلاصېدو آسانه او لنډه لاره او هم د چین او روسیې د احتمالی راخوځېدو مخنیویزه مورچل دی . په لنډه توګه ، افغانستان د درو عمده سیمو ( لکه منځنۍ آسیا ، جنوبی آسیا او منځني ختیځ ) وصلوونکې نقطه ده او واشنګټن هم همدې نقطې ته اړتیا لری . په دې حساب افغانستان نن د خپل حساس موقعیت قرباني سوﺉ دی او د خپل دغه مهم جغرافیوی دریځ سزاوی ګالی . پس ویلای سو چی افغانستان د امریکا او لویدیځ لخوا د ټوپ د یوې تختې غوندی استعمالیږی ، او افغانستان د اشغالګرانو هدف نه بلکی د « هدف » لپاره یوه وسیله ده .
همدا علت دی چی اشغالګرو ( خصوصأ امریکا ) دا ۸ کاله افغانستان ته څه اساسی کار نه دی کړی ، دا ۸ کاله یې مهمی تولیدی او ترقیاتی پروژې نه دي راوړی ، دا ۸ کاله یې ملی اډانه یا ملی عاید له مځکی نه دی راپورته کړی او په عامه اصطلاح خښته یې پر خښته نه ده ایښې ( که وی هغه تبلیغاتی او سیاسی جنبه لری ) ، حال دا چی په پوځی عملیاتو او جاسوسی فعالیتونو کی یې دلته « ۴۴۰ » بلیونه ډالره مصرف کړي دي . که هغوی ادعا کوی چی په جنوب کی ځکه ګواکی پرمختګ نه سی راتلای چی هلته د طالبانو لخوا مقاومت راسره کیږی یعنی جنګ روان دی ، نو که داسی وی په شمال کی خو همدا مشکل نسته ، هلته ولی په دې ۸ کالو کی په ملی سطح کوم زیربنایی ، عایداتی او تولیدی پرمختګ نه دی سوی ؟ فلهذا ، امریکا او لویدیځ د افغانانو لپاره عملی خدمت نه غواړی بلکی د افغانستان خاوره یې په کار ده او هغه هم د یو بل هدف لپاره !

همدا نن عملأ ګورو چی د هېواد اصلی اداره او اراده باالکل د پردیو په لاس کی ده او رژیم د هغوی د « لوډسپیکر » رول لوبوی حال دا چی زموږ د هېواد د برخلیک تصمیم د هغه د پولو څخه بهر نیول کیږی . ځکه نو د اشغال په حالت کی د دیموکراسۍ ، آزادۍ ، آبادۍ ، انتخاباتو او نورو ظاهری اجناسو عرضه کول ټول هغه خطا ایستونکي او ساختګی لوبی دي چی نتایج یې له وړاندی څخه لا معلوم ، معین او ثابت دي .

نن موږ عملأ ګورو چی « د تروریزم پر ضد جنګ » اصلأ د پوځی ـ استخباراتی اجندا هغه تولید دی چی د امریکا بهرنۍ تګلاره مخته پوری وهی . بارک اوباما دا « جګړه » د نړۍ د نورو برخو څخه راټوله کړه او هغه یې په افغانستان کی متمرکزه کړه .
هو ، « د ترور پر ضد د نړیوال جنګ » تر ماسک لاندی نن د افغانستان او پاکستان پوځی کول په اصل کی د هغو دوو پوځی ډوله اتحادیو پر ضد راتلونکې چمتوینه ده چی یو یې « اس. سی. او » یعنی د شانګهای د ګډې مرستې جوړښتون او بل یې هم « سی. اس. ټی. او » یعنی د ټولنیزه امنیتی تړون جوړښتون نومیږی او د دواړو مشري د چین سره ده .
مهم ټکیً دا دی چی د بارک اوباما لپاره د ایران سره جنګ هم پر خپل حال پاته دی . شواهد ښیًی چی نوې سړه جګړه راټوکېدلې او هغه د امریکا لخوا د چین ، روسیې او د هغوی د ملګرو پر خلاف ده چی هماغه د « اس. سی. او » او « سی. اس. ټی. او » پوځی ډوله اتحادیه ده . ځکه نو افغانستان نن امریکا ته حیاتی اهمیت لری او د افغانستان د لاسه ورکول به د امریکا لپاره یوه منطقوی تباهي وی . همدا علت دی چی افغانستان د امریکا د راتلونکې مهلکي بزکشۍ ډګر دی ، او واشنګټن یې په هرڅومره ستره بیه او لویو تلفاتو سره بیا هم د لاسه نه ورکوی . لاکن د زوال خدایی قانون خو هم یو منلی حقیقت دی او هغه که د چا خوښه وی یا نه ، که یې وغواړي یا نه ، که یې ومني یا نه ، هرومرو راتلونکی دی . والسلام ، ( د افغان رسالې د سپټمبر ګڼه ، ۲۰۰۹ )
یادونه : د دې لیکنې دوهمه برخه تر دغه عنوان لاندی دوام لری : « د تیلو سیاسی پایپ لاین ! » .

بحران اقتصادی و وضعيت حقوق بشر در جهان

بی بی سی :سازمان عفو بين الملل در تازه ترين گزارش سالانه خود هشدار داده که بحران اقتصادی باعث شده است که وضعيت حقوق بشر در جهان به مراتب بدتر شود. اين سازمان در گزارش سال 2009 خود تاکيد کرده است که بحران اقتصادی نه تنها توجه را از موارد نقض حقوق بشر در دنيا کاسته بلکه مشکلات جديدی را نيز به وجود آورده است. بنابر گزارش سازمان عفو بين الملل، افزايش قيمت ها به معنای آن است که ميليون ها نفر در آفريقا و آسيا برای فراهم کردن اساسی ترين مايحتاج روزانه خود دست و پا می زنند و هرگونه اعتراض آنها با سرکوب شديد مواجه می شود. اين گزارش می افزايد درگيری های سياسی به آن معناست که مردم جمهوری دموکراتيک کنگو، کره شمالي، نواز غزه و دارفور به شدت زجر می کشند. در اين گزارش چهارصد صفحه ای که از مجموع 157 کشور جمع آوری شده، آمده است که تلاش برای احيای اقتصاد جهان، وضعيت حقوق بشر را تحت الشعاع قرار داده است. به گفته اين سازمان اين فقيرترين مردم جهان هستند که بار بحران اقتصادی را به دوش می کشند و ميليون ها نفر با عدم امنيت و هتک آبرو مواجه هستند. کارگران مهاجر در چين، بوميان آمريکای لاتين و بعضی از کشورهای آفريقايی به شدت تحت تاثير قرار گرفته اند و اگر نسبت به وضعيت خود اعتراض کنند، با خشونت مواجه می شوند.



آيرين خان، دبير کل سازمان عفو بين الملل گفت:" مجموعه ای از مشکلات اجتماعي، مالی و سياسی از وضعيت حقوق بشر يک بمب ساعتی ساخته است که هر لحظه ممکن است منفجر شود."



وی اضافه کرد: " اگر دولت ها نتوانند با نقض حقوق بشر که فقر را تشديد می کند مبارزه کنند و نتوانند به درگيری های مسلحانه که موجب خشونت بيشتر می شود خاتمه دهند، احيای اوضاع اقتصادی نه تداوم خواهد داشت و نه ممکن خواهد بود."



خلاصه ای از گزارش درباره مناطق مختلف

آفريقا


گزارش عفو بين الملل درباره آفريقا به سه منطقه جنگی اصلی اشاره می کند: جمهوری دموکراتيک کنگو، سومالی و سودان.

در کشور جمهوری دموکراتيک کنگو، گزارش سازمان عفو بين الملل حاکی از رفتار خشونت آميز دولت و شورشيان با غير نظاميان است. تجاوز جنسی به زنان و به آتش کشيدن خانه های آنها از جمله مواردی است که به آن اشاره شده است.
در سومالی نيز اين غيرنظاميان هستند که بيشترين آسيب را در اثر درگيری ها ديده اند. ده ها هزار نفر برای گريختن از مناطق جنگی آواره شده اند و صدها نفر در جريان جنگ خشونت آميز در موگاديشو، پايتخت کشته شده اند.

در سودان، اعدام شورشيان، بازداشت فعالان حقوق بشر و اخراج گروه های امداد رسان پس از صدور حکم بين المللی بازداشت عمر البشير، رئيس جمهور از جمله مواردی است که در گزارش به آن اشاره شده است.

کشورهای ديگر از جمله زيمبابوه و اتيوپی نيز برای تحريک و زندانی کردن اعضای مخالف دولت مورد انتقاد قرار گرفته اند.


آسيا

در گزارش عفو بين الملل در مورد آسيا آمده است که با افزايش قيمت کالاهای اساسي، به طور کلی منطقه بيشتر در گودال فقر فرو رفته است.

گزارش سازمان عفو بين الملل به افزايش تلفات غيرنظامی ، سوء استفاده مقامات دولتی در افغانستان و بيجا شدن بيشتر از يک ميليون نفر در پاکستان اشاره کرده است.

اين گزارش به نقل از دفتر امنيتی سازمان های غيردولتی افغانستان می نويسد که در نتيجه حملات شورشيان و عمليات نيروهای بين المللی در سه ماه نخست سال جاری ميلادی 342 غيرنظامی در افغانستان کشته شدند.

وزارت صحت افغانستان گزارش داده است که از 29 ميليون جمعيت برآورد شده در افغانستان، 9 ميليون نفر با کمبود غذا روبرو هستند و بدين ترتيب آنان در معرض امراض مسری و فصلی قرار دارند.



گزارش سازمان عفو بين الملل همچنين می نويسد که حدود سيصد هزار افغان به دليل جنگها و خشکسالی مجبور به ترک خانه هايشان شدند. شماری از بيجا شدگان صد ها کيلو متر را برای رسيدن به اردوگاه های واقع در نزديکی هرات و کابل پيموده اند و آنان يا کمکی از سوی نهادهای بين المللی دريافت نکرده اند و يا کمک ها بسيار ناچيز بوده است.
در برمه، دولت کمک های بين المللی برای مقابله با خرابی های گردباد نرگس را نپذيرفته و کسانی را که تلاش کردند به قربانيان اين حادثه طبيعی کمک کنند، مجازات کرد. دولت همچنين به مبارزه خود عليه گروه های اقليت با اعمال کار اجباري، شکنجه و قتل آنها ادامه داد.
در کره شمالي، ميليون ها نفر با گرسنگی روبرو هستند و هنگامی که سعی می کنند از کشور فرار کنند، بازداشت شده و به اردوگاه های کار اجباری فرستاده شده و شکنجه می شوند.



خاورميانه و آفريقای شمالی



گزارش سازمان عفو بين الملل با اشاره به حمله نظامی اسرائيل به نوار غزه در دسامبر 2008، نوشته که اين جنگ تعداد زيادی قربانی غير نظامی داشته و ساخت ديوار مرزی به دور اين منطقه مشکلات بسياری در زمينه بهداشت و سلامتی به وجود آورده است. اين جنگ همچنين فقر و سوء تغذيه برای يک ميليون و نيم نفر به همراه داشته است.

حماس و مقامات فلسطينی نيز متهم به سرکوب مخالفان سياسی و بازداشت آنها شده اند.

در ايران، عراق، يمن و عربستان سعودی حکم اعدام به طور روزافزون اجرا شده است. زنان با تبعيض شديد روبرو هستند و بسياری از آنها توسط همسران و اقوام مرد خود مورد رفتار خشونت آميز قرار می گيرند.


اروپا و آسيای ميانه



در گزارش سازمان عفو بين الملل آمده که غير نظاميان بهای زيادی را در جريان درگيری بين نيروهای ارتش روسيه و گرجستان پرداختند. صدها نفر کشته و 200 هزار نفر بی جا شدند.



بسياری از کشورها حقوق پناهجويان را زير پا گذاشته و آنها را با اينکه احتمال داشت در کشورشان مجازات شوند، به آنجا بازگرداندند.



آزادی بيان در کشورهايی چون بلاروس، ازبکستان، ترکمنستان و ديگر کشورهای آسيای ميانه به شدت محدود است.



قاره آمريکا



بنا بر گزارش سازمان عفو بين الملل، در ايالت متحده آمريکا حکم اعدام هنوز اجرا می شود و نگرانی درباره زندانيان گوانتانامو هنوز وجود دارد. البته گزارش عفو بين الملل به تلاش های باراک اوباما، رئيس جمهوری آمريکا برای تعطيل کردن اين زندان اشاره کرده است.



در هائيتی و نيکاراگوئه زنان با خشونت و آزار جنسی روبرو هستند. اين در حاليست که سقط جنين در اين کشورها ممنوع است و بسياری از زنان از ترس مجازات سکوت کرده و حتی به مقامات گزارش نمی کنند که مورد تجاوز جنسی قرار گرفته اند.



عفو بين الملل همچنين اشاره می کند که خشونت بين دار و دسته های خيابانی در بعضی از کشورهای آمريکای جنوبی به شدت رو به افزايش است و در گواتمالا و برزيل شواهدی مبنی بر دست داشتن پليس در قتل جنايتکاران وجود دارد.

دخالتهای پاکستان در افغانستان از تکوین مجاهدین تا امارت طالبان

نويسنده: سیدمحمد حسینی فطرت
در هوای دلپذیر 1996 در قندهار عظیم¬ترین گردهمایی شکل گرفت که در آن قوماندانان محلی رؤسای قبایل، رهبران سیاسی و پشتونهای شمال حضور نداشتند و ملا عمر تنها رهبران مذهبی را فراخوانده بود تا آینده کشور را مورد بحث قرار دهند. جلسات آنان دو هفته طول کشید در این مدت هیچ خارجی اجازه ورود به قندهار را نداشت به غیر از مقامات پاکستانی و قاضی همایون سفیر پاکستان در کابل و چند افسر آی اس آی و سفیر پاکستان در هرات، در چهارم آوریل روز آخر ملاعمر بر بام یکی از ساختمانها با خرقه منسوب به پیامبر ظاهر شد و ملایان حاضر با هلهله و فریاد وی را امیر المؤمنین خواندند.
مقدمه
درد اگر باشد یکی درمان یکیست          جان فدای آنکه درد او یکیست

خوش به حال مولانا که در زمانی زندگی می­کرد و در زمانی شعر بالا را سروده بود که وطنش گرفتار هزاران درد نبوده خوشا به حال او در این زمان نیست تا بنگرد دورترین نقاط جهان عَلَم علم و تمدن را به کف دارند اما خاک پاک ام البلادش یعنی بلخ، بامیان و کابل و هراتش نه اسیر یک درد که اسیر هزاران درد متراکم و دیو ودد شده است.
صائب تبریزی که می­گفت:
خوشا عشرت سرای کابل و دامان کهسارش
که ناخن بر دل گل می­زند مژگان هر خارش
کاش می­بود که شعرش را پس می­گرفت و به جای آن افسوس کنان می­گفت:
زهی ماتمسرای کابل و دامان خونبارش
که جان­را­می­خلد­اخبار­درد­آگین و غمبارش [3]
کاش فردوسی زنده می­بود و می­دید که کابلستان دیگر به جای پرورش سهراب­ها، تهمینه­ای است که خون می­گرید زیرا کنام رستم زادگان اکنون مهد ترور «هشت افکنی و تازی­ها» و «پاکی­ها» شده است. امروزه کابل:
تماشایی است آری هر گذرگاهش، از این رو
که «تازی­ها» و «پاکی­ها» به یغما برده بازارش [4]
خوش به حال «سنایی» که زنده نیست تا به جرم افغانی و غزنوی بودن هویت و حکمتش را به دور انداخته و هزار نقاب دیگر چون مرده یا مرد غریبی جنازه­اش را از غربتی به غربتی دیگر بکشاند یا همچون هموطنانش لکه ننگ زمین و زمینیان متمدن محسوب گردد.
خوش به حال خواجه عبدالله انصاری که در سکر عرفانی و ابدیش چنان مدهوش است که از ناسوت و طرفدارانش هیچ یاد نمی­آید زیرا با یاد از چنین ناسوتِ نامیمون مناجاتش را تبدیل به فریاد خواهد کرد و حس همدردی با مغضوبین زمین اجازه باز گشت به لاهوت حوریان و نوریانش نمی­دهد.
خوش به حال ابوریحان بیرونی که از میهنش بیرون زده و عِلم­اش را به جهانیان تقدیم کرده زیرا هموطنانش دیگر هویت ضد علمی یافته­اند. خوش به حال بوعلی سینا که زنده نیست تا توسط فقیهان خشک مغز و طنش به جرم اشارات و قانون نوشتن متهم به بی­دینی گشته و دوباره بسراید:
کفر چو من گزاف و آسان نبود
محکمتر از ایمان من ایمان نبود
در دهر یکی چو من و آنهم کافر
پس در همه دهر یک مسلمان نبود
و بالاخره خوش به حال بودای سر به فلک کشیدۀ بامیان که به قول مخملباف: «تخریب نشد و از شرم فرو ریخت» و با فرو ریختنش آموخت که چگونه باید در مقابل فاجعه­ها فریاد کرد. کاش هر انسانی­ذره­ای از احساس حضرت بودا را می­داشت تا فریادی در مقابل جنایات یا جهاد 27 ساله افغانستان سر می­داد و با کودکان و زنان این خطه همدرد و همسفر می­شد با هدیه نیروانا، آنان را نیرو می­داد.
آری چه درست گفته است مولانا:
درد اگر باشد یکی درمان یکیست
         جان فـــدای آنکه درد او یکیست

آنچه در این مجموعه خواهد آمد شمۀ از مستندات یکی از دردهای افغانستان است و آن دخالت یکی از دوستان و همسایگانش یعنی پاکستان است، پاکستانی که تا سال 1947 - نیم قرن پیش – یکی از ایالات هند بریتانیا بود و با جهاد خویش و همسایگانش از جمله افغانستان توانست استقلالش را از هند گرفته و مستقل گردد. اکنون پاکستان مستقل بلای جان مردم افغانستان یا به قول اقبال لاهوری مردمان قلب آسیا گشته و هر روز زخم دیگر بر پیکر مادر یا حداقل همسایه­اش می­زند. افغانستان در زمان تهاجم شوروی با تمام هستی­اش در خط مقدم همچون سپر برای پاکستان و جهان اسلام محسوب می­شد حال این کشور جنگ زده و جهادش همچون «چینی» [5] در دست پاکستان وسیله معامله قرار می­گیرد. تا هر زمان که بخواهد این «چینی» را بکشند. بدتر از همه هویت فرهنگی و تاریخی و آثار باستانی و ملی افغانستان را شکسته یا به یغما ببرد تا همسایه­اش با بحران هویت که بدترین بحران است روبرو گرداند و یک مشت دیو، جاهل، متعصب­و کور را وظیفه­دار این کار نماید.
یک روز که کمک­ها را از جامعه جهانی گرفته و مواد مخدرش را در مرز افغانستان سوق می­دهد تا سود اصلی و ترانزیتش را داشته باشد اما لکّه ننگش را نداشته باشد.
روز دیگر جهاد مجاهدین را وسیله دریافت استینگر، کمک­های جهانی قرار می­دهد و و تفاله­ی آن را به مجاهدین داده و بقیه­ را خودش انبار می­کند. روز سوم گرسنگی و فقر متراکم مردمش را فراموش کرده، طالبان و سپاه صحابه تشکیل می­دهد تا ادعای ابر قدرتی بر جهان اسلام داشته باشد.
روز چهارم شیعیان را به مسلح کشانده و روز دیگر دکتر نجیب الله و عبدالعلی مزاری و دیپلماتهای ایرانی را به قتل می­رساند. بالاخره با چپاول و مافیای غارت­کار خانه­ها و امکانات و آهن آلات شهرهای افغانستان را به لاهور می­کشاند و میلیونها هکتار از جنگلهای طبیعی این مرز و بوم را قطع و جذب بازارش می­کند و پول ملی کشورش را بر افغانستان حاکم می­گرداند.
در تحقیق پیش رو می­بینیم که چگونه کشور پاکستان سراپا می­گوشد عربستان، امارات و سایر کشورها را وادار می­کند که طالبان را به رسمیت بشناسد و چگونه با حکومت­های ربانی و حکومتهای قبل­از­ربانی­یعنی داود و نجیب­و...­مخالفت می­ورزیدند. در این تحقیق می­بینیم که از زمان ضیاء الحق این انگیزه در پاکستان شکل می­گیرد که افغانستان باید به دست مسلمانان افراطی هوادار پاکستان قرار گیرد و آنان عامل اجرای سیاستهای پاکستان در افغانستان و منطقه و در مقابل با ایران و آسیای میانه باشد.
این رفتار پاکستان آنقدر وضوح و شدت می­یابد که مفسران جهانی را به تعجب وا می­دارد:
«چیزی که شاید تعجب انگیز باشد، آن است که تشکیلات نظامی پاکستان به واسطه کمکی که به پیروزی مجاهدین بر رژیم دست نشانده مسکو کرده، این حق را برای خود قائل است که در مورد حکام کابل تصمیم­گیری کنند. به نظر می­رسد که از نظر پاکستان، افغانستان مهمتر از آن است که به دست افغانها سپرده شود ... پاکستان به طور نابخردانه تلاش کرده است با کمک طالبان، خود را از راه نظامی بر یک ملت تحمیل کند» (انتونی دیویز. افغانستان و طالبان و سیاستهای جهانی. ص 106.) پاکستان­همواره جهاد مجاهدین خالص افغانستان بر­علیه روس را به دیده ابزاری می­نگریست زیرا به بهانه کمک و پناه دادن به مجاهدین از کشورهای مخالف روسیه کمک­های مالی و نظامی می­گرفت و نیز عوامل نفوذی خود را در میان مجاهدین کار گذاری می­کرد تا در آینده افغانستان بتواند نقش اساسی بازی کند. این مسئله را حدود 15 سال قبل «کردووز» نماینده سازمان ملل در امور افغانستان خوب شناسایی کرده افشا می­کند.
در 24 ژوئیه 1987 در کویت پنجمین کنفرانس اسلامی­بود. یعقوب خان [وزیر خارجه وقت پاکستان] توضیح می­داد اگر پاکستان مطمئن شود که اتحاد شوروی واقعاً علاقمند به ایجاد حکومتی است که حزب دموکراتیک خلق افغانستان در آن ضرورتاً تا نقش مسلط بازی نکند آماده است «چینی [مجاهدین و عناصر افراطی] را بشکند» اصطلاحی که بعدها تبدیل به یک حرف رمز بین ما شد.(کوردووز، پشت پرده افغانستان، ص 287.)
[6]
پاکستان­در­زمان­ها جنگهای طویل المدۀ افغانستان می­کوشید از روز کار آمدن فرد قدرتمندی چون ظاهرشاه جلوگیری کند در عوض رهبران مورد علاقه خود را عَلَم کند:
«هنگامی که با یعقوب خان در هتل محل اقامتش مریسون دیدار کردم گفت: به نظر می­رسد که آنان [مجاهدین] در مورد نقش ظاهرشاه متفق القول نیستند. او افزود: «ما حاضر نیستیم چینی را بشکنیم بدون اینکه واقعاً موضع اتحاد شوروی را بدانیم»(همان، ص 298)
پاکستانی­ها با دروغ سازی نه تنها بر مجاهدین مسلط شدند بلکه در سطح بین المللی همواره چنین سیاستی را اتخاذ کرده و توجیه می­کردند:
«چند ساعت بعد ضیاء الحق با ریگان تماس گرفت ریگان از ضیاء الحق پرسید که او با اتهامات شورویها حاکی از نقض معاهدات توسط کشورش چه می­کند ضیاء الحق طبق اظهارات ریگان پاسخ داده بود: «ما عبور هر نوع کمک از داخل مرزهایمان را انکار خواهیم کرد. این چیز تازه­ای نیست هشت سال است ما همین را می­گوییم دروغ گفتن به خاطر مصلحت جایز است».(همان، ص 276)
نماینده سازمان ملل نگرانی دکتر نجیب الله را به خوبی دریافته بود که او از سیاستهای پاکستان نگران بوده و حاضر نمی­شد از قدرت کنار برود زیرا کشور به دست عوامل ناآشنا با سیاست می­افتاد:
«وقتی طرحم را با نجیب الله در میان گذاشتم او گفت: «منظور شما را می­دانم من آماده­ام. من آمادگی کامل دارم کنار بروم اگر اطمینان کافی پیدا کنید که پاکستان و دوستانش مطابق طرح رفتار خواهند کرد و هموطنانم را به قتل نمی­رسانند.» او معتقد بود که واشنگتن و اسلام آباد هنوز رهبران پیشاور را ترغیب می­کنند تا کابل را تسخیر کرده و حکومت مجاهدین را به وجود بیاورند. به او بریدۀ نشریه­ای – مورخ 28 ژوئن – را نشان دادم که در آن از یعقوب خان نقل قول شده بود. «اگر افغانها لویه گرجه را برگذار و تمایل خود به بازگشت ظاهرشاه را آشکارا نشان دهند، برای پاکستان درست نیست بر سر راه آنان بایستد» نجیب الله به تندی جواب داد که ضیاء نیز به نوشته «فرونیتر پست» در 29 ژوئن گفته است: «او جنگ داخلی و حمام خون را پیش بینی می­کند اما در نهایت مجاهدین حکومت تشیکل خواهند داد.»(همان.ص381)
1] - احمد رشید، طالبان، ص 75 و 76 با تلخیص.
[2] - مثنوی معنوی دفتر اول.
[3] - سید عسکر موسوی. رک. به هوای کابل. نشر عرفان، تهران 1381، ص 60.
[4] - همان، ص 61. «تازی­ها» یعنی بن لادن­ها و «پاکی­ها» یعنی پاکستانی­ها.
[5] - کلمه «چینی» یعنی ظرف چینی که وزیر خارجه پاکستان مجاهدین افغانستان­را «چینی» می­دانست که روزی باید شکسته شود

شهید عبدالقهار عاصی شاعر بلند آوازه افغانی می­گوید، نجیب بسیار می­خواست با مجاهدین کنار بیاید و دولت ملی تشکیل دهد اما نگران بود که پاکستان بر تقدیرات افغانستان مسلط شود لذا نگرانی، غیرت و احتیاط به خرج می­داد:
«نجیب بی­میل نبود که به وسیله تفاهم با برخی از سران مجاهدین و سهیم کردن آنان در قدرت به صورت دراماتیک از صحنه کنار برود و یا همتاهایش [مخالفین داخلی و هم حزبی­اش] را مات کند. او با خود رهبران مشکلی نداشت بلکه بحث اصلی این بود که او در صورت تفاهم با آنان باید زیر بار نظامیهای رهبر ساز برون مرزی [ژنرالهای کودتاگر پاکستان] می­رفت و او دیکته برون مرزیها را کمتر می­پذیرفت.
خلاصه منافع جنرالهای رهبرساز [پاکستانی­ها] در وجود نجیب تأمین نمی­شد. زیرا آنان کس و کسانی دیگر را بدین قصد پرورده بودند و در تغییر و تبدیل و یا حذف آن کس و یا کسان از برنامه، با اربابان خودشان و نجیب به تفاهم نرسیدند. چرا که بیشتر هم گفتیم شمۀ نجیب در این مورد بلندتر از دیگران [مجاهدین صادر شده از پیشاور] بود.
نجیب که نگرانی شدید داشت از تسلط پاکستان و اربابانش بر افغانستان حتی نتیجه جهاد مجاهدین و سلطه آنان بر کابل را توانست پیش بینی کند:
« ما آرزومند شرکت نیروهای اپوزیسیون در قدرت هستیم اما رهبران پیشاوری این را نمی­پذیرند. حالا ماندن و نماندن من در قدرت مسئله­ای نیست. موضوع اصلی این است که در صورت کنار رفتن، خلأ قدرت به میان می­آید و باید در همین جا بگویم که آنگاه جنگ به شهر کابل کشانده شده و ناحیه به ناحیه و کوچه به کوچه و خانه به خانۀ خونریزی آغاز می­شود.»(همان.ص22)
دکتر نجیب الله اگرچه مهرۀ شرق و شوری بود اما مجاهدین را به خوبی می­شناخت که توان استقلال از پاکستان و اربابانش را ندارد:
«رهبرانی که در مدت چهارده سال به یک اسلام واحد نرسیده­اند چطور ممکن است به یک رهبری و کشورداری واحد دست یابند. و نجیب حضور بیگانگان را در صفوف لشکری مجاهدین نکوهش می­کرد. »( همان)
بالاخره در میان تمام طمطراقها کابل به دست مجاهدین و ملیشه­های سرازیر شده از کوهها افتاد و ادارات توسط ژنرالها و رهبران آمده از پاکستان تصرف گردیده و کوچه­های آن در میان آنها تقسیم شد.
ادارات دولتی و امکانات شهری حتی منازل مردم و آبرو و ناموس و هستی کابلیان به یغما رفته و یا به سمت پاکستان سوق داده می­شد و ISI پاکستان مجاهدین خشک مغز را به جان هم انداخته و جنگهای داخلی شهری را هدایت می­کرد. این واقعه را قهار عاصی چه با درد و افسوس بیان می­کند:
«آری کابل را سقوط دادند با تمام اجزاء و ابعادش، با فرهنگش، با اخلاقش با ساختمانهایش، با آسمان و زمینش، چرا که هیچ فرهنگ و معنویتی و هیچ اخلاقی بالنده جایگزین آن فرهنگ و معنویت کابلی (حالا از جنبه حضور کمونیستها بعضاً مبتذل) نشد. آنچه از این مجموعه به­کابل­سرازیر شد ابتذال بود و تحجر بود و «پیشاوریت».»(همان. ص89)
از آن زمان به بعد برای افغانی و جهادش افتخاری نماند جز توحش، خونریزی، تفرقه و تعصبات قومی و مذهبی که مهره­های خارجی عامل اجرای آن بودند و کار به جایی رسید که مردم شهرها از جهاد و مجاهد بجز توحش و غارت چیزی ندیده و توقع نداشتند .
اینجا بود حرف­ مفسرین­دولت از آب درآمد که  می­گفتند:
«رژیم­ضیاء­الحق­به جهاد افغانستان به دیدۀ ابزاری می­نگریست.»
به قول «کوردووز» نماینده وقت سازمان ملل درامور افغانستان، پاکستان «چینی» جهاد را شکست:
«حکومت پاکستان اما خیلی دیر و چهار سال بعد، تصمیم گرفت «چینی را بشکند» تعبیری که یعقوب خان در اولین مراحل مذاکرات راجع به آنان [فشار بر مجاهدین ساکن پیشاور] به کار گرفت. »( کوردووز، پشت پرده افغانستان، ص 295.)

گوشه ی از انحرافات مجاهدین

یکی از اشتباهات یا انحرافات مسعود انحلال ارتش قدرتمند افغانستان بود که در این باره نبی عظیمی می گوید: «احمدشاه مسعود اردوی منظم افغانستان را به دست خویش منحل اعلام کرده و نیروهای شورای نظار خودش را در قالب اردوی ملی ترفیع و مقرر کرد. و این چیزی بود که به دستور مستقیم پاکستان انجام شد. همان گونه که خیانت تاریخی بود که در حق ملت افغانستان و تاریخ استقلال خواهی این کشور اعمال شد.» ( اردو وسیاست ص 417)
 از میان مجاهدین افرادی زیادی از آرمانهای جهاد عدول کردند. قومندانان جهادی با راه انداختن نبردهای داخل شهری و  تقسیم شهر بین خودشان و نیز راکت بارانی منطقه رقیب بیش از 60000 شهروند کابل را به کام مرگ فرستادند. در سایه خشونتهای آنان اموال عمومی و مردم به غارت رفت. از قومندانان جهادی شکنجه های نظیر بستن اسیر طرف مقابل در بغل جنازه مردگان، میخ به بدن طرف کوبیدن، اندام اسیران قبل از اعدام بریدن، رقص مرگ و ... نیز فراوان نقل شده است.
ديده بان حقوق بشر همچنين گلبدين حکمتيار، رهبر فراری حزب اسلامی افغانستان و نخست وزير اين کشور در دوران جنگهای داخلی را به ارتکاب "شنيع ترين جنايات" آن دوران متهم می کند .
در جنگ داخلی افغانستان که در پی سقوط دولت مورد حمايت شوروی سابق در اپريل 1992 ميان جناح های مختلف مجاهدين بروز کرد، ده ها هزار نفر کشته شدند. در جريان آن درگيری ها جنايات فجيع گسترده ای روی داد اما هيچ کس در ارتباط با آن حوادث تحت پيگرد قضايی قرار نگرفت [1]
دوره اي كه گزارش به آن پرداخته است مطابق به سال 1371 خورشيدي مي شود و با جنگهاي خشونتباري ميان گروههاي مجاهدين ودسته هاي رقيب دولت سابق به دنبال سقوط دولت وقت رقم خورده است . در آغاز آن سال شهر كابل اسيب چنداني از درگيريهاي نظامي نديده بود اما با تشديد جنگها يك ساحه كامل شهر به ويرانه تبديل شد، ده ها هزار غير نظامي كشته ويا مجروح شدند و حد اقل نيم ميليون نفر بي خانمان شدند.­گروههاي نظامي رقيب در نتيجه راكت باران و بمباردمان مناطق غير نظامي، آدم ربايي، كشتار غير نظاميان، غارت، چور و چپاول شهروندان مرتكب تخطي هاي گسترده حقوق بشر و قواني جنگي شدند . گزارش نشان مي دهد كه تخطي هاي اين دوره نتيجه اجتناب ناپذير جنگها نبوده است بلكه بيشتر نتيجه اعمال غير قانوني و چشم پوشي عمدي رهبران و فرماندهان گروهها بوده است. گزارش تذكر مي دهد امكان اثبات جرم عليه بسياري از رهبران بخاطر فعاليتهاي شان در اين دوره وجود دارد. سازمان نظارت بر حقوق بشر از دولت افغانستان و جامعه بين المللي خواست كه با تاسيس يك محكمه از تلاشهايي كه جهات محاكمه جنايتكاران گذشته بعمل مي آيد حمايت نمايند. آدامس اظهار داشت:« اگر عاملين جنايات گذشته مجازات نشوند، احتمال زياد مي رود كه مرتكب جنايات ديگري شوند و براي رسيدن به مقاصد شان دست به خشونت زنند . آنان يك تهديد دايمي براي آينده افغانستان محسوب مي شوند ».
اكثريت افغانها و بويژه ساكنان كابل خاطرات تلخي از جنگهاي اوايل سالهاي 1990 دارند . يكي افغان چشمديد هاي خود را از يكي از وقايع كه مردم غير نظامي توسط گروههاي درگير از فراز كوهي در مركز كابل مورد هدف قرار گرفته بود چنين شرح داد:« آنها در سر همين سرك فير مي كردند... هفده نفر كشته شد...خوب فهميده مي شد كه آنها مردم عام است. خوب صحيح فهميده مي شد: سر شان چادري بود و بچه هاي خورد بودند كه مي دويدند». يك نرس افغان كه در متن گزارش نيز از او نقل قول شده است، بشكل نمونه تاثير جنگهاي كوچه به كوچه را چنين توضيح داد : « وقتيكه انها بجان هم مي افتادند، صدها نفر زخمي مي شد، هر دفعه همين قسم بود . شفاخانه پر از زخمي ها مي شد- پر پر . ما نمي توانستيم تمام زخمي هايي را كه آورده بودند تداوي كنيم . مردم در بين دهليزها مي مردند». سازمان نظارت بر حقوق بشر گفت بيشتر تاريخ 27 سال اخير افغانستان با نقض قواني حقوق بشر و تخطي هاي قوانين جنگي رقم خورده است . افغانستان براي 14 سال ازسال 1978 الي 1992 از سلطه مستقيم شوروي ها آسيب فراوان ديد . اين دوره با فجايع هولناك مانند بمباردمان و نابودي كامل نواحي مسکوني ، كشتن و شكنجه زندانيان و اختناق شديد سياسي همراه بود . طالبان كه از سال هاي 1996-2001 فرمانروايي كردند، همچنان مرتكب جنايات جنگي و تخطي هاي ديگر شدندو منحيث يك دولت كاملا فرا از معيارات شناخته شده حقوق بشر عمل نمودند. آدامس علاوه نمود:« طتالبان، مجاهدين و كمونيستها كه همه متهم به ارتكاب جنايات جنگي اند، تحت نام آشتي ملي كاملا مصون از مجازات بسر مي برند . اين مسئله خود پايمالي اشكار حقوق قربانيان و دهن كجي به اجراي عدالت است». گزارش سازمان نظارت بر حقوق بشر شمار زيادي از رهبران و فرماندهان گروهها افرادی چون جنرال فهیم، دستم و سیاف را به خاطر نقشي كه در جنايات گذشته داشته اند، متهم مي نمايد، که جای پداختن به آنها نیست.
ناگفته پیداست آنچه که باعث شکل گیری نطفه طالبان در افغانستان شد، عملکرد مجاهدین از این دست بود. گروههای­جهادی با­ستمها و هرج و مرج ایجاد کردنها بر اثر اختلافات شخصی و حزبی به همه عقاید وعقود دینی و ملی شان پشت پا زدند. نمونه واضح آن عقد دوستی آنان در کنار حرم خداوند قبله اول مسلمانان بود که متعهد شدند دست از برادر کشی و اختلافات بردارند اما در طی چند روز عقد و پیمانشان را نقض کردند و اختلافاتشان را تشدید کردند. آنان خواسته و ناخواسته مردم را در دام نزاعهای قبیله ی، قومی، نژادی و لسانی انداختند و وحدت ملی و اسلامی را در مخاطره انداختند، در حالی که اکثریت مردم فریاد می زدند قبیله گرایی چه از نوع تاجیک باشد یا پشتون یا ازبیک باشد یا هزاره، خانمان برانداز بوده و باعث هلاک همه ساکنان کشتی وطن می شود. با مرور به وضع و حال جنگهای داخلی افغانستان به یاد مولانا می افتیم که  مجاهدتها و تلاشهای اهل صورت را چون لایه های پیاز گندیده می داند:
گر بکاوی کوشش اهل مجاز
          تو به تو گنده بود همچون پیاز
 و جنگ و صلحشان را که ریشه در هواهای نفسانی دارد کودکانه و مجازی می خواند:
خلق اطفالــــــند جز مســـت خدا
نیست بالغ جز رهیــــــــده از هـوا
برخیال است صلح شان و جنگ شان
بر خیال است نام شان و ننگ شـــان
وجهادی که ریشه در معرفت ومبارزه به هوای نفس و شیطان نداشته باشد، نه جهادیست خدای که فرمانش به دست شیطان و هوای نفس است. خداوند فرمود« جاهدو فینا» جهاد کنید یعنی تلاش از هر نوعش کنید در مسیر ما جهت نزدیک شدن به ما و تقرب وجودی و انفسی به خدا، تقرب معرفتی و اخلاقی. نه اینکه شمشیر برگیرید و هر جنایتی خواستید به نام ما ]خدا [ کنید. شعاری و کار که امروز طالبان، القاعده  و اختطاف گران سر داده و می کنند:
والذین جاهدو فینا بگفت آن شهریار
والذین جاهدو عنا نگفت ای مرد کار
 پیامبر اکرم آن گونه که مسلم  نقل کرده، فرمود « ان الله لا ینظر الی صورکم و لا اعمالکم بل ینظر الی قلوبکم»خداوند به صورت و ظاهر و حتی اعمال شما نگاه نمی کند بلکه نظرش به دلهای شماست. یا آنجا که علی(ع) می گوید « لا دین لمن لا عقل له»( 43 درر و غرر جلد 1، ص 70.) دینی ندارد آنکه خرد و عقل ندارد. دینداری و اعمالی که برخواسته از نفس پاک، معرفت و عقلانیت نباشد، گرچند با اسم و رسم صوری و نیک به خورد مردم و توده ها داده شود، آخرش فساد به بار به آورد.
مادر بت ها بت نفس شماست
زان که آن بت مار و این بت اژدهاست
بت شکستن سهل باشد نیک سهل
سهل دیدن نفس را جهل است جهل
ما درون را بنگریم و حال را
نی برون را بنگریم و قال را
ننگرم بر تو بر آن دل بنگرم
تحفه او آر ای جان در برم
ای برادر تو همه اندیشه ای
ما بقی خود استخوان و ریشه ای
مواردی  از ویرانی های و نزاع های داخلی بین احزاب که بیان شد مثالهای واضح از مسخ شدن جهاد احزاب افغانستان بود که با مطالعه دقیق می توان فهمید­چگونه­شعارهای خدایی آلت دست افراد ناصالح شده و می شود.
با مروربر­ معاملات پنهانی آنان برای مسندهای شخصی به یاد این شعر از سمیع حامد می افتیم:
دو رهبر خفــته بر  روی دو بستر
دو عسکر خسـته در بین دو سنگر
دو رهبر پشـــت میز صلح خندان
دو بیرق بر ســــر گور دو عسکر

ستفاده ابزاری پاکستان از حکمتیار

اما پاکستان یک چینی را که مسعود و ربانی بود شکست­ولی­«چینی» دیگر یعنی­حکمتیاررا ­علم کرده بود:
«ای­سی­ای کمک به گلبدین حکمتیار را به مشابه سیاست احتیاطی ادامه می­داد، این بدان معنا بود که پاکستان یک بار دیگر دو سیاست [متفاوت] را در مورد افغانستان با هم پیش می­برد. »( همان)
حکمتیار بیچاره کابل را همچنان­با کمک ISI پاکستان نابود می­کرد به امید روزی که بر این شهر بی­دفاع به کمک اربابانش مسلط شود اما غافل از اینکه اینک پاکستان رو به سمت «چینی» دیگر یعنی طالبان آورده و او را از معامله حذف کرده است. و مهره­های آمده­اند تا بقیه رسالت را دنبال کنند: قتل دکتر نجیب الله ، قتل عام بلخ و بامیان، قتل دیپلماتهای خارجی، قتل احمدشاه مسعود و عبد العلی مزاری و نابودی آثار باستانی، مجسمه­های سر به فلک کشیده بامیان و بستن مدرسه­های دخترانه و دانشگاهها و حمام­های زنانه و ترانزیت کارخانه­های افغانستان به سمت پاکستان و کشت خشخاش می­رود اینها همه نتیجه­ جهاد افغانستان و نابودی حکومت مرکزی و پیروزی پاکستان بود:
از دور هر دُهُل که صدا کرد دل ربود
نزدیک شد دُهُل دهن باز چاه شد
شستیم دخت طالع خود را در آبها
             از دیگران سپید شد از ما سیاه شد
پایان

امریکایي طالبان  لیکوال : کاوون

درې کاله دمخه راته یوه ملګري وویل چې په خپلو سترګو یې دکندهار په شهر صفا کې ناپیژانده الوتکې ولیدلې چې په یوه دښته کې ښکته شوې ، وروسته له همدغه ځایه د موټرسایکلونو یو غرهار راپورته شو چې ګڼ شمېر مخ پټي خلک په کې سپاره وو . ددې خبرې تر اورېدو یو کال وروسته د کندهار ارغنداب ته تللی وم، له یوه ملګري نه مې چې له طالبانو سره یې ښې اړیکې لرلې وغوښتل ما د طالبانو په سیمه کې چا ته ور وپېژني چې خپلې رسنۍ ته یوه مرکه برابره کړم، هغه راته په ډېرې عاجزۍ وویل ورک یې کړه په دې خبرو پسې مه ګرځه په هغوی کې هم څو ډوله خلک دي . د نامعلومو طالبانو په اړه مې ډېرې خبرې اورېدلې وې، ګڼو ژورنالیستانو ملګرو راته ویلي ووچې په زابل کې هم شته ځکه یو مهال داسې رپوټونه هم نشر شول چې په زابل کې امریکایي الوتکو له وسلو ډک صندقونه په یوه غرنۍ سیمه کې غورځولي، خو دا خبرونه ماته د افواهاتو په څېر ښکارېدل . څه موده دمخه د کندز، بغلان او سمنګانو یو شمېر وکیلانو او محلي خلکو دا راز د افغانستان خلکو ته افشا کړ، ورپسې د افغانستان جمهور ریس، د پارلمان د دواړو خونو ریسانو او یو شمېر نورو چارواکو او خپلواکو سرچینو هم دا خبره ومنله چې له پنځو میاشتو راهیسې په ناپیژاندو الوتکو کې کسان ښکته کړل شوي او داسې انګیرل کېږي چې دغه کسان به له حکومت سره وجنګېږي. د افغانستان د دفاع وزارت چې کله په ولسي جرګه کې تر ډېر فشار لاندې راغی نو یوه ژوولې جمله یې له خولې راووته [ دا زموږ او د ایساف ترمنځ خبره ده] په دې مسله کې د امریکایانو لاس لرل یې نه تایید کړ او نه رد، خو کله چې بیا د ولسي جرګې غونډه سریع شوه، نو هلته یو څه خبره روښانه شوې وه او داسې معلومېدل چې دا موضوع د افغانستان د امنیتي ځواکونو له وسه بهر دی .

طالبان ولې پیاوړي کېږي؟ ددغسې جعلي طالبانو په منځته راوړلو دنیا څه غواړي؟ شمال ولې نا امنه کېږي؟ دا هغه پوښتنې دي چې اوس د ډېرو لوستو او نالوستو افغانانو مخې ته پرتې دي .

له ډېرې مودې راهیسې زما په ذهن کې دا خبره ګرځېدله چې روان جنګ د افغانانو جنګ نه دی، دا ددنیا جنګ دی او دنیا غواړي دغه څرخ په خپله خوښه وڅرخوي، چېرې یې چې خوښه وي د نا امنیو په رامنځته کولو اوبه خړوي او خپل ماهیان په کې نیسي. د ۲۰۰۹ کال په پیل کې شمالي ولایتونه تر جنوبي ولایتونو ډېر ارامه وو، د امریکا او د هغوی د متحدینو ټوله پاملرنه ځینو سرحدي ولایتونو ته وه، اوسمهال داسې څرګندېږي چې د جنګ لوری بلې خوا ته اوړي، ځکه په هلمند، کونړ، خوست او پکتیکا کې د امریکایانو او انګرېزانو کافي عسکر پراته دي، هډې او پوځي مرکزونه یې ځان ته جوړ کړي، د پاکستان ۶۰ فیصده خاوره نا ارامه شوې ده، هلته د امریکایانو مداخلې او بمبارۍ جریان لري، اوس نو د سیمې د ځینو نورو هېوادونو وار رارسېدلی دی، که چېرې کندز او یا نور شمالي ولایتونو نا ارامه شي نو د تاجک، اوزبک، چیچن او نورو قومونو او هېوادونو د طالبانو لپاره به په کې د امریکایانو په اصطلاح سیف هیون (پټنځایونه) پیدا شي، تر دوه یا درې کلونو وروسته به دغه جګړه په اسانۍ انرژي لرونکو هېوادونو ته وغځېږي. بیا نو هغه پلان ژر عملي کېدای شي د کوم پلان له مخې چې ناټو جوړه شوې وه.

اوس نو پر دې خبرې فکر په کار دی چې موږ دا خپل ویده ولس څنګه له خوبه راویښ کړو، که خپلو مشرانو، رهبرانو او یا نورو جوپړه خورو ته په تمه شو، نو بیا خو باید تر دې هم بدتر حالت ته په تمه و اوسو، ځکه دې جناباتو خو دا ملت یو ځل نه په لسګونو ځله خرڅ کړی، همدوی ددغسې جګړو اور ته لمن وهي چې خپلې شتمنۍ، کورونه او اولادونه په کې خوندي وساتي، دملت غم له چا سره نه شته. هغه حساس افغانان چې دغسې لوبې درک کولای شي، د هغوی دا دنده ده چې خپل ولس ته اګاهي ورکړي، هغوی وپوهوي چې د چا خبره د جوش پر ځای له هوش نه کار واخلي، ولس دې ته اماده کړي چې په یوه غږ د جګړې له لارې نه بلکې د خبرو او سیاسي هلو ځلو له لارې د هېواد بېړۍ له دې توپاني سمندر نه راوباسي. که دا ونه کړو خدای مه کړه په راتلونکي به دداسې دسیسو او لوبو ښکار شو چې هم به مو هېواد د نورو هېوادونو د جګړې دیوه ډګر په څېر ګرځېدلی وي او ورسره به مو د هویت د ورکېدلو احتمال هم زیات وي .